Τετάρτη, 12 Αυγούστου 2026

Μια ολική έκλειψη Ηλίου θα πραγματοποιηθεί σήμερα, διασχίζοντας τη Ρωσία, τη Γροιλανδία, την Ισλανδία και την Ισπανία.

Θα είναι ορατή από την ηπειρωτική Ευρώπη εδώ και σχεδόν 30 χρόνια. Η Σελήνη θα καλύψει πλήρως τον Ήλιο, ρίχνοντας πάνω στη Γη μια σκιά μήκους εκατοντάδων χιλιάδων χιλιομέτρων και βυθίζοντας για λίγο ένα τμήμα του πλανήτη στο σκοτάδι.

Το κύριο φαινόμενο θα αρχίσει περίπου στις 12:08 μ.μ. ώρα ανατολικής ακτής των ΗΠΑ (στις 7:08 το απόγευμα, ώρα Ελλάδας), στο βορειότερο τμήμα της Ρωσίας, και στη συνέχεια η πορεία του θα περάσει από τη Γροιλανδία, την Ισλανδία και τον Ατλαντικό Ωκεανό. Θα διασχίσει τη βόρεια Ισπανία και ένα πολύ μικρό τμήμα της Πορτογαλίας, προτού ολοκληρωθεί στη Μεσόγειο Θάλασσα.

Στην υπόλοιπη Ευρώπη, στη βορειοδυτική Αφρική και σε τμήματα της Βόρειας Αμερικής, η Σελήνη θα καλύψει μόνο ένα μέρος του Ήλιου.

Στην Ελλάδα, το φαινόμενο θα είναι ελάχιστα ορατό και μόνο ως μερική έκλειψη και κυρίως σε περιοχές της βορειοδυτικής χώρας, όπως η Κέρκυρα (κάλυψη 2,34%), η Ηγουμενίτσα (1,29%), η Κόνιτσα, η Καστοριά και η Φλώρινα. Ωστόσο, η κάλυψη του ηλιακού δίσκου, σχεδόν ταυτόχρονα με τη δύση του Ηλίου (περίπου στις 8:30 μμ), θα είναι πολύ μικρή και δύσκολα αντιληπτή.

Το σημαντικότερο που πρέπει να θυμάται κανείς κατά τη διάρκεια μιας ηλιακής έκλειψης είναι ότι δεν είναι ασφαλές να κοιτάζει απευθείας τον Ήλιο μέχρι η Σελήνη να καλύψει πλήρως την επιφάνειά του, κατά τη φάση που είναι γνωστή ως ολικότητα. Σε όλες τις υπόλοιπες φάσεις, η παρατήρηση του φαινομένου πρέπει να γίνεται με ειδικό προστατευτικό εξοπλισμό για τα μάτια.

Τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια μιας ολικής έκλειψης

Κατά μήκος της ζώνης της ολικότητας, το φαινόμενο θα αρχίσει με μια μερική έκλειψη Ηλίου. Η Σελήνη θα αρχίσει να «δαγκώνει» την άκρη του Ήλιου και σταδιακά θα καλύπτει όλο και μεγαλύτερο μέρος της επιφάνειάς του.

Αυτή η φάση θα διαρκέσει περίπου μία ώρα.

Στη συνέχεια έρχεται το πιο εντυπωσιακό στάδιο της έκλειψης: η ολικότητα, η οποία διαρκεί μόνο λίγες στιγμές. Κατά τη διάρκειά της, το ηλιακό στέμμα γίνεται ορατό και μπορεί κανείς να το κοιτάξει με γυμνό μάτι με ασφάλεια.

Έπειτα ο Ήλιος αρχίζει να εμφανίζεται ξανά πίσω από τη Σελήνη, δημιουργώντας μια δεύτερη φάση μερικής έκλειψης, η οποία σταδιακά υποχωρεί καθώς η Σελήνη απομακρύνεται από τον ηλιακό δίσκο και ο κόσμος επιστρέφει στη συνηθισμένη φωτεινότητά του.

Η διάρκεια μιας έκλειψης εξαρτάται από το σημείο από το οποίο την παρακολουθεί κανείς. Συνολικά, όλες οι φάσεις της συγκεκριμένης έκλειψης θα διαρκέσουν περίπου δύο ώρες.

Καθώς η έκλειψη πλησιάζει στη μέγιστη φάση της κατά μήκος της ζώνης ολικότητας, η θερμοκρασία του αέρα στη Γη θα αρχίσει να πέφτει.

Το φως θα εξασθενήσει, σαν κάποιος να χαμήλωσε ξαφνικά τη φωτεινότητα σε μια εντελώς ακατάλληλη ώρα της ημέρας. Οι σκιές θα γίνουν πιο έντονες και μέσα σε αυτές θα εμφανιστούν εικόνες σε σχήμα ημισελήνου – μικροσκοπικές προβολές της έκλειψης που εξελίσσεται.

Τι θα συμβεί στο ηλεκτρικό δίκτυο της Ευρώπης

Οι διαχειριστές των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης διαβεβαιώνουν ότι η ηλιακή έκλειψη της Τετάρτης δεν θα προκαλέσει προβλήματα στην ηλεκτροδότηση, παρά την προσωρινή και απότομη μείωση της παραγωγής από φωτοβολταϊκά.

Η έκλειψη αναμένεται να επηρεάσει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τον Ήλιο. Υπό συνθήκες καθαρού ουρανού, η ηλιακή παραγωγή στην ηπειρωτική Ευρώπη θα μπορούσε να μειωθεί κατά 9,7 γιγαβάτ, σύμφωνα με τον ENTSO-E, τον ευρωπαϊκό σύνδεσμο των διαχειριστών των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής τάσης.

Ο βελγικός διαχειριστής του δικτύου Elia ανακοίνωσε ότι οι επιπτώσεις είναι πλήρως προβλέψιμες και ότι οι διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς έχουν προετοιμαστεί εκ των προτέρων. «Είμαστε βέβαιοι. Το ηλεκτρικό ρεύμα δεν θα διακοπεί», δήλωσε τη Δευτέρα η εκπρόσωπος της Elia, Καρολιέν Πουλέιν.

Σύμφωνα με την Elia, η πτώση της παραγωγής των φωτοβολταϊκών θα αντισταθμιστεί από την αύξηση της παραγωγής άλλων πηγών, όπως οι μονάδες φυσικού αερίου και τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες.

Παράλληλα, αναμένεται μια μικρή μείωση της ζήτησης από μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές.

Με τον τρόπο αυτό, η προσφορά και η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούν να παραμείνουν σε ισορροπία καθ’ όλη τη διάρκεια του φαινομένου.

Έως 9,7 γιγαβάτ η προσωρινή απώλεια στην Ευρώπη

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι διαχειριστές των δικτύων αναμένουν ότι στο αποκορύφωμα της έκλειψης θα τεθούν προσωρινά εκτός παραγωγής περίπου 9,7 γιγαβάτ φωτοβολταϊκής ισχύος – ποσότητα που αντιστοιχεί στην παραγωγή αρκετών μεγάλων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής.

Η αρχική εκτίμηση προέρχεται από τον γαλλικό διαχειριστή συστήματος μεταφοράς RTE και επιβεβαιώθηκε από τον ENTSO-E. Μόνο για τη Γαλλία, ο RTE εκτιμά την απώλεια σε περίπου 1.800 μεγαβάτ.

Στην Ισπανία, όπου η κάλυψη του Ήλιου θα είναι από τις μεγαλύτερες, ο διαχειριστής Red Eléctrica εκτιμά ότι μπορεί να χαθούν προσωρινά έως και 5 γιγαβάτ ηλιακής ισχύος. Το μέγεθος αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 13% της μέγιστης ζήτησης μιας τυπικής Τετάρτης του Αυγούστου.

Στη Μεγάλη Βρετανία, ο διαχειριστής NESO προβλέπει μείωση της παραγωγής κατά περίπου 700 μεγαβάτ, αν και, με βάση ιστορικά μοντέλα, θεωρεί πιθανή μια πτώση έως και 1,3 γιγαβάτ. Σύμφωνα με εκπρόσωπο του NESO, έως και το 95% του Ήλιου θα καλυφθεί μεταξύ 6 μ.μ. και 8 μ.μ. τοπική ώρα.

Ο ENTSO-E έχει συγκαλέσει εθνικούς εμπειρογνώμονες για να αξιολογήσουν την προετοιμασία και τις επιπτώσεις στο ενεργειακό σύστημα. Τα κέντρα ελέγχου βρίσκονται σε ετοιμότητα ώστε να καλύψουν το έλλειμμα χρησιμοποιώντας άλλες πηγές ηλεκτροπαραγωγής.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι η ώρα και όχι μόνο η απώλεια παραγωγής

Στην προκειμένη περίπτωση, μεγαλύτερη σημασία από το συνολικό μέγεθος της απώλειας έχει η χρονική στιγμή κατά την οποία θα συμβεί.

Η έκλειψη θα πραγματοποιηθεί νωρίς το βράδυ, όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών έχει ήδη αρχίσει να μειώνεται φυσιολογικά. Ένα αντίστοιχο φαινόμενο γύρω στο μεσημέρι θα είχε πολύ μεγαλύτερες συνέπειες.

Παρόμοια είναι η εκτίμηση των τεσσάρων διαχειριστών του γερμανικού συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας – 50Hertz, Amprion, TenneT και TransnetBW. Υπό συνθήκες καθαρού ουρανού, αναμένουν μείωση της παραγωγής έως και κατά δύο γιγαβάτ, ενώ η συνολική εγκατεστημένη φωτοβολταϊκή ισχύς στη Γερμανία ξεπερνά τα 125 γιγαβάτ.

Βρετανία: Έκκληση να μην χρησιμοποιηθούν πλυντήρια ρούχων και πιάτων

Η μεγαλύτερη εταιρεία προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας σε νοικοκυριά στη Βρετανία, η Octopus Energy, υιοθετεί πολύ πιο ενεργητική προσέγγιση.

Η εταιρεία ζητά από τους πελάτες της να αποφεύγουν τη λειτουργία πλυντηρίων ρούχων και πλυντηρίων πιάτων μεταξύ 6 μ.μ. και 8 μ.μ. ώρα Βρετανίας – 7 μ.μ. έως 9 μ.μ. ώρα Κεντρικής Ευρώπης.

Όσοι συμμετέχουν στο πρόγραμμα επιβράβευσης της εταιρείας θα λάβουν ως αντάλλαγμα δύο ώρες δωρεάν ηλεκτρικού ρεύματος το επόμενο Σαββατοκύριακο.

Η λογική πίσω από την πρωτοβουλία είναι ότι, εάν αρκετά νοικοκυριά μεταφέρουν την κατανάλωσή τους σε άλλη χρονική στιγμή, ο βρετανικός διαχειριστής NESO θα χρειαστεί να θέσει σε λειτουργία λιγότερες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο για να αντικαταστήσει τη χαμένη παραγωγή από φωτοβολταϊκά.