Σημαντικά ευρήματα κατέγραψε το Γενικό Χημείο του Κράτους (ΓΧΚ) στο πλαίσιο των αναλύσεων που πραγματοποίησε σχετικά με το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών. Συγκεκριμένα, σε 12 από τα 28 δείγματα που εξετάστηκαν, εντοπίστηκαν ίχνη ξυλολίου καθώς και άλλων αρωματικών υδρογονανθράκων. Η έκθεση του ΓΧΚ παραδόθηκε στον εφέτη ανακριτή στις 29 Αυγούστου, μία ημέρα μετά την κατάθεση του πορίσματος της Πυροσβεστικής (ΔΑΕΕ).
Τα δείγματα είχαν ληφθεί τον Μάρτιο του 2023, από διάφορα συντρίμμια των αμαξοστοιχιών στο Κουλούρι, ύστερα από υπόδειξη της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού. Σύμφωνα με το ΓΧΚ, το ξυλόλιο αποτελεί οργανικό διαλύτη, παραπροϊόν καύσης πολυεστερικών ρητινών, ενώ χρησιμοποιείται και ως ενδιάμεσο προϊόν στην παραγωγή χρωστικών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν είναι η πρώτη φορά που το συγκεκριμένο υλικό ανιχνεύεται στα συντρίμμια. Ήδη από την πρώτη δειγματοληψία, στις 29 Μαρτίου 2023, το ΓΧΚ είχε καταγράψει ίχνη ξυλολίου, με τα αποτελέσματα να συμπεριλαμβάνονται στην πραγματογνωμοσύνη που παραδόθηκε το καλοκαίρι του 2023 στον ανακριτή. Συνολικά, από τον Μάρτιο του 2023 έως και τον Μάρτιο του 2025 εξετάστηκαν 211 δείγματα, εκ των οποίων στα 27 ανιχνεύτηκαν ίχνη της συγκεκριμένης ουσίας.
Η παρουσία του ξυλολίου αποτέλεσε αντικείμενο έντονου δημόσιου διαλόγου. Τον Αύγουστο του 2023, σε συνέντευξη Τύπου της Επιτροπής Διερεύνησης Ανεξάρτητων Πραγματογνωμόνων Οικογενειών (ΕΔΑΠΟ) στην ΕΣΗΕΑ, έγινε για πρώτη φορά αναφορά σε «ανάφλεξη άγνωστης καύσιμης ύλης» που προκάλεσε τη μεγάλη πυρκαγιά, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται έκτοτε στο ξυλόλιο – υλικό που είναι γνωστό ότι χρησιμοποιείται και στη νόθευση καυσίμων.
Τα ευρήματα του ΓΧΚ αποτέλεσαν μέρος της δικαστικής πραγματογνωμοσύνης που ανέλαβε ο καθηγητής χημικός μηχανικός του ΕΜΠ, Δημήτρης Καρώνης, κατόπιν σχετικών ερωτημάτων του ανακριτή τον Μάρτιο του 2024. Στην έκθεσή του, που παραδόθηκε τον Μάιο του 2025, ο κ. Καρώνης επισημαίνει ότι η συσχέτιση των ευρημάτων με τη διεθνή βιβλιογραφία είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς δεν υπάρχουν επαρκή συγκριτικά δεδομένα για τις ειδικές συνθήκες που επικράτησαν στο τραγικό συμβάν. Συνεπώς, πολλά στοιχεία μπορούν να θεωρηθούν ενδείξεις και όχι αποδείξεις.
Οι απαντήσεις Καρώνη στα ερωτήματα του ανακριτή
- Συσχέτιση με τα υλικά των δειγμάτων:
Ο κ. Καρώνης ανέφερε ότι η παρουσία ορισμένων ενώσεων, όπως τα διμεθυλοσιλοξάνια, μπορεί να αποδοθεί σε διαρροή ελαίου σιλικόνης από τους μετασχηματιστές, οι οποίοι υπέστησαν ρήξη λόγω της σύγκρουσης. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι πολλά από τα ευρήματα, όπως οι μονοαρωματικοί υδρογονάνθρακες, θα μπορούσαν να προέρχονται είτε από την καύση είτε από φυσικές βιολογικές διεργασίες. - Συσχέτιση με τα φορτία των εμπορευματοκιβωτίων:
Τόνισε ότι, καθώς τα εμπορευματοκιβώτια βρέθηκαν σφραγισμένα και χωρίς ίχνη φωτιάς, τα αποτελέσματα του ΓΧΚ δεν μπορούν να συνδεθούν με τα εμπορεύματα. Σύμφωνα με την αυτοψία, τα φορτία περιλάμβαναν ζωοτροφές, αντιβιοτικά ζωοτροφών, φρούτα, μπύρες, ηλεκτρολογικό υλικό, ενώ δύο ήταν κενά. - Συσχέτιση με τα υλικά κατασκευής των αμαξοστοιχιών:
Ο καθηγητής σημείωσε ότι δεν υπάρχει πλήρης καταγραφή των υλικών κατασκευής, αλλά βασίστηκε σε εκτιμήσεις. Οι αμαξοστοιχίες αποτελούνται κυρίως από χάλυβα με εξωτερικές επιστρώσεις χρωμάτων, τα οποία περιέχουν ρητίνες, χρωστικές και διαλύτες. Κατά την καύση πολυμερών και ηλεκτρολογικού εξοπλισμού (καλώδια, πλακέτες κ.λπ.), απελευθερώνονται πτητικές οργανικές ενώσεις, αλδεΰδες και πολυαρωματικοί υδρογονάνθρακες, αντίστοιχες με αυτές που ανιχνεύθηκαν από το ΓΧΚ. - Εντοπισμός ελαίου σιλικόνης:
Ο κ. Καρώνης επιβεβαίωσε τη σύνδεση με το λάδι σιλικόνης των μετασχηματιστών.
Οι αντιδράσεις των οικογενειών
Η παράδοση της έκθεσης του ΓΧΚ έγινε σε μια κρίσιμη χρονική στιγμή, καθώς την ίδια περίοδο ξεκίνησαν οι επιδόσεις της γνωστοποίησης του πέρατος της κύριας ανάκρισης. Συγγενείς θυμάτων αντέδρασαν έντονα, κάνοντας λόγο για αιφνιδιαστικό κλείσιμο της διαδικασίας, ενώ κατατέθηκαν και μηνύσεις – μεταξύ αυτών από τον σύζυγο της Λαρισαίας Βασιλικής Χλωρού, η οποία έχασε τη ζωή της στο δυστύχημα.
Πλέον, η δικογραφία πρόκειται να διαβιβαστεί στον εισαγγελέα εφετών, ο οποίος, εφόσον το κρίνει απαραίτητο, έχει τη δυνατότητα να ζητήσει συμπληρωματικές ανακριτικές πράξεις.