Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά σε ένα νέο, αυστηρότερο πλαίσιο για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο, βάζοντας στο επίκεντρο την ηλικία πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τη γονική εποπτεία, την ιδιωτικότητα και τη λειτουργία των ψηφιακών πλατφορμών.
Η πρόταση «EU KIDS Act» προβλέπει ότι τα παιδιά κάτω των 13 ετών δεν θα μπορούν να αποκτούν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ η δημιουργία προσωπικού λογαριασμού θα επιτρέπεται από την ηλικία των 15 ετών.
Για τις ηλικίες 13 έως κάτω των 15 ετών, η πρόσβαση θα μπορεί να πραγματοποιείται υπό γονικό έλεγχο, μέσω ειδικών «μίνι λογαριασμών» που θα συνδέονται με τον λογαριασμό του γονέα ή κηδεμόνα.
Για τα μικρότερα παιδιά, από 3 έως 13 ετών, προβλέπεται πρόσβαση μόνο σε ειδικά σχεδιασμένες υπηρεσίες διαμοιρασμού βίντεο μέσω λογαριασμών που θα διαχειρίζονται οι γονείς. Παράλληλα, προβλέπονται περιορισμοί στον χρόνο χρήσης, με ανώτατο όριο τη μία ώρα την ημέρα για τις συγκεκριμένες υπηρεσίες.
Τέλος σε λειτουργίες που ενισχύουν την εξάρτηση
Το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται στην ηλικία των χρηστών. Η Επιτροπή θέλει οι ψηφιακές υπηρεσίες που απευθύνονται σε ανηλίκους να είναι «ασφαλείς εκ σχεδιασμού».
Στο στόχαστρο μπαίνουν λειτουργίες που μπορούν να ενισχύσουν την παρατεταμένη ή καταναγκαστική χρήση, όπως αλγοριθμικές προτάσεις περιεχομένου που βασίζονται στην κατάρτιση προφίλ, το ατελείωτο scrolling, οι μηχανισμοί επιβράβευσης και οι νυχτερινές ειδοποιήσεις.
Παράλληλα, προβλέπονται περιορισμοί στην ανεπιθύμητη επικοινωνία από αγνώστους, ενώ οι ανήλικοι θα πρέπει να διαθέτουν εύκολα εργαλεία αποκλεισμού και σίγασης άλλων χρηστών, καθώς και δυνατότητες ελέγχου του χρόνου που περνούν στις πλατφόρμες.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην τεχνητή νοημοσύνη. Τα AI companions και τα chatbots θα πρέπει να είναι απενεργοποιημένα από προεπιλογή και δεν θα επιτρέπεται να σχεδιάζονται με τρόπο που μπορεί να δημιουργεί συναισθηματική εξάρτηση από τους ανήλικους χρήστες.
Ιδιωτικά προφίλ και προστασία προσωπικών δεδομένων
Για τους ανήλικους προβλέπονται επίσης ιδιωτικά προφίλ, ενώ η γεωγραφική θέση, η πρόσβαση στην κάμερα και το μικρόφωνο θα είναι απενεργοποιημένα από προεπιλογή.
Ταυτόχρονα, οι πλατφόρμες και τα καταστήματα εφαρμογών θα πρέπει να χρησιμοποιούν μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η αξιοποίηση ευρωπαϊκής εφαρμογής επαλήθευσης ηλικίας, η οποία έχει σχεδιαστεί ώστε να μην αποθηκεύει έγγραφα ταυτότητας ή βιομετρικά δεδομένα, με στόχο την προστασία της ιδιωτικότητας.
Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και διαμοιρασμού βίντεο θα καλούνται να πραγματοποιούν επαλήθευση ηλικίας κατά τη δημιουργία νέων λογαριασμών, ενώ για υφιστάμενους λογαριασμούς θα μπορούν να αξιοποιούνται στοιχεία όπως η ημερομηνία δημιουργίας τους ή άλλα διαθέσιμα δεδομένα.
Το βάρος της απόδειξης στις πλατφόρμες
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της πρότασης είναι η μεταφορά του βάρους της απόδειξης στους ίδιους τους παρόχους.
Οι διαδικτυακές υπηρεσίες θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι τα προϊόντα και οι λειτουργίες τους είναι ασφαλή για τους ανηλίκους ήδη από τον σχεδιασμό τους.
Παράλληλα, θα υποχρεούνται να καταθέτουν σχέδια συμμόρφωσης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και σε ανεξάρτητους ελεγκτές. Κάθε νέα υπηρεσία, χαρακτηριστικό ή λειτουργία θα πρέπει να αξιολογείται ως προς τους πιθανούς κινδύνους για τους ανήλικους.
Εφόσον εντοπίζονται ελλείψεις, η Επιτροπή θα μπορεί να ζητά διορθωτικές παρεμβάσεις, ενώ προβλέπεται συγκεκριμένο πλαίσιο για την ολοκλήρωση των σχετικών ερευνών.
Τι ακολουθεί
Η πρόταση EU KIDS Act περνά πλέον στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ, όπου θα ακολουθήσει η διαδικασία εξέτασης και διαπραγμάτευσης.
Εφόσον εγκριθεί, το νέο πλαίσιο θα επηρεάσει άμεσα τον τρόπο με τον οποίο παιδιά, γονείς και ψηφιακές πλατφόρμες αντιμετωπίζουν την πρόσβαση στα social media και σε μια σειρά από υπηρεσίες που χρησιμοποιούν καθημερινά οι ανήλικοι.