Οι αλυσιδωτοί κλιματικοί κίνδυνοι -όπως η αλληλεπίδραση της ακραίας ζέστης με τις ξηρασίες, τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες, οι επιπτώσεις στην επισιτιστική ασφάλεια, αλλά και η ανάγκη μετατόπισης των πόρων από την αποκατάσταση στην πρόληψη, απασχόλησαν τους επιστήμονες και το κοινό κατά τη διάρκεια του «Heat & Climate Extremes Forum», που πραγματοποιήθηκε, χθες, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.
Τις εργασίες του συντονισμένου αυτού φόρουμ άνοιξε ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, ενώ στο πλαίσιο των εργασιών ανακοινώθηκε η επίσημη έναρξη του «HeatLab», μιας νέας πρωτοβουλίας πειραματισμού και συλλογικής δράσης για την κλιματική προετοιμασία των πόλεων, με αφετηρία την Αθήνα.
Στο περιθώριο της εκδήλωσης, κορυφαίοι επιστήμονες του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) και της ομάδας Meteo μίλησαν στο Orange Press Agency, αναλύοντας τις επιπτώσεις των καυσώνων στην υγεία, την αγροτική παραγωγή και την καθημερινότητα, παρουσιάζοντας τα νέα εργαλεία πρόγνωσης και έγκαιρης προειδοποίησης που αναπτύσσονται.
Λαγουβάρδος: «Οι καύσωνες γίνονται πιο συχνοί και πιο έντονοι»
«Το πρόβλημα της ακραίας ζέστης και των καυσώνων γίνεται όλο και πιο έντονο τα τελευταία χρόνια λόγω της κλιματικής αλλαγής, με τα φαινόμενα να γίνονται πιο συχνά και πιο έντονα» τόνισε στο Orange Press Agency ο μετεωρολόγος και διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος.
Αναφερόμενος στις επιπτώσεις της θερμικής καταπόνησης, επεσήμανε ότι «αυτό το φαινόμενο έχει καταρχάς συνέπειες στην υγεία μας, ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα όπου η συγκέντρωση θερμότητας δημιουργεί μεγάλα προβλήματα στους κατοίκους, όχι μόνο την ημέρα αλλά και τη νύχτα, με τις θερμοκρασίες να παραμένουν υψηλές όλο το εικοσιτετράωρο».
Παράλληλα, ο κ. Λαγουβάρδος υπογράμμισε τους κινδύνους για την αγροτική παραγωγή και τον τουρισμό, φέρνοντας ως παράδειγμα τις ακραίες θερμοκρασίες που σημειώθηκαν φέτος στη Δυτική Ευρώπη. «Ο στόχος μας είναι να συζητήσουμε το πρόβλημα, να δούμε πού πηγαίνουμε και να βρούμε λύσεις που θα μας κάνουν πιο καλά προετοιμασμένους για τις ακόμα πιο δύσκολες καταστάσεις του μέλλοντος» κατέληξε.
Παπαγιαννάκη: «Απαραίτητη η μόνιμη συνεργασία επιστημόνων και φορέων»
«Μελετάμε την επικινδυνότητα των φαινομένων, καθώς το να εξετάσουμε τις κλιματικές παραμέτρους είναι το πρώτο μέλημά μας. Όμως, όλα αυτά έχουν αξία αν χρησιμοποιηθούν για μοντέλα, συστήματα και υπηρεσίες που βοηθούν στην αποτίμηση του κινδύνου» σημείωσε η ειδική λειτουργική επιστήμονας στο ΕΑΑ, Κατερίνα Παπαγιαννάκη.
Η ίδια στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη διασύνδεσης της έρευνας με την τοπική αυτοδιοίκηση και την πολιτεία. «Είναι πολύ μεγάλης σημασίας η μόνιμη και σταθερή συνεργασία με όλους τους φορείς —την τοπική αυτοδιοίκηση, την κεντρική διοίκηση και την Πολιτική Προστασία— μαζί με εμάς, τους επιστήμονες» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, η σχέση αυτή λειτουργεί αμφίδρομα: «Οι φορείς αποκτούν στοχευμένη επιστημονική πληροφορία για τις επιχειρησιακές τους ανάγκες σε τοπικό επίπεδο, ενώ εμείς αξιολογούμε, επανατροφοδοτούμε και βελτιώνουμε τα προγνωστικά μας μοντέλα και τα συστήματα έγκαιρης ειδοποίησης».
Κοτρώνη: «Χτίζουμε σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τον Δήμο Αθηναίων»
«Οφείλουμε να προετοιμάσουμε την κοινωνία, τους πολίτες και τις υποδομές, βλέποντας με ποιο τρόπο μπορεί να υπάρξει πρόβλεψη ακόμα και για τις συνέπειες που μπορούν να έχουν οι καύσωνες στην επισιτιστική αλυσίδα, μέσω των επιπτώσεων στη γεωργία» δήλωσε, από την πελυρά της, στο Orange Press Agency η διευθύντρια ερευνών του ΕΑΑ, Βάσω Κοτρώνη.
Σχετικά με τις δράσεις της μονάδας Meteo, η κ. Κοτρώνη αποκάλυψε ότι η προειδοποίηση περνά πλέον σε άλλο επίπεδο: «Δημιουργούμε μεθόδους επικοινωνίας όχι μόνο για το ποια θα είναι η θερμοκρασία τις προσεχείς ημέρες, αλλά για το πόση θα είναι η δυσφορία -μικρή, μεσαία ή μεγάλη- ώστε η γνώση αυτή να γίνει χρηστικό εργαλείο στα χέρια των δήμων και της Πολιτικής Προστασίας για τη λήψη μέτρων».
Ειδικά για την πρωτεύουσα, η διευθύντρια ερευνών του Αστεροσκοπείου γνωστοποίησε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα. «Αυτή τη στιγμή χτίζουμε ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης που δίνει έμφαση στον Δήμο Αθηναίων. Πρόκειται για μια περιοχή με έντονη αστικοποίηση, μεγάλη πυκνότητα πληθυσμού και γειτονιές ιδιαίτερα ευάλωτες λόγω της ηλικίας των κτιρίων, της σύνθεσης των κατοίκων και της απουσίας χώρων πρασίνου» σχολίασε κλείνοντας η Βάσω Κοτρώνη.
Τι είναι το «HeatLab»
Η αυλαία του Forum συνοδεύτηκε από την επίσημη παρουσίαση του «HeatLab», μιας πρωτοβουλίας που φιλοδοξεί να μετατρέψει την Αθήνα σε πεδίο δοκιμής νέων πρακτικών απέναντι στην αστική θερμότητα.
Από το φθινόπωρο του 2026, το HeatLab θα αναπτύξει δομές υποστήριξης νέων ιδεών (Incubation), κλιμάκωσης πρωτοβουλιών (Accelerator), διατομεακών συνεργασιών (Catalyst), αλλά και ενίσχυσης της ανθρώπινης και ψυχολογικής ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική κρίση, δημιουργώντας ένα μοντέλο που θα μπορεί στη συνέχεια να εφαρμοστεί και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις.