Στα όριά τους φαίνεται να βρίσκονται επιχειρηματίες και εργαζόμενοι στον ελληνικό τουρισμό, καθώς η θερινή σεζόν πλησιάζει στο τέλος της με σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, εξαντλητικά ωράρια, εμβόλιμες βάρδιες και περιορισμένα ή ακόμη και ανύπαρκτα ρεπό.
Η τουριστική περίοδος ξεκίνησε με περίπου 85.000 κενές θέσεις εργασίας, δημιουργώντας από νωρίς ένα μεγάλο πρόβλημα για τις επιχειρήσεις, οι οποίες αναγκάστηκαν να αναζητήσουν λύσεις ακόμη και στο οικογενειακό και φιλικό τους περιβάλλον. Την ίδια ώρα, ο κλάδος συνέχισε να καταγράφει ισχυρές επιδόσεις σε αφίξεις και έσοδα.
Οι άνθρωποι της αγοράς περιγράφουν πλέον την έλλειψη εργαζομένων ως διαρθρωτικό πρόβλημα του ελληνικού τουρισμού, το οποίο δεν περιορίζεται μόνο στους μήνες της υψηλής ζήτησης.
Ένα σημαντικό μέρος του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού απομακρύνθηκε από τον κλάδο κατά την περίοδο της πανδημίας, αναζητώντας πιο σταθερές συνθήκες απασχόλησης σε άλλους τομείς. Παράλληλα, αρκετοί εργαζόμενοι έχουν στραφεί στη βραχυχρόνια μίσθωση, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τη δεξαμενή προσωπικού για ξενοδοχεία, εστιατόρια και επιχειρήσεις εστίασης.
Εργοδότες και εργαζόμενοι δίνουν δύο διαφορετικές εξηγήσεις
Η εικόνα που περιγράφεται από την αγορά έχει δύο πλευρές.
Οι εργοδότες υποστηρίζουν ότι «εργαζόμενοι δεν υπάρχουν», ότι οι νέοι δεν επιλέγουν πλέον τον συγκεκριμένο κλάδο και ότι σε αρκετές περιπτώσεις δεν βρίσκουν ανθρώπους με τις απαιτούμενες δεξιότητες, ακόμη και όταν προσφέρουν καλύτερες αποδοχές.
Οι εργαζόμενοι, από την άλλη, περιγράφουν μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Μιλούν για εξαντλητικά ωράρια, μεγάλη σωματική καταπόνηση και χαμηλές απολαβές σε σχέση με τις απαιτήσεις της δουλειάς.
Ιδιαίτερα στα νησιά, στο επίκεντρο βρίσκεται και το ζήτημα της διαμονής, ενώ καταγγέλλεται ότι τα νόμιμα ρεπό δεν τηρούνται πάντα. Χαρακτηριστική είναι η φράση ανθρώπων του κλάδου ότι σε πολλές περιπτώσεις «ένας εργαζόμενος δουλεύει για τρεις».
Ήδη από τον Ιούνιο, η διοίκηση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων στον Επισιτισμό-Τουρισμό είχε προχωρήσει σε πανελλαδική 24ωρη απεργία, με βασικά αιτήματα την υποχρεωτική εφαρμογή των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, την κατοχύρωση του πενθημέρου και του οκταώρου, αλλά και την πληρωμή κάθε υπερωρίας.
Παραβάσεις, αδήλωτη εργασία και εξαντλητικά ωράρια
Παράλληλα, κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου έχουν καταγραφεί περιστατικά που προκαλούν προβληματισμό για τις συνθήκες εργασίας.
Το ρεπορτάζ του Δεκαπενταύγουστου περιλάμβανε περιπτώσεις εργαζομένων σε beach bar που φέρεται να κατέφευγαν ακόμη και σε ευρηματικούς τρόπους για να αποφύγουν τους ελέγχους, ενώ πρόσφατο περιστατικό βίαιης επίθεσης διευθυντή ξενοδοχείου σε 16χρονο εργαζόμενο στη Χερσόνησο Κρήτης ήρθε να προστεθεί στη λίστα των προβληματικών περιστατικών.
Σύμφωνα με την ΠΟΕΕΤ, η ανήλικη εργασία αυξήθηκε κατά 50% σε σχέση με το 2025, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις δεν εφαρμόζονται τα προβλεπόμενα μέτρα προστασίας.
Την ίδια στιγμή, η υποχρεωτική εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας έχει αλλάξει τα δεδομένα στις τουριστικές επιχειρήσεις. Οι υπερωρίες σε αρκετές επιχειρήσεις έχουν αυξηθεί σημαντικά σε σχέση με πέρυσι, ωστόσο εξακολουθούν να καταγράφονται περιπτώσεις παραβίασης της εργατικής νομοθεσίας.
«Καμπάνες» σε επιχειρήσεις
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, δεν έλειψαν ούτε οι περιπτώσεις επιχειρήσεων που επέλεξαν να περιορίσουν ή να διακόψουν προσωρινά τη λειτουργία τους τον Αύγουστο, προκειμένου να αποφύγουν προβλήματα που θα μπορούσαν να προκύψουν από την έλλειψη προσωπικού και τους ελέγχους.
Άλλες επιχειρήσεις, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, φέρεται να χορηγούν προκαταβολικά ρεπό, ώστε στη συνέχεια οι εργαζόμενοι να απασχολούνται για 10 έως και 15 συνεχόμενες ημέρες.
Ήδη από τον Ιούνιο είχαν επιβληθεί 110 πρόστιμα, με τις σημαντικότερες παραβάσεις να αφορούν την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, τη μη καταβολή δεδουλευμένων, την αδήλωτη εργασία, τις υπερβάσεις ωραρίου, αλλά και την άρνηση εισόδου των ελεγκτών και την παρουσίαση ανακριβών στοιχείων.
Και κάπως έτσι, ενώ ο ελληνικός τουρισμός συνεχίζει να βρίσκεται σε τροχιά υψηλών επιδόσεων, πίσω από την εικόνα της γεμάτης σεζόν αναδεικνύεται ένα σοβαρό πρόβλημα: ποιος θα δουλέψει για να στηρίξει την επόμενη;