Tα κρούσματα από μυκόπλασμα της πνευμονίας (Mycoplasma pneumoniae) έχουν προκαλέσει ανησυχία στη διεθνή ιατρική κοινότητα καθώς μετά την Κίνα καταγράφεται ανοδική τάση της νοσηρότητας σε παιδιά στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη.
Την ίδια ώρα, οι επιστήμονες στη χώρα μας εκτιμούν πως είναι θέμα χρόνου αντίστοιχα περιστατικά να εκδηλωθούν και εντός των συνόρων, εφιστώντας εν τούτοις ψυχραιμία.
Την ίδια ώρα, οι επιστήμονες συλλέγουν στοιχεία για τη συμπεριφορά του βακτηρίου, που θα τους επιτρέψουν να εκτιμήσουν την κατάσταση.
Η θορυβώδης εμφάνισή του στην Κίνα, όπου έχει προκαλέσει ξέσπασμα με χιλιάδες μικρούς ασθενείς αλλά και νοσηλευόμενους λόγω βαριάς πνευμονίας, ανασύρει δυσάρεστες αναμνήσεις σχετικά με τη διαχείριση της λοίμωξης covid από την ασιατική χώρα το αντίστοιχο διάστημα το 2019.
Οι ειδικοί τηρούν στάση αναμονής καθώς το μυκόπλασμα εντοπίζεται σταδιακά σε χώρες της Αμερικής και της Ευρώπης και συλλέγουν στοιχεία για τη συμπεριφορά του βακτηρίου, που θα τους επιτρέψουν να εκτιμήσουν την επόμενη φάση: Θα υπάρξει κλιμάκωση σε επίπεδα επιδημίας ή θα επαναληφθεί η αναζωπύρωση που είχαν άλλα παθογόνα μετά την πανδημία, όπως οι αδενοϊοί το 2021 ή ο στρεπτόκοκκος πέρυσι;
Το μυκόπλασμα της πνευμονίας (mycoplasma pneumoniae) είναι ένα από τα τρία είδη μυκοπλάσματος που ενοχοποιούνται για λοιμώξεις στον άνθρωπο. Τα άλλα δύο είναι το mycoplasma hominis και το mycoplasma genitalium.
Αναπτύσσονται σε αναερόβιο και αερόβιο περιβάλλον, η απομόνωσής τους όμως είναι εξαιρετικά δύσκολη για τα κοινά εργαστήρια.
Επιδημιολογία
Μεταδίδεται από άτομο σε άτομο με τα εκπεμπόμενα σταγονίδια του πάσχοντος. Η περίοδος επώασης μετά τη μόλυνση διαρκεί περίπου τρεις εβδομάδες.
Εξάρσεις της νόσου παρατηρούνται το Φθινόπωρο και την Άνοιξη, μπορεί όμως να εμφανισθούν κρούσματα καθ’όλη τη διάρκεια του έτους.
Παρά το γεγονός ότι λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος μπορεί να εμφανισθεί σε κάθε ηλικία, τα παιδιά της μέσης και ανώτερης εκπαίδευσης είναι αυτά που προσλαμβάνονται συχνότερα. Στη συνέχεια των παραπάνω, το 20% των κρουσμάτων πνευμονίας σε παιδιά του Δημοτικού, του Γυμνασίου και Λυκείου οφείλεται σε μυκόπλασμα, καθώς και το 50% των παιδιών άνω των 18 ετών και των στρατευμένων. Η ανοσία που καταλύπει η νόσος δεν διαρκεί περισσότερο από 1-3 χρόνια.
Παθογένεση
Το μυκόπλασμα προκαλεί βλάβη στο επιθήλιο των βρόγχων και στο κροσσωτό επιθήλιο με άνοσο μηχανισμό και όχι με απ’ευθείας δράση του βακτηριδίου. Μπορεί επίσης σε ένα ποσοστό του φορτίου του να εισέλθει σε κύτταρα του επιθηλίου και να παραμείνει επί αρκετές εβδομάδες ενδοκυττάρια.
Οι παραπάνω περιγραφέντες μηχανισμοί της δράσης του μυκοπλάσματος, σε συνδυασμό με την προσκόλληση μέσω προσεκβολών του σε κύτταρα στόχους, είναι υπεύθυνοι για τις σημαντικές, αλλά και μακράς διάρκειας βρογχικές και κυψελιδικές βλάβες.
Λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος
Οι περισσότεροι ασθενείς με λοίμωξη του αναπνευστικού από μυκόπλασμα, εμφανίζουν αναπνευστική νόσο χωρίς εικόνα πνευμονίας. Περίπου το 80-90% των προσβεβλημένων ατόμων με πτοσβολή του αναπνευστικού εμφανίζει παροξυσμικό μη παραγωγικό βήχα και μόνο ένα μικρό ποσοστό που κυμαίνεται από 5-10% εμφανίζει πνευμονία.
Συχνά, πλην του βήχα μπορεί να εμφανισθεί εκπνευστικός συριγμός, χωρίς σημαντικού βαθμού αναπνευστική δυσχέρεια.
Άλλα συμπτώματα του αναπνευστικού είναι η φαρυγγίτιδα, η ρινίτιδα, και ο ωταλγία. Ποσοστό έως και 5% μπορεί να εμφανίσει ισχυρό ωτικό πόνο με αιμορραγική φυσαλλιδώδη μηριγγίτιδα. Σε παιδιά μικρότερα των 2 ετών η τελευταία επιπλοκή είναι σπάνια. Σε περιπτώσεις πνευμονίας μπορεί να συνυπάρχει παραρινοκολπίτιδα.
Από την αντικειμενική εξέταση ακόμη και επί ύπαρξης πνευμονίας, τα ευρήματα είναι περιορισμένα. Πιθανόν να είναι αντιληπτοί αραιοί λεπτοί εισπνευστικοί υγροί ρόγχοι, εκπνευστικοί συρίττοντες ή και τα δύο. Τονίζεται για μια ακόμη φορά το γεγονός είναι ότι τα αντικειμενικά ευρήματα είναι ιδιαίτερα φτωχά, σε σχέση με τα συμπτώματα του ασθενούς. Είναι τέλος δυνατόν να διαπιστωθεί ερυθρότητα με φυσαλίδες στο φάρυγγα, δυσκαταποσία, ευαισθησία στους κόλπους του προσώπου και καταρροϊκή ωτίτιδα.
Σχέση λοίμωξης από μυκόπλασμα με άσθμα.
Υπάρχουν αρκετές μελέτες που υποστηρίζουν αυτή την εκδοχή. Πάντως η συσχέτιση άσθματος με λοίμωξη από μυκόπλασμα είναι στενότερη από ότι με την στρεπτοκοκκική πνευμονία ή την πνευμονία από χλαμύδια.
Εξωπνευμονικές εκδηλώσεις
Οι εξωπνευμονικές εκδηλώσεις περιλαμβάνουν πολλά συστήματα και όργανα και αναφέρονται. Αναφέρεται αιμόλυση, δερματικά εξανθήματα, αρθρίτιδα, γαστρεντερικές διαταραχές,προσβολή Κ.Ν.Σ και καρδιακές βλάβες.
Για τις παραπάνω προσβολές δεν έχει αποδειχθεί αν η βλάβη είναι αποτέλεσμα ανοσολογικού μηχανισμού ή προέρχεται από απ’ευθείας δράσης από τον μικροοργανισμό ή συμβαίνουν και τα δύο.