Δισεκατομμύρια δολάρια φέρεται να έχουν αποφέρει τα τελευταία χρόνια σε ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες οι μεταφορές ρωσικού πετρελαίου, παρά το πλαίσιο των δυτικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν με στόχο τον περιορισμό των ενεργειακών εσόδων της Μόσχας.
Σύμφωνα με ανάλυση που επικαλούνται οι Financial Times, ελληνικές εταιρείες διαχείρισης δεξαμενόπλοιων έχουν αποκομίσει τουλάχιστον 3,8 δισ. δολάρια από τη μεταφορά ρωσικού αργού πετρελαίου από τον Ιούλιο του 2023 και μετά.
Η έρευνα βασίστηκε σε στοιχεία από τις εκτιμήσεις ναύλων της Argus Media, δεδομένα διαχείρισης πλοίων του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) και πληροφορίες για τις κινήσεις δεξαμενόπλοιων από την εταιρεία Kpler.
Τα στοιχεία αναδεικνύουν τον σημαντικό ρόλο της ελληνικής ναυτιλίας στη συνέχιση της μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου προς τις διεθνείς αγορές, παρά τις προσπάθειες της Δύσης να περιορίσει τα έσοδα της Ρωσίας μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
Η Dynacom του Γιώργου Προκοπίου στην κορυφή της λίστας
Σύμφωνα με την ανάλυση, η εταιρεία που εμφανίζεται να έχει τα υψηλότερα έσοδα από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα είναι η Dynacom Tankers του Έλληνα εφοπλιστή Γιώργου Προκοπίου.
Η εταιρεία φέρεται να έχει αποκομίσει τουλάχιστον 915 εκατ. δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τέταρτο των συνολικών εσόδων των ελληνικών ναυτιλιακών εταιρειών από τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου.
Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Olympic Shipping and Management του Ομίλου Ωνάση, με έσοδα που εκτιμώνται σε τουλάχιστον 404 εκατ. δολάρια.
Παράλληλα, οι εταιρείες Stealth Maritime και Polembros Shipping, με έδρα την Αθήνα, φέρεται να ξεπέρασαν η καθεμία τα 200 εκατ. δολάρια από τις σχετικές μεταφορές.
Συνολικά, από τις 20 εταιρείες παγκοσμίως με τα υψηλότερα έσοδα από τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου από το 2023, οι οκτώ είναι ελληνικές. Οι περισσότερες από τις υπόλοιπες συνδέονται με ρωσικά κρατικά συμφέροντα, όπως οι εταιρείες Sovcomflot και Rosnefteflot.
Το πλαφόν της G7 και οι αμφιβολίες για την εφαρμογή των κυρώσεων
Η μεταφορά ρωσικού πετρελαίου από δυτικές ναυτιλιακές εταιρείες δεν απαγορεύεται πλήρως, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι κανόνες του ανώτατου ορίου τιμής που επέβαλε η G7 τον Δεκέμβριο του 2022.
Το πλαφόν δημιουργήθηκε ώστε να μειωθούν τα έσοδα της Ρωσίας από τις εξαγωγές πετρελαίου, χωρίς όμως να προκληθεί σοβαρή αναστάτωση στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Το σημερινό όριο διαμορφώνεται στα 44,10 δολάρια ανά βαρέλι, ωστόσο πρώην αξιωματούχοι και νομικοί υποστηρίζουν ότι η εφαρμογή του συστήματος παρουσίασε σημαντικές αδυναμίες και κενά ελέγχου.
Οι υπολογισμοί της ανάλυσης αφορούν τη μεταφορά περίπου 389 εκατ. βαρελιών από ελληνικές εταιρείες σε διαδρομές όπου υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία τιμολόγησης.
Γιατί το ρωσικό πετρέλαιο παραμένει τόσο επικερδές
Παρά το αυξημένο ρίσκο λόγω των κυρώσεων, η μεταφορά ρωσικού αργού εξακολουθεί να αποτελεί ιδιαίτερα προσοδοφόρα δραστηριότητα.
Αναλυτές της ναυτιλιακής αγοράς εκτιμούν ότι οι ναυλωτές προσφέρουν κατά 30% έως 40% υψηλότερους ναύλους για τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου σε σύγκριση με αντίστοιχα φορτία από χώρες χωρίς κυρώσεις.
Όπως ανέφερε η αναλύτρια ναυτιλιακών δεδομένων Michelle Wiese Bockmann, η αγορά παραμένει ελκυστική επειδή «υπάρχουν πολλά χρήματα να κερδηθούν και λίγοι είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν αυτό το ρίσκο».
Ωστόσο, μετά τις αμερικανικές κυρώσεις σε διαχειριστές πλοίων στην Τουρκία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αλλά και τις κυρώσεις στις ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες Rosneft και Lukoil το 2025, ορισμένες ελληνικές εταιρείες περιόρισαν την έκθεσή τους στη συγκεκριμένη αγορά.
Η απάντηση της Dynacom και οι αντιδράσεις
Από την πλευρά της, η Dynacom υποστήριξε ότι όλες οι προσεγγίσεις της σε ρωσικά λιμάνια πραγματοποιήθηκαν «σε πλήρη συμμόρφωση με όλα τα ισχύοντα νομικά και κυρωτικά πλαίσια».
Η εταιρεία τόνισε επίσης ότι το σύστημα του πλαφόν στις τιμές συνέβαλε στη μείωση των ρωσικών εσόδων και στη σταθεροποίηση του ενεργειακού κόστους διεθνώς.
Το θέμα έχει προκαλέσει συζητήσεις και στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες, η Ελλάδα και η Κύπρος είχαν εκφράσει επιφυλάξεις για το πλαφόν, επικαλούμενες τη σημασία της ναυτιλίας για τις οικονομίες τους.
Νέα μέτρα κατά της Ρωσίας στο επίκεντρο
Οι δυτικές κυβερνήσεις εξετάζουν νέα μέτρα για τον περιορισμό των ενεργειακών εσόδων της Ρωσίας, γεγονός που θα μπορούσε να επηρεάσει μία από τις πιο κερδοφόρες δραστηριότητες για μέρος της παγκόσμιας ναυτιλιακής αγοράς.
Για την Ουκρανία και τους συμμάχους της, η συνεχιζόμενη διακίνηση ρωσικού πετρελαίου αποτελεί ένδειξη ότι το σύστημα κυρώσεων δεν έχει καταφέρει να κλείσει όλα τα «παράθυρα» και επιτρέπει στη Μόσχα να συνεχίζει να αποκομίζει σημαντικά έσοδα από τις ενεργειακές εξαγωγές.