Συμφωνίες αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων αναμένεται να ανακοινώσουν οι ηγέτες των χωρών του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής που ξεκινά σήμερα Τρίτη (7.7.2026), σε μια προσπάθεια να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία και να δοθεί απάντηση στις διαρκείς πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών για μεγαλύτερη συμμετοχή των Ευρωπαίων στη συλλογική άμυνα.
Οι ανακοινώσεις αναμένεται να γίνουν σε ειδικό φόρουμ για την αμυντική βιομηχανία του ΝΑΤΟ, πριν από την προγραμματισμένη συνάντηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στο περιθώριο της Συνόδου που ξεκινά με το επίσημο δείπνο των ηγετών.
Η φετινή Σύνοδος πραγματοποιείται σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων, με την ενίσχυση της άμυνας της Ευρώπης να βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της διατλαντικής συζήτησης.
Ρούτε: «Εκπληκτικές αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες»
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, υπογράμμισε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν προχωρήσει σε σημαντική αύξηση των αμυντικών τους επενδύσεων, τόσο λόγω της απειλής που θεωρούν ότι προέρχεται από τη Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, όσο και εξαιτίας της πίεσης που άσκησε ο Ντόναλντ Τραμπ.
«Δημιουργούμε τώρα μια συμμαχία βιώσιμη, όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες γνωρίζουν ότι πρόκειται για μια δίκαιη συμφωνία», ανέφερε ο Ρούτε σε δηλώσεις του στην Άγκυρα, λίγο πριν από την έναρξη της Συνόδου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί, τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ και ο Καναδάς αύξησαν τις αμυντικές τους δαπάνες κατά 90 δισ. δολάρια σε πραγματικούς όρους το 2025 σε σχέση με το 2024.
Συνολικά, οι δαπάνες έφτασαν τα 570 δισ. δολάρια, καταγράφοντας αύξηση περίπου 20% μέσα σε έναν χρόνο.
Η πίεση Τραμπ προς την Ευρώπη
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα κατηγορήσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι στηρίζονται υπερβολικά στις ΗΠΑ για την ασφάλεια της ηπείρου μέσω του ΝΑΤΟ.
Η αμερικανική κυβέρνηση ζητά από τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του κόστους της άμυνας, θεωρώντας ότι η Ουάσιγκτον έχει επωμιστεί δυσανάλογο βάρος για δεκαετίες.
Η στάση αυτή έχει προκαλέσει ανησυχία σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ιδιαίτερα μετά τις δηλώσεις του Τραμπ για πιθανή αποστασιοποίηση των ΗΠΑ από ορισμένες δεσμεύσεις της Συμμαχίας.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ξεκινήσει διαδικασία επανεξέτασης της στρατιωτικής τους παρουσίας στην Ευρώπη, ενώ έχουν προχωρήσει σε μειώσεις δυνάμεων που εντάσσονται στα αμυντικά σχέδια του ΝΑΤΟ.
Η σκιά του πολέμου στο Ιράν
Οι σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και ορισμένων Ευρωπαίων συμμάχων έχουν επιβαρυνθεί και από τη στάση τους απέναντι στον πόλεμο στο Ιράν.
Ο Τραμπ έχει ασκήσει κριτική σε κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι δεν παρείχαν επαρκή στήριξη στις ΗΠΑ, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αλλαγής της αμερικανικής στάσης απέναντι στη Συμμαχία.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, ωστόσο, επιμένουν ότι οι χώρες τους τήρησαν τις δεσμεύσεις τους, επιτρέποντας τη χρήση εναέριου χώρου και στρατιωτικών βάσεων από τις ΗΠΑ, παρά το γεγονός ότι δεν είχαν συμμετάσχει στη λήψη των σχετικών αποφάσεων.
Νέα εξοπλιστικά προγράμματα δισεκατομμυρίων
Οι λεπτομέρειες των συμφωνιών που πρόκειται να ανακοινωθούν παραμένουν μέχρι στιγμής άγνωστες, καθώς το ΝΑΤΟ επιθυμεί οι ανακοινώσεις να γίνουν κατά τη διάρκεια της Συνόδου.
Ωστόσο, η Ολλανδή υπουργός Άμυνας Ντίλαν Γεσιλγκόζ αποκάλυψε ότι η χώρα της πρόκειται να παρουσιάσει σχέδια και συμφωνίες συνολικής αξίας άνω των 3 δισ. ευρώ.
Στα προγράμματα περιλαμβάνονται:
- συνεργασίες με το Βέλγιο στον τομέα της αεράμυνας,
- συνεργασίες με τη Βρετανία για πολεμικά πλοία,
- νέες επενδύσεις στην αμυντική βιομηχανία.
Παράλληλα, το ΝΑΤΟ αναμένεται να ανακοινώσει την αντικατάσταση του γερασμένου στόλου αεροσκαφών επιτήρησης AWACS αμερικανικής κατασκευής με το σουηδικό σύστημα GlobalEye της Saab.
Η αλλαγή αυτή εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της Συμμαχίας να ενισχύσει τις δυνατότητες επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης.
Η δύσκολη ισορροπία στην Άγκυρα
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναμένουν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ πιθανότατα θα επαναλάβει τις απαιτήσεις του για μεγαλύτερη συμμετοχή των συμμάχων στην άμυνα.
Ωστόσο, ελπίζουν ότι ο Μαρκ Ρούτε και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, οι οποίοι διατηρούν στενότερη σχέση με τον Αμερικανό πρόεδρο, θα συμβάλουν ώστε η Σύνοδος να διατηρήσει ισορροπίες.
Παρά τις προσπάθειες συνεννόησης, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παραδέχονται ότι δεν μπορούν να θεωρούν δεδομένο ένα απολύτως θετικό αποτέλεσμα, καθώς παραμένουν ανοιχτές διαφωνίες γύρω από ζητήματα όπως η Γροιλανδία, το Ιράν και οι σχέσεις του Τραμπ με ορισμένους Ευρωπαίους ηγέτες.
Η Σύνοδος της Άγκυρας αναμένεται έτσι να αποτελέσει κρίσιμο τεστ για τη συνοχή του ΝΑΤΟ και για το νέο μοντέλο κατανομής ευθυνών μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης.