Μια από τις δυσκολότερες οικονομικές διαπραγματεύσεις των τελευταίων ετών αρχίζει να μεταφέρεται από τις Βρυξέλλες στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου António Costa ξεκίνησε κύκλο επαφών με τους ηγέτες των κρατών-μελών, επιχειρώντας να γεφυρώσει τις μεγάλες διαφορές γύρω από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028–2034.
Στο τραπέζι βρίσκεται ένα πακέτο που πλησιάζει τα 2 τρισ. ευρώ και πρέπει να χρηματοδοτήσει ταυτόχρονα τις παραδοσιακές πολιτικές της Ένωσης όπως γεωργία και περιφερειακή ανάπτυξη, αλλά και τις νέες, ακριβές προτεραιότητες, άμυνα, τεχνολογία, ενεργειακή ασφάλεια, μεταναστευτικό, προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και στήριξη της Ουκρανίας.
Οι Financial Times περιγράφουν τη διαπραγμάτευση ως ένα δύσκολο τρίγωνο καθώς πόσο μεγάλος θα είναι ο προϋπολογισμός, πόσα θα πληρώνουν τα κράτη και ποιες νέες πηγές εσόδων θα αποκτήσει απευθείας η ΕΕ.
Περιοδεία αναζήτησης συμβιβασμού
Ο Costa θα επισκεφθεί τις περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έως τις 17 Σεπτεμβρίου. Πρώτοι σταθμοί είναι η Μπρατισλάβα και το Ταλίν, ενώ ακολουθούν Ρίγα, Βίλνιους και Πράγα. Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο προϋπολογισμός θα βρίσκεται στο επίκεντρο των συναντήσεων, μαζί με την ευρωπαϊκή άμυνα, την ανταγωνιστικότητα, τη διεύρυνση και τη στήριξη της Ουκρανίας.
Το Euronews αναφέρει ότι στόχος της περιοδείας είναι να διαπιστωθεί όχι μόνο τι ζητεί κάθε κυβέρνηση, αλλά και πόσο διατεθειμένη είναι να υποχωρήσει από τις «κόκκινες γραμμές» της.
Η ευρωπαϊκή ηγεσία επιδιώκει τελική συμφωνία έως τον Δεκέμβριο. Εάν οι συνομιλίες περάσουν στο 2027, οι εκλογικές αναμετρήσεις σε μεγάλες χώρες μπορούν να παγώσουν τη διαδικασία και να θέσουν σε κίνδυνο την έγκαιρη ενεργοποίηση του νέου προϋπολογισμού την 1η Ιανουαρίου 2028.
Οι «φειδωλοί» απέναντι στους φίλους της συνοχής
Η βασική σύγκρουση χωρίζει ξανά την Ευρώπη σε δύο στρατόπεδα. Η Γερμανία, η Ολλανδία, η Σουηδία και άλλοι καθαροί χρηματοδότες θεωρούν ότι το πακέτο είναι υπερβολικά μεγάλο. Το Βερολίνο έχει ζητήσει μείωση έως και 400 δισ. ευρώ, χαρακτηρίζοντας την αρχική πρόταση μη βιώσιμη. Η Σουηδία έχει ταχθεί υπέρ περικοπής της τάξης του 20%.
Απέναντί τους βρίσκεται η ομάδα των «Φίλων της Συνοχής», στην οποία συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Πολωνία και η Ρουμανία. Οι χώρες αυτές υποστηρίζουν ότι η χρηματοδότηση της γεωργίας και των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών δεν πρέπει να γίνει ο «λογαριασμός» που θα πληρώσει τις νέες αμυντικές και τεχνολογικές φιλοδοξίες της Ένωσης.
Η κυπριακή προεδρία είχε προτείνει ως αφετηρία έναν περιορισμό κατά 2%, που αντιστοιχεί σε 32,8 δισ. ευρώ, μαζί με μικρότερες αυξήσεις στην άμυνα και την ανταγωνιστικότητα και μεγαλύτερη προστασία για αγρότες και περιφέρειες. Ο συμβιβασμός, όμως, απορρίφθηκε ως ανεπαρκής από τις πλουσιότερες χώρες.
Πού θα κατευθυνθούν τα χρήματα
Η αρχική πρόταση της Κομισιόν προβλέπει 865 δισ. ευρώ για τα εθνικά και περιφερειακά σχέδια, τα οποία θα συγκεντρώνουν σε μία κοινή δομή πόρους συνοχής, γεωργίας, αλιείας, κοινωνικής πολιτικής και διαχείρισης των συνόρων.
Περίπου 300 δισ. ευρώ προορίζονται για τη στήριξη του εισοδήματος αγροτών και αλιέων. Για τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες προβλέπεται προστατευμένο ποσό τουλάχιστον 218 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, δημιουργείται Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, ενώ η χρηματοδότηση για άμυνα και Διάστημα αυξάνεται στα 131 δισ. ευρώ, περίπου πέντε φορές πάνω από το σημερινό επίπεδο. Το Horizon Europe ενισχύεται στα 175 δισ. ευρώ, ενώ 34 δισ. ευρώ προβλέπονται για τη διαχείριση της μετανάστευσης και την προστασία των εξωτερικών συνόρων. Η αναλυτική πρόταση της Κομισιόν προβλέπει επίσης χρηματοδότηση διασυνοριακών ενεργειακών και μεταφορικών έργων.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση από τους «φειδωλούς», ζητώντας μεγαλύτερο προϋπολογισμό. Υποστηρίζει ότι οι νέες δαπάνες για άμυνα και τεχνολογία δεν πρέπει να χρηματοδοτηθούν εις βάρος της ΚΑΠ και της περιφερειακής πολιτικής.
Τι διακυβεύεται για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η διαπραγμάτευση δεν αφορά μόνο το συνολικό ύψος των ευρωπαϊκών κονδυλίων, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θα διανέμονται. Η χώρα έχει παραδοσιακά υψηλή εξάρτηση από τα Ταμεία Συνοχής και την ΚΑΠ για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής, περιφερειακών επενδύσεων, αγροτικών ενισχύσεων, κοινωνικών προγραμμάτων και πράσινης μετάβασης. Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης καθιστά τον νέο επταετή προϋπολογισμό ακόμη πιο κρίσιμο για τη διατήρηση των επενδύσεων μετά το 2027.
Η συγχώνευση διαφορετικών ταμείων σε ένα ενιαίο εθνικό και περιφερειακό σχέδιο μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία. Δημιουργεί, όμως, και ανταγωνισμό στο εσωτερικό της ίδιας χρηματοδοτικής δεξαμενής: γεωργία, περιφέρειες, μεταναστευτικό, κοινωνική πολιτική και νέες αμυντικές ανάγκες θα διεκδικούν πόρους από ένα κοινό πλαίσιο.
Για την Αθήνα, επομένως, οι βασικές επιδιώξεις είναι η διατήρηση ισχυρών εγγυήσεων για την περιφερειακή σύγκλιση και Για την Αθήνα, επομένως, οι βασικές επιδιώξεις είναι η διατήρηση ισχυρών και διακριτών εγγυήσεων για την περιφερειακή σύγκλιση και το αγροτικό εισόδημα, η χρηματοδότηση των εξωτερικών συνόρων και η πρόσβαση στα νέα κονδύλια για άμυνα, ενέργεια, υποδομές και τεχνολογία.
Οι νέοι ευρωπαϊκοί φόροι
Το τρίτο και ίσως δυσκολότερο μέτωπο είναι η χρηματοδότηση. Οι κυβερνήσεις δεν θέλουν να αυξήσουν τις εθνικές εισφορές τους, αλλά ταυτόχρονα ζητούν περισσότερα χρήματα για νέες ευρωπαϊκές πολιτικές.
Στις επιλογές που εξετάζονται περιλαμβάνεται η απόδοση στην ΕΕ μέρους των εσόδων από το εμπόριο δικαιωμάτων εκπομπών και τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα, καθώς και νέες επιβαρύνσεις σε μεγάλες επιχειρήσεις. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει προτείνει επιπλέον έσοδα από ψηφιακές υπηρεσίες, συναλλαγές crypto και διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια.
Χωρίς νέους ίδιους πόρους, ο λογαριασμός θα επιστρέψει αναπόφευκτα στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Με αυτά τα δεδομένα, η περιοδεία του Costa δεν είναι απλώς ένας γύρος διπλωματικών επαφών. Είναι η προσπάθεια να απαντηθεί το βασικό οικονομικό ερώτημα της Ευρώπης: ποιος θα πληρώσει για τις νέες φιλοδοξίες της χωρίς να εγκαταλειφθούν οι παλιές της δεσμεύσεις.
πηγή: radar.gr