Μόλις χθες τα ξημερώματα έγινε γνωστό μετά ένα ολονύχτιο θρίλερ έρευνας πως εντοπίστηκαν τα συντρίμμια, του ελικοπτέρου στο οποίο επέβαινε ο Ιρανός πρόεδρος Εμπραχίμ Ραΐσι. Τα κρατικά Μέσα της χώρας ανακοίνωσαν τον θάνατο του προέδρου όπως και του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν.
Πλάνα από το σημείο της συντριβής του ελικοπτέρου δείχνουν ότι κατεστράφη ολοσχερώς, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν και οι 9 επιβαίνοντες. Ο θάνατος του σκληροπυρηνικού ηγέτη του Ιράν, ενός φανατικού της ιρανικής επανάστασης και της αποστολής της, είναι μια σημαντική στιγμή για τη χώρα και την περιοχή.
Η συντριβή του ελικοπτέρου του προέδρου Ραϊσί έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή στη Μέση Ανατολή, με τον πόλεμο να μαίνεται στη Γάζα και εβδομάδες αφότου το Ιράν εξαπέλυσε επίθεση με drone και πυραύλους στο Ισραήλ ως απάντηση σε ένα φονικό χτύπημα στο διπλωματικό του συγκρότημα στη Δαμασκό.
Ένας από τους πιο σκληρούς και ασυμβίβαστους «παίκτες» της Μέσης Ανατολής βγαίνει εκτός παιχνιδιού. Ωστόσο, αναμένονται διαδηλώσεις από την αντιπολίτευση και ελαφρά αναταραχή που θα επηρεάσει και την οικονομία. Ήδη το ιρανικό νόμισμα δέχεται ισχυρότατες πιέσεις έναντι του δολαρίου.
Την ίδια στιγμή ανοδικά κινήθηκε ο χρυσός, το «καταφύγιο» των κρίσεων, όπως συχνά αποκαλείται. Η ουγγιά σημείωσε αύξηση πάνω από 1,1% ξεπερνώντας τα 2.440 δολάρια. Πρόκειται για νέο ιστορικό υψηλό του χρυσού. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι παρά την αστάθεια, ο αντίκτυπος στην αγορά πετρελαίου παραμένει σε μεγάλο βαθμό περιορισμένος.
Ωστόσο η ανησυχία παραμένει καθώς το Ιράν είναι σημαντικός παραγωγός πετρελαίου και υπάρχουν φόβοι πως οποιαδήποτε αναταραχή στη χώρα ή νέα ένταση με το Ισραήλ θα μπορούσε να οδηγήσει σε γενίκευση της σύγκρουσης και στο ξέσπασμα μιας νέας διεθνούς οικονομικής κρίσης με επίκεντρο και πάλι το πετρέλαιο.
Στο μεταξύ Ισραηλινός αξιωματούχος, σχολιάζοντας τη φημολογία γύρω από το θάνατο του Εμπραχίμ Ραΐσι, δήλωσε πως το «Ισραήλ δεν εμπλέκεται στη συντριβή του ελικοπτέρου κατά την οποία σκοτώθηκε ο Πρόεδρος του Ιράν, ο υπουργός Εξωτερικών και άλλα μέλη της συνοδείας του».
Ο εν λόγω αξιωματούχος, που θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, είπε χαρακτηριστικά στο Reuters πως «δεν ήμασταν εμείς». Για τους Ιρανούς πάντως, ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης και οι Φρουροί της Επανάστασης είναι εκείνοι που λαμβάνουν όλες τις μεγάλες αποφάσεις εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής.
Αυτό που βέβαια ανησυχεί περισσότερο είναι τι θα σήμαινε για τις περιφερειακές εξελίξεις ο θάνατος του Ιρανού προέδρου. Προς το παρόν το Ιράν δεν εμπλέκει στο δυστύχημα το Ισραήλ, με την ιρανική τηλεόραση να μεταδίδει από χθες πως το ελικόπτερο συνετρίβη λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών.
Ώρες πριν το ελικόπτερο κάνει αναγκαστική προσγείωση ή συντριβεί λόγω πυκνής ομίχλης σε ορεινή περιοχή κοντά στην Τζόλφα, ο Εμπραχίμ Ραΐσι συναντήθηκε με τον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίεφ, και έκανε εξαιρετικά σημαντικές δηλώσεις. «Κάποιοι άνθρωποι δεν χαιρετίζουν τη συνεύρεση μας και τις κοινές μας επιτυχίες, αλλά αυτοί δεν είναι σημαντικοί για εμάς.
Το σημαντικό είναι ότι έχουμε εφαρμόσει ό,τι είναι καλό για τις χώρες, τα κράτη και τους λαούς μας μαζί», δήλωσε ο Ιρανός πρόεδρος. Στη συνέχεια επιβιβάστηκε στο μοιραίο ελικόπτερο. Την εξέλιξη της κατάστασης παρακολούθησε με προσοχή η διεθνής κοινότητα, κυρίως, Κίνα, Ρωσία, Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς το Ιράν είναι μεγάλος παράγοντας στη Μέση Ανατολή.
Πενθήμερο εθνικό πένθος και αρχή διαβουλεύσεων
Το Ιράν κήρυξε πενθήμερο εθνικό πένθος μετά τον θάνατο του προέδρου και του υπουργού Εξωτερικών της χώρας, όπως μετέδωσαν τοπικά μέσα ενημέρωσης. Σύμφωνα με το Associated Press, ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, διόρισε τον αντιπρόεδρο Μοχάμαντ Μοχμπέρ ως μεταβατικό πρόεδρο της χώρας μετά τον θάνατο του Ραϊσί.
Ωστόσο το Ιράν βρίσκεται ήδη σε πολιτική μετάβαση και καλείται σύντομα να αντικαταστήσει περισσότερους από έναν ηγέτες. Ο ξαφνικός θάνατος του προέδρου Εμπραχίμ Ραΐσι σε συντριβή ελικοπτέρου την Κυριακή ανέτρεψε τις αυξανόμενες εικασίες σχετικά με το ποιος θα αντικαταστήσει τον 85χρονο ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ του οποίου η υγεία ήταν εδώ και καιρό το επίκεντρο έντονου ενδιαφέροντος.
Η τραγική μοίρα του σκληροπυρηνικού προέδρου του Ιράν δεν αναμένεται να διαταράξει την κατεύθυνση της ιρανικής πολιτικής ή να συγκλονίσει την Ισλαμική Δημοκρατία με οποιονδήποτε επακόλουθο τρόπο. Αλλά θα δοκιμάσει ένα σύστημα όπου οι συντηρητικοί σκληροπυρηνικοί κυριαρχούν πλέον σε όλους τους κλάδους εξουσίας, τόσο εκλεγμένους όσο και μη.
Οι αντίπαλοί του θα χαιρετίσουν το τέλος ενός πρώην εισαγγελέα που κατηγορήθηκε για τον καθοριστικό του ρόλο στις μαζικές εκτελέσεις πολιτικών κρατουμένων τη δεκαετία του 1980, κάτι που ο ίδιος αρνήθηκε. Ελπίζουν ότι το τέλος της διακυβέρνησής του θα επισπεύσει το τέλος αυτού του καθεστώτος. Για τους κυβερνώντες συντηρητικούς του Ιράν, η κρατική κηδεία θα είναι μια περίσταση γεμάτη συγκίνηση.
Θα είναι επίσης μια ευκαιρία να αρχίσουν να στέλνουν τα σήματα συνέχειας. Μια άλλη κρίσιμη θέση που πρέπει να καλυφθεί είναι η θέση που κατέχει αυτός ο μεσαίας βαθμίδας κληρικός στη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων, το σώμα που είναι εξουσιοδοτημένο να επιλέξει τον νέο ανώτατο ηγέτη, όταν έρθει αυτή η πολύ πιο συνεπής μετάβαση.
Η συντριβή του ιρανικού ελικοπτέρου έρχεται σε μια στιγμή που η χώρα, αντιμέτωπη με άνευ προηγουμένου εξωτερικές προκλήσεις, προετοιμαζόταν ήδη για αλλαγή καθεστώτος με την αναμενόμενη πτώση στα επόμενα χρόνια του 85χρονου Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Στο μεταξύ, τριήμερο πένθος κήρυξε ο Λίβανος για τον θάνατο του Ιρανού προέδρου Εμπραχίμ Ραΐσι και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμίρ Αμπντολαχιάν ενώ η σιιτική ισλαμιστική οργάνωση του Λιβάνου, Χεζμπολάχ, εξέφρασε επίσης τα συλλυπητήριά της.
Στη Συρία, ο πρόεδρος Μπασάρ αλ Άσαντ εξέφρασε κι εκείνος με τη σειρά του τα συλλυπητήριά του προς το Ιράν διακηρύσσοντας την «αλληλεγγύη» του προς την Τεχεράνη. «Εργαστήκαμε με τον εκλιπόντα πρόεδρο για να διασφαλίσουμε ότι οι στρατηγικές σχέσεις μεταξύ Συρίας και Ιράν παρέμειναν πάντα σε ευημερία», τόνισε.
Το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας έκανε γνωστό ότι ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ εξέφρασε τα συλλυπητήριά του για τον θάνατο του προέδρου του Ιράν Εμπραχίμ Ραΐσι. Ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ χαρακτήρισε «τραγικό» τον θάνατο του Ραΐσι, τονίζοντας πως η Κίνα έχασε έναν καλό φίλο. Όπως τόνισε, πρόκειται για μεγάλη απώλεια για τον ιρανικό λαό.
Ο Βλαντιμίρ Πούτιν απέτισε φόρο τιμής στον Ιρανό πρόεδρο: «Ο Εμπραχίμ Ραΐσι ήταν ένας αξιόλογος πολιτικός (…) Ως πραγματικός φίλος της Ρωσίας, συνέβαλε ανεκτίμητη προσωπική στην ανάπτυξη των σχέσεων καλής γειτονίας μεταξύ των χωρών μας και κατέβαλε μεγάλες προσπάθειες για να τις φέρει σε επίπεδο στρατηγικής εταιρικής σχέσης» είπε ο Ρώσος πρόεδρος, σε συλλυπητήρια τηλεγράφημα που μετέδωσε το Κρεμλίνο.
Τα συλλυπητήριά για τον θάνατο του Εμπραχίμ Ραΐσι και του Αμίρ-Αμπντολαχιάν εξέφρασε και ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. «Εκφράζω τα θερμά μου συλλυπητήρια στον φίλο και αδελφό ιρανικό λαό και κυβέρνηση, ιδιαίτερα στον Θρησκευτικό Ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, κ. Αλί Χαμενεΐ, και στις οικογένειες του αξιότιμου Προέδρου του και σε άλλους νεκρούς ανθρώπους».