Aνησυχητική είναι η εξάπλωση του ιού του Δυτικού Νείλου στη χώρα μας, με τα επιδημιολογικά δεδομένα της τελευταίας εβδομάδας να καταγράφουν ένα δραματικό αρνητικό ρεκόρ νέων μολύνσεων.
Σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας, οι θάνατοι ανέρχονται πλέον στους 19 και οι νοσηλείες σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας αυξάνονται. Οι υγειονομικές αρχές βρίσκονται σε κατάσταση συναγερμού.
Μέσα σε μόλις μία εβδομάδα διαγνώστηκαν 75 νέα περιστατικά, εκτοξεύοντας τον συνολικό αριθμό των κρουσμάτων για φέτος στα 232. Η εικόνα που αποτυπώνει η νεότερη εβδομαδιαία έκθεση του ΕΕΟΔΥ είναι ιδιαίτερα βαριά.
Η συντριπτική πλειονότητα των πασχόντων, σε ποσοστό που ξεπερνά το 93%, χρειάστηκε εισαγωγή στο νοσοκομείο. Είναι χαρακτηριστικό πως μέχρι στιγμής ο ιός έχει προκαλέσει σοβαρή νόσο με εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα σε 165 ανθρώπους.
Οι κλινικές εικόνες των νοσηλευόμενων περιλαμβάνουν απειλητικές για τη ζωή καταστάσεις, όπως: εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα και οξεία χαλαρή παράλυση.
Η γεωγραφική κατανομή
Το επίκεντρο της υγειονομικής κρίσης εντοπίζεται στο λεκανοπέδιο της Αττικής, το οποίο συγκεντρώνει σχεδόν το 60% των συνολικών μολύνσεων. Το πρόβλημα εστιάζεται κυρίως στην Ανατολική Αττική και τα βόρεια προάστια, όπου 23 δήμοι βρίσκονται πλέον στο «κόκκινο».
Τα πιο επιβαρυμένα σημεία, αναλογικά με τον πληθυσμό τους, είναι τα εξής:
Δήμος Μαρκοπούλου Μεσογαίας: 50,6 κρούσματα ανά 100.000 πληθυσμού.Δήμος Σπάτων – Αρτέμιδος: 43 κρούσματα ανά 100.000 πληθυσμού.Δήμος Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης: 19 κρούσματα ανά 100.000 πληθυσμού.
Η διασπορά διευρύνεται διαρκώς, χτυπώντας πλέον περιοχές που δεν είχαν καταγράψει κρούσματα έως πρόσφατα, όπως η Κηφισιά, η Φιλοθέη – Ψυχικό, ο Δήμος Ζωγράφου και το Μοσχάτο – Ταύρος.
Οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι για κάθε καταγεγραμμένο ασθενή με νευρολογικά συμπτώματα, αντιστοιχούν περίπου 140 ασυμπτωματικοί, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα πραγματικά κρούσματα στην κοινότητα ίσως αγγίζουν τις πολλές χιλιάδες.
Χαράλαμπος Γώγος: Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Ο καθηγητής Λοιμωξιολογίας Χαράλαμπος Γώγος, εξηγεί ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο, ποια συμπτώματα πρέπει να κινητοποιήσουν τους πολίτες και γιατί η πρόληψη από τα τσιμπήματα των κουνουπιών παραμένει το σημαντικότερο όπλο.
Όπως επισημαίνει ο καθηγητής, η Ελλάδα είναι μία από τις ευρωπαϊκές χώρες στις οποίες ο ιός έχει εγκατασταθεί και προκαλεί ανθρώπινα κρούσματα τα τελευταία χρόνια.
Η λοίμωξη δεν σημαίνει απαραίτητα και νόσηση. Η πλειονότητα των ανθρώπων που μολύνονται, περίπου 60% έως 80%, δεν εμφανίζει κανένα σύμπτωμα. Ένα ποσοστό περίπου 20% έως 40% εμφανίζει ήπια εμπύρετη νόσο, ενώ ένα πολύ μικρότερο ποσοστό, περίπου 0,5% έως 1%, αναπτύσσει νευροδιηθητική νόσο με προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος.
Στις ήπιες μορφές μπορεί να εμφανιστούν πυρετός, πονοκέφαλος, μυαλγίες, κόπωση, κακουχία, γαστρεντερικά συμπτώματα, εξάνθημα ή οφθαλμικός πόνος. Όταν προσβληθεί το ΚΝΣ, μπορεί να εκδηλωθούν μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση.
Ιδιαίτερα ευάλωτοι στη σοβαρή νόσο είναι οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με υποκείμενα νοσήματα, όπως σακχαρώδη διαβήτη, υπέρταση, νεφρική νόσο, αιματολογικές ή κακοήθεις παθήσεις, καθώς και άτομα με ανοσοκαταστολή.
Ένα σοβαρό περιστατικό μπορεί να αντιστοιχεί σε δεκάδες ή εκατοντάδες λοιμώξεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι τα καταγεγραμμένα περιστατικά αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό μέρος του πραγματικού αριθμού των λοιμώξεων.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα οροεπιδημιολογικής μελέτης που είχε πραγματοποιηθεί το 2010, για κάθε ένα κρούσμα λοίμωξης με προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος αντιστοιχούν περίπου 140 άνθρωποι που έχουν μολυνθεί από τον ιό, αλλά εμφανίζουν ήπια συμπτωματολογία ή παραμένουν ασυμπτωματικοί.
Αυτό σημαίνει ότι η επιδημιολογική εικόνα που αποτυπώνεται στις επίσημες καταγραφές είναι μόνο η «κορυφή του παγόβουνου».
Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία
Δεν υπάρχει σήμερα ειδικό αντιιικό φάρμακο ή ειδικό εμβόλιο για την πρόληψη της λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στον άνθρωπο. Η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική και εξαρτάται από τη βαρύτητα της νόσου.
Στις ήπιες περιπτώσεις συνιστώνται ανάπαυση, επαρκής ενυδάτωση και αντιμετώπιση του πυρετού και του πόνου. Αντίθετα, οι ασθενείς με εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση χρειάζονται νοσηλεία και στενή παρακολούθηση, ενώ σε βαριές περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί νοσηλεία σε ΜΕΘ.
Με δεδομένη την αυξημένη κυκλοφορία του ιού, η προστασία από τα τσιμπήματα των κουνουπιών παραμένει το βασικό μέτρο πρόληψης. Η χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών, ρούχων που καλύπτουν το σώμα, σιτών σε πόρτες και παράθυρα και κουνουπιέρας, αλλά και η απομάκρυνση στάσιμων νερών από αυλές, κήπους και μπαλκόνια, μπορούν να περιορίσουν την έκθεση.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από τους ηλικιωμένους και τους ανθρώπους με χρόνια ή υποκείμενα νοσήματα, που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν σοβαρή μορφή της λοίμωξης.
Η πρόληψη ξεκινά πριν εμφανιστούν τα κρούσματα
Για τον έλεγχο της κυκλοφορίας του ιού, καθοριστικός είναι ο ρόλος της δημόσιας υγείας και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η έγκαιρη καταπολέμηση των κουνουπιών, η προνυμφοκτονία σε περιοχές υψηλού κινδύνου, η εντομολογική επιτήρηση, η παρακολούθηση των πτηνών και η συνεχής επιδημιολογική επιτήρηση αποτελούν βασικά εργαλεία.
Όπως υπογραμμίζει ο Χαράλαμπος Γώγος, η πολιτεία δεν μπορεί να μηδενίσει την παρουσία του ιού, μπορεί όμως να περιορίσει την έκθεση του πληθυσμού, παρεμβαίνοντας έγκαιρα πριν από την εμφάνιση κρουσμάτων και κλιμακώνοντας τα μέτρα στις περιοχές όπου διαπιστώνεται ενεργή μετάδοση.
Η απότομη αύξηση των περιστατικών μέσα σε μία εβδομάδα αποτελεί, επομένως, σαφή ένδειξη ότι η περίοδος αυξημένης κυκλοφορίας του ιού βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Με τους 232 ασθενείς που έχουν ήδη καταγραφεί, τους 19 θανάτους και δεκάδες ανθρώπους να νοσηλεύονται, η επόμενη περίοδος απαιτεί αυξημένη επαγρύπνηση, ιδιαίτερα για τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.