Βρισκόμαστε στις αρχές Ιουνίου ακόμη και οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν για κύμα καύσωνα, με την κλιματική αλλαγή να είναι πιο αισθητή από ποτέ. Παγκόσμια μέρα περιβάλλοντος η Τετάρτη και ο υδράργυρος χτύπησε κόκκινο, με τους πολίτες να αναζητούν μια ανάσα δροσιάς μέσα στο «καμίνι» της πόλης.
Άλλοι φορώντας κάπελα, άλλοι με ομπρέλες και βεντάλιες στα χέρια και όλοι με ένα μπουκάλι νερό στο χέρι. Χθες η ζέστη είναι σαφώς ηπιότερη, ωστόσο και πάλι οι θερμοκρασίες είναι υψηλές για την εποχή.
Η υψηλότερη θερμοκρασία καταγράφηκε στη Σύμη και την Λίνδο, εκεί όπου ο υδράργυρος ξεπέρασε τους 41 βαθμούς Κελσίου. Και δυστυχώς τα θερμότερα είναι μπροστά μας.
Κύμα καύσωνα
Όπως όλα δείχνουν, ένα κύμα καύσωνα θα πλήξει τη χώρα από Δευτέρα, με τη θερμοκρασία να μην αποκλείεται να φτάσει έως και τους 42 βαθμούς Κελσίου μέχρι το τέλος της ερχόμενης εβδομάδας. «Από την Δευτέρα περιμένουμε νέο παρατεταμένο καύσωνα με θερμοκρασίες που θα ξεπεράσουν τους 14 βαθμούς από τις μέσες κλιματικές τιμές», ανέφερε η μετεωρολόγος του MEGA Χριστίνα Ρήγου. Την ερχόμενη Δευτέρα στο κέντρο της Αθήνας η θερμοκρασία αναμένεται να φτάσει τους 38 βαθμούς. Την Τρίτη όμως θα πιάσει κόκκινο, έως 42 βαθμούς θερμοκρασία με την ζέστη να είναι αφόρητη ακόμη και τη νύχτα, καθώς δεν αναμένεται να πέσει κάτω από 32 βαθμούς Κελσίου.
Εβδομάδα «κόλαση»
Νέο κύμα καύσωνα με θερμοκρασίες που θα φτάσουν πάνω από 42 βαθμούς Κελσίου θα πλήξουν τη χώρα, διαμορφώνοντας ένα σκηνικό «κόλασης» την ερχόμενη εβδομάδα, σύμφωνα με την πρόγνωση του μετεωρολόγου Γιάννη Καλλιάνου για τον καιρό των επόμενων ημερών. Όπως όλα δείχνουν, νέο κύμα καύσωνα θα πλήξει τη χώρα από τη Δευτέρα με τη θερμοκρασία να μην αποκλείεται να φτάσει μέχρι και τους 44 βαθμούς Κελσίου, μέχρι το τέλος της ερχόμενης εβδομάδας. «Αν επιβεβαιωθούν τα στοιχεία που βλέπουμε, θα ζήσουμε μια κολασμένη εβδομάδα», δήλωσε ο Γ. Καλλιάνος.
Ο Μάιος
Ο Μάιος του 2024 ήταν ο θερμότερος όλων των εποχών παγκοσμίως, ενώ το ρεκόρ θερμοκρασίας συνεχίστηκε για 12ο συνεχόμενο μήνα. Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία του Copernicus, για 12ο συνεχόμενο μήνα καταρρίπτουμε παγκοσμίως το ένα ρεκόρ υψηλών θερμοκρασιών μετά το άλλο.
Πιο επίκαιρα από ποτέ είναι τα λόγια του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, πέρσι τον Ιούλιο όταν έλεγε ότι η εποχή της υπερθέρμανσης του πλανήτη τέλειωσε και ότι έχει φτάσει η εποχή του παγκόσμιου βρασμού.
Οι εργαζόμενοι
Εγκύκλιο για την πρόληψη της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού εξέδωσε το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.
Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, στόχος του υπουργείου είναι η προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Ο καύσωνας αποτελεί πρόσθετη επιβάρυνση για όσους εκτίθενται σε ακτινοβολούμενη θερμότητα στην εργασία
Πιο αναλυτικά:
Πρόληψη θερμικής καταπόνησης
- Διαλείμματα: Οργάνωση του χρόνου εργασίας με προγραμματισμό διαλειμμάτων κατάλληλης διάρκειας για τη μείωση της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων
- Προγραμματισμός Εργασιών: Εκτέλεση εργασιών που συνεπάγονται υψηλή θερμική καταπόνηση, κατά το δυνατόν, σε ώρες εκτός θερμοκρασιακών αιχμών.
- Μείωση ή παύση της απασχόλησης: Μείωση ή παύση εργασιών σε θερμικά επιβαρυμένους χώρους όπως μηχανοστάσια, χυτήρια, υαλουργεία, κεραμοποιεία, ναυπηγεία κ.λπ., μεταξύ των ωρών 12.00-16.00.
- Διαμόρφωση χώρων διαλείμματος: Δημιουργία κατάλληλων χώρων διαλείμματος εξοπλισμένων με σύστημα κλιματισμού, σε συνεργασία με τον Τεχνικό Ασφάλειας, τον Ιατρό Εργασίας και εκπροσώπους των εργαζομένων.
Σε ό,τι αφορά τις υπαίθριες εργασίες, τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν για να αντιμετωπιστεί τυχόν θερμική καταπόνηση των εργαζομένων ανεξαρτήτως του είδους απασχόλησής τους συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών πλατφορμών, προβλέπεται:
- Κατάλληλα καλύμματα και προστατευτικά μέσα: Παροχή κατάλληλων καλυμμάτων κεφαλής και προστατευτικών μέσων δέρματος.
- Σκιερά μέρη για διαλείμματα: Διαμόρφωση ή επιλογή σκιερού μέρους για διαλείμματα.
- Στέγαστρα για εργασίες: Διαμόρφωση ή επιλογή σκιερού μέρους ή κατασκευή κατάλληλων στεγάστρων για την εκτέλεση εργασιών, όπου αυτό είναι δυνατόν.
- Προγραμματισμός εργασιών: Προγραμματισμός των εργασιών έτσι ώστε οι πλέον επιβαρυμένες (π.χ. εργασίες ασφαλτόστρωσης) να γίνονται τις ώρες που οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες.
- Μείωση απασχόλησης ή παύση εργασιών: Μείωση της απασχόλησης ή/και παύση εργασιών κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ των ωρών 12.00-16.00 σε χειρωνακτικές εργασίες που εκτελούνται σε εξωτερικό χώρο. Ενδεικτικά αναφέρονται: οι εργασίες σε τεχνικά και οικοδομικά έργα, εργοτάξια, διανομή και μεταφορά προϊόντων και αντικειμένων με δίτροχο όχημα, πατίνι, τροχοπέδιλα κ.α (delivery). Εφόσον εφαρμοστεί το μέτρο της παύσης εργασιών διανομής, μπορεί να διατηρείται ενεργή η επιλογή της παραγγελιοληψίας με παραλαβή του χρήστη απευθείας από το κατάστημα (takeaway) καθώς και ενδεχόμενη δυνατότητα να εκτελείται διανομή με οχήματα ιδιωτικής χρήσης εκτός των δίκυκλων και λοιπών μέσων.
Ειδική πρόβλεψη
Πέραν της συσσώρευσης θερμότητας από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία υπό συνθήκες καύσωνα – για την αντιμετώπιση της οποίας προβλέπεται η χρήση καλυμμάτων κεφαλής και αυχένα και άλλων προστατευτικών μέσων του δέρματος, π.χ. αντηλιακών κρεμών – οι υψηλές θερμοκρασίες περιβάλλοντος κατά το θέρος αποτελούν πρόσθετο επιβαρυντικό παράγοντα για τους εργαζόμενους που εκτίθενται ήδη σε ακτινοβολούμενη θερμότητα λόγω της παραγωγικής διαδικασίας (π.χ. σε εγκαταστάσεις χυτηρίων και μεταλλουργίες).
Για τις περιπτώσεις τέτοιων δυσμενών συνθηκών στους χώρους εργασίας διατίθενται, ούτως ή άλλως, μια σειρά από μέσα ατομικής προστασίας μερών ή ολόκληρου του σώματος (π.χ. σκούρα γυαλιά προστασίας των οφθαλμών σε κλιβάνους βιομηχανιών τροφίμων, ασπίδες προστασίας του προσώπου, ολόσωμες θερμομονωτικές στολές κ.ά.), τα οποία ο εργοδότης οφείλει να χορηγεί στους εργαζόμενους αφού πρώτα λάβει υπόψη του την έγγραφη γνώμη του Τεχνικού Ασφαλείας και του Ιατρού Εργασίας (αν προβλέπεται) και αξιολογήσει κατά πόσον ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της εργασίας.
Κλιματική αλλαγή
Σε παγκόσμιο επίπεδο η κλιματική αλλαγή έφερε 26 επιπλέον ημέρες καύσωνα στη διάρκεια των 12 προηγούμενων μηνών, εκτιμά νέα μελέτη. Για να υπολογιστεί ο αριθμός των επιπλέον ημερών καύσωνα λόγω της εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου, οι ερευνητές εξέτασαν το διάστημα από τις 15 Μαΐου 2023 ως τις 15 Μαΐου 2024 και κατέγραψαν τις ημέρες κατά τις οποίες η θερμοκρασία ήταν κατά υψηλότερη από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020.
Στη συνέχεια οι επιστήμονες εκτίμησαν τον ρόλο της κλιματικής αλλαγής σε καθεμία από αυτές τις επιπλέον ημέρες ακραίας ζέστης. Το συμπέρασμα είναι ότι η παγκόσμια θέρμανση κατέστησε δύο φορές πιο πιθανές τις ακραίες θερμοκρασίες, υπολογίζει η έκθεση του Κλιματικού Κέντρου του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού και των οργανώσεων World Weather Attribution και Climate Central. Tο μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της γης έζησε καύσωνες τη χρονιά που πέρασε, με 6,3 δις. ανθρώπους – περίπου το 78% της ανθρωπότητας—να αντιμετωπίζει τουλάχιστον 31 ημέρες ακραίας ζέστης.
Ακραία ζέστη
Συνολικά 76 κύματα ακραίας ζέστης καταγράφηκαν σε 90 διαφορετικές χώρες, σε όλες τις ηπείρους με εξαίρεση την Ανταρκτική. Οι πέντε πλέον πληγείσες χώρες βρίσκονται στη Λατινική Αμερική: το Σουρινάμ με 182 ημέρες καύσωνα, έναντι 24 που εκτιμάται ότι θα καταγραφόταν απουσία της κλιματικής αλλαγής, ο Ισημερινός (με 180 ημέρες αντί για 10), η Γουιάνα (174 αντί για 33), το Σαλβαδόρ (163 αντί για 15) και ο Παναμάς (149 αντί για 12). «Οι πλημμύρες και οι τυφώνες βρίσκονται στις πρώτες σελίδες των εφημερίδων, όμως οι επιπτώσεις της ακραίας ζέστης είναι εξίσου θανατηφόρες» τόνισε ο Τζάγκαν Τσαπαγκάιν γενικός γραμματέας της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ερυθρού Σταυρού (IFCR).
Ο απολογισμός
«Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι πέθαναν λόγω της ακραίας ζέστης τους 12 τελευταίους μήνες, όμως ο πραγματικός απολογισμός μετριέται μάλλον σε εκατοντάδες χιλιάδες ή εκατομμύρια», εκτίμησε η οργάνωση. Στην Ευρώπη, έρευνα αναφοράς είχε αποδώσει τον θάνατο 61.672 ανθρώπους στον καύσωνα του καλοκαιριού του 2022. Η ακραία ζέστη «έχει καταστροφικές συνέπειες για την ανθρώπινη υγεία, τις βασικές υποδομές, την οικονομία, τη γεωργία και το περιβάλλον» τόνισε ο Αντίτια Β. Μπαχαντούρ διευθυντής του Κλιματικού Κέντρου του Ερυθρού Σταυρού. Ζήτησε να ενισχυθούν οι υπηρεσίες αντιμετώπισης εκτάκτων καταστάσεων, να βελτιωθεί η οργάνωση του αστικού χώρου και η ασφάλεια των εργαζομένων σε όλο τον κόσμο.
Οι θερμοκρασίες – ρεκόρ του τελευταίου 12μήνου
Ο θερμότερος Μάιος που έχει καταγραφεί ποτέ παγκοσμίως ήταν ο μήνας που πέρασε, σηματοδοτώντας τον 12ο συνεχόμενο μήνα κατά τον οποίο η μέση παγκόσμια θερμοκρασία έφτασε σε τιμή – ρεκόρ, σύμφωνα με τα στοιχεία της Υπηρεσίας Κλιματικής Αλλαγής Copernicus (C3S). Αναλυτικότερα, η παγκόσμια μέση θερμοκρασία για τον Μάιο του 2024 ήταν 0,65°C πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020 και 1,52°C πάνω από τον προβιομηχανικό μέσο όρο του 1850-1900, σηματοδοτώντας τον 12ο συνεχόμενο μήνα (από τον Ιούλιο του 2023) για τον οποίο η παγκόσμια μέση θερμοκρασία έφτασε ή ξεπέρασε τον 1,5°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα.
«Είναι σοκαριστικό, αλλά δεν προκαλεί έκπληξη το ότι φτάσαμε σε αυτό το 12μηνο σερί», δήλωσε ο Κάρλο Μπουοντέμπο, διευθυντής του C3S. «Μολονότι η ακολουθία αυτή μηνών που σπάνε ρεκόρ θα διακοπεί τελικά, η συνολική υπογραφή της κλιματικής αλλαγής παραμένει και δεν διαφαίνεται κανένα σημάδι αλλαγής αυτής της τάσης», πρόσθεσε. Επίσης, η παγκόσμια μέση θερμοκρασία για τους τελευταίους 12 μήνες (Ιούνιος 2023 – Μάιος 2024) είναι η υψηλότερη που έχει καταγραφεί ποτέ, με 0,75°C πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020 και 1,63°C πάνω από τον μέσο όρο του 1850-1900, σύμφωνα με τα στοιχεία του C3S.