Η δημογραφική γήρανση της Ευρώπης αλλάζει σταδιακά τον χάρτη της συνταξιοδότησης, με ολοένα περισσότερες χώρες να συνδέουν την ηλικία εξόδου από την εργασία με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής.
Την ώρα που σε αρκετά κράτη-μέλη τα όρια συνταξιοδότησης ανεβαίνουν σταδιακά και σε ορισμένες περιπτώσεις οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις φτάνουν ακόμη και σε ηλικίες άνω των 70 ετών, η Ελλάδα διατηρεί προς το παρόν σταθερό το ισχύον καθεστώς.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, το 2024 η μέση ηλικία αποχώρησης από την εργασία διαμορφώθηκε στα 64,7 έτη για τους άνδρες και στα 63,9 έτη για τις γυναίκες. Για όσους εισέρχονται σήμερα στην αγορά εργασίας, οι αντίστοιχες ηλικίες εκτιμάται ότι θα αυξηθούν στα 66,4 και 65,9 έτη.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο χαρακτηριστική σε χώρες που έχουν ήδη θεσπίσει μηχανισμούς σύνδεσης της συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής.
Στη Δανία, οι μακροπρόθεσμες προβολές ανεβάζουν το γενικό όριο έως τα 74 έτη, από τα 67 σήμερα. Στην Εσθονία οι προβλέψεις φτάνουν στα 71 έτη, ενώ στην Ιταλία στα 70 έτη.
Παράλληλα, Τσεχία, Σλοβενία και Ισπανία έχουν ήδη δρομολογήσει σταδιακή μετάβαση στο 67ο έτος, ενώ παράλληλα αυξάνονται και οι απαιτήσεις ως προς τα χρόνια ασφάλισης για όσους επιδιώκουν πρόωρη έξοδο.
Τι ισχύει στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, το σημερινό πλαίσιο του e-ΕΦΚΑ παραμένει αμετάβλητο.
Η πλήρης σύνταξη προβλέπεται:
- στα 62 έτη, εφόσον υπάρχουν 40 έτη ασφάλισης ή 12.000 ημέρες,
- ή στα 67 έτη, με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης ή 4.500 ημέρες.
Η μειωμένη σύνταξη μπορεί να χορηγηθεί στα 62 έτη, με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης, όπου αυτό προβλέπεται από τις σχετικές διατάξεις.
Το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα προβλέπει επανεξέταση των ορίων ανά τριετία, με βάση τη μεταβολή του προσδόκιμου ζωής. Ωστόσο, για το 2027 δεν προβλέπεται αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης.
Η ηγεσία του Υπουργείου Εργασίας έχει ξεκαθαρίσει ότι τα διαθέσιμα απολογιστικά δημογραφικά στοιχεία δεν δικαιολογούν αλλαγή των ορίων για το 2027. Έτσι, οι ασφαλισμένοι που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση δεν αναμένεται να βρεθούν αντιμέτωποι με νέα αύξηση της απαιτούμενης ηλικίας.
Το μεγάλο στοίχημα για τους νεότερους
Η προσωρινή σταθερότητα στην Ελλάδα, πάντως, δεν σημαίνει ότι το ζήτημα έχει κλείσει οριστικά.
Η γήρανση του πληθυσμού, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η πίεση που ασκείται μακροπρόθεσμα στα ασφαλιστικά συστήματα καθιστούν πιθανό το ενδεχόμενο η συζήτηση για τα όρια συνταξιοδότησης να επανέλθει τα επόμενα χρόνια.
Για την ενίσχυση της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού χωρίς άμεση αύξηση των ορίων ηλικίας, η κυβέρνηση δίνει έμφαση στην αύξηση της απασχόλησης, στην καταπολέμηση της εισφοροδιαφυγής και στην ανάπτυξη της επαγγελματικής ασφάλισης.
Στο μεταξύ, περίπου 270.000 συνταξιούχοι εργάζονται ήδη δηλωμένα, αποτελώντας ένα ακόμη κομμάτι της προσπάθειας να αυξηθούν τα έσοδα και να ενισχυθεί η ασφαλιστική βάση.