Η βασική πηγή ανησυχίας της διεθνούς κοινότητας αφορά τα Στενά του Ορμούζ και ενδεχόμενη απόφαση της Τεχεράνης να τα κλείσει. Πρόκειται για ένα σενάριο που συγκεντρώνει λίγες πιθανότητες, αλλά πιθανή εφαρμογή ενός τέτοιου σχεδίου από το Ιράν, θα προκαλούσε ισχυρούς κλυδωνισμούς στην πετρελαϊκή αγορά.
Τα Στενά του Ορμούζ -που συνδέουν τον Περσικό Κόλπο, τον Κόλπο του Ομάν και τη Θάλασσα της Αραβίας- είναι ένας από τους πιο κρίσιμους πετρελαϊκούς διαύλους στον πλανήτη, απ’ όπου διέρχεται σχεδόν το ένα τρίτο των παγκόσμιων θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου, περίπου 20 εκατ. βαρέλια την ημέρα.
Οποιαδήποτε απόπειρα για αποκλεισμό τους θα σήκωνε «κύμα» πανικού και έντονης ανησυχίας, η οποία θα αποτυπωνόταν ανάγλυφα στις διεθνείς τιμές του «μαύρου χρυσού».Το Ιράν έχει απειλήσει σχετικά πρόσφατα -το 2018- με κλείσιμο των Στενών, αλλά δεν το έπραξε. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι δύσκολα θα το κάνει και τώρα, εκτός και αν το επιλέξει ως έσχατη γεωστρατηγική επιλογή, στην περίπτωση που αντιληφθεί ότι χάνει την παρτίδα από το Ισραήλ.
«Ζωντανό» είναι και το σενάριο, το Ιράν να επιχειρήσει πλήγμα σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της περιοχής, ανάβοντας έτσι φωτιές στην αγορά ενέργειας χωρίς καν να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ. Η ανάμνηση του χτυπήματος στις εγκαταστάσεις της Aramco το 2019, που πιστώθηκε σιωπηρά στην Τεχεράνη, δημιουργεί εύλογους συνειρμούς.
Τι εκτιμούν οι αναλυτές
Τη δεδομένη στιγμή, πάντως, και με τις υπό τις παρούσες συνθήκες, οι αναλυτές είναι μάλλον καθησυχαστικοί για τις άμεσες επιπτώσεις στις πετρελαϊκή αγορά αλλά και την έμμεση επίδραση στις τιμές καυσίμων κτλ.
Οι αναλυτές της Goldman Sachs εκτιμούν ότι η σύγκρουση θα μπορούσε προσωρινά να αφαιρέσει 1,75 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα από την ιρανική προσφορά για έξι μήνες, με την απώλεια να αντισταθμίζεται μερικώς από αυξημένη παραγωγή από άλλους παραγωγούς του ΟΠΕΚ+. Ειδικότερα προβλέπουν ότι η τιμή του πετρελαίου θα ξεπεράσει τα 90 δολάρια ανά βαρέλι. Σε κάθε περίπτωση ο κίνδυνος ανοδικής πίεσης θα εξαρτηθεί από την κλίμακα της απάντησης του Ιράν στην επίθεση του Ισραήλ κατά του πυρηνικού του προγράμματος.
Μια ευρύτερη σύγκρουση που θα εμπλέκει περιφερειακούς παραγωγούς ή ένα κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ – από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας ροής πετρελαίου – θα μπορούσε να αυξήσει τις τιμές κατά περίπου 35% από τα τρέχοντα επίπεδα.Σε ένα ακραίο σενάριο παρατεταμένης διαταραχής, η βασική εκτίμηση των αναλυτών αναφέρει ότι οι τιμές του πετρελαίου μπορούν να ξεπεράσουν τα 100 δολάρια/βαρέλι.
Να θυμίσουμε ότι την Παρασκευή, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης West Texas Intermediate και το διεθνές σημείο αναφοράς Brent crude έκλεισαν στα 72,98 και 74,23 δολάρια το βαρέλι, αντίστοιχα. Και τα δύο περιόρισαν τα νυχτερινά τους κέρδη, που είχαν φτάσει σε άνοδο άνω του 13%.
Θα αντέξουν οι αγορές;
Θα αντέξουν οι αγορές στους κλυδωνισμούς που προκαλεί η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή; Το ερώτημα δεν απασχολεί μόνον τους επενδυτές, αλλά και τις κυβερνήσεις, τις επιχειρήσεις και τους οικονομικούς οργανισμούς.
Διότι ξέρουν ότι οι επόμενες αντιδράσεις και η εν γένει “συμπεριφορά” των αγορών μετοχών, ομολόγων και εμπορευμάτων θα επηρεάσουν τελικά την παγκόσμια πραγματική οικονομία. Δίνοντας μάλιστα μία ασφαλή ένδειξη για την περαιτέρω πορεία της – αν θα κινηθεί με επιβραδυνόμενους ρυθμούς ανάπτυξης, ή θα βαδίσει προς την ύφεση.
Οι πιθανότητες διόρθωσης…
Κατά γενική εκτίμηση – την οποία συμμερίζονται αναλυτές και χρηματιστηριακοί παράγοντες, η καθοριστική παράμετρος θα είναι η ένταση και η διάρκεια της κρίσης που έχει ξεσπάσει στη Μέση Ανατολή, με την επίθεση του Ισραήλ στο Ιράν.
Ποιά θα είναι τα επόμενα “επεισόδια” στο πολεμικό σήριαλ και πόσο θα κρατήσει, κανένας δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα – εκτός ίσως από τον Νετανιάχου και τον Τραμπ. Ολα τα σενάρια εξελίξεων παραμένουν λοιπόν ανοιχτά κι αυτό αυξάνει το ρίσκο. Οι αγορές βαδίζουν πλέον σε τεντωμένο σχοινί και οποιαδήποτε στιγμή μπορεί να καταρρεύσουν με πάταγο.
Αλλωστε οι αμερικανικοί και οι ευρωπαϊκοί δείκτες κινούνται κοντά στα ιστορικά υψηλά τους, ενώ ο ΓΔ βρίσκεται στα υψηλά 15ετίας. Υπάρχουν λοιπόν σημαντικά περιθώρια πτώσης, χωρίς να επέλθει “καταστροφή”. Να είναι δηλαδή μία ισχυρή διόρθωση που θα αποβεί επωφελής για τις αγορές, δίνοντας ευκαιρίες για νέες τοποθετήσεις και για αναδιαρθρώσεις χαρτοφυλακίων.
Χωρίς κατεύθυνση
Προς το παρόν στις αγορές επικρατεί μεταβλητότητα και οι δείκτες ανεβοκατεβαίνουν χωρίς να υπάρχει σαφής τάση. Αυτό σημαίνει ότι δίπλα σ’ αυτούς που προσπαθούν να κατοχυρώσουν κέρδη ή να διαφυλάξουν τα κεφάλαια τους, υπάρχουν ακόμη κάποιοι – πολλοί – που βλέπουν την κρίση ως ευκαιρία. Θεωρούν ότι η διεθνής “τάξη” θα αποκατασταθεί γρήγορα και σπεύδουν να αγοράσουν, ώστε να επωφεληθούν από την ανάκαμψη. Η μεταβλητότητα είναι έκδηλη όχι μόνο στα χρηματιστήρια, αλλά και στις αγορές ομολόγων.
Εκεί επικρατεί η εντύπωση ότι η αναμενόμενη αύξηση του ενεργιακού κόστους και η πληθωριστική απειλή θα αναγκάσουν την Fed να παγώσει τους σχεδιασμούς της για μειώσεις επιτοκίων. Γι αυτό οι τιμές/αποδόσεις των κρατικών χρεογράφων της Ευρωζώνης και των ΗΠΑ “γύρισαν” ενδοσυνεδριακά την Παρασκευή. Εάν οι πληθωριστικές πιέσεις επιμείνουν, η Fed θα καθυστερήσει ή θα αποφύγει τις μειώσεις επιτοκίων το 2025. Αυτό θα πλήξει τα χρηματιστήρια, καθώς τα υψηλά επιτόκια μειώνουν την ελκυστικότητα των μετοχών.
Η παράμετρος του πετρελαίου
Οι τιμές του πετρελαίου ανέβηκαν, όμως τόσο που να δείχνει ότι οι αγορές φοβούνται πως θα υπάρξουν προβλήματα ομαλού εφοδιασμού και επάρκειας. Το μπρεντ πήρε σε δύο ημέρες +13%, όσο είχε ανέβει εν ριπή οφθαλμού όταν ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί στο Ιράν.
- Αναλυτές εκτιμούν ότι αν η Τεχεράνη δείξει διάθεση συνδιαλλαγής με την Ουάσιγκτον, οι τιμές πετρελαίου θα σταθεροποιηθούν – ίσως μάλιστα υποχωρήσουν λίγο.
- Αν το Ισραήλ και το Ιράν παραμείνουν “με το όπλο παρα πόδα” τις επόμενες μέρες/εβδομάδες, το μπρεντ μπορεί να ανεβεί ακόμη 15-20%, φθάνοντας τα 85 δολάρια το βαρέλι.
- Κι αν το Ιράν κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, οι τιμές θα απογειωθούν, εκτοξεύοντας στα ύψη το ενεργειακό κόστος, τις τιμές καταναλωτικών προϊόντων και τον πληθωρισμό.
Αυτά είναι τα τρία σενάρια που έχουν να αξιολογήσουν και να προεξοφλήσουν οι αγορές εμπορευμάτων, μετοχών και ομολόγων. Με βάση αυτά θα κινηθούν και οι επενδυτές – επωμιζόμενο και το αντίστοιχο ρίσκο – της απώλειας κεφαλαίου ή διαφυγόντων κερδών. Σε γενικές γραμμές όλα εξαρτώνται πλέον από το αν η ισραηλινή επίθεση αποτελέσει ένα μεμονωμένο επεισόδιο, αν θα διατηρηθεί η υπάρχουσα “ισορροπία τρόμου”, ή αν θα ξεκινήσει μία σταδιακά κλιμακούμενη σύρραξη, με άμεση ή έμμεση εμπλοκή πολλών μεγάλων δυνάμεων και γειτονικών χωρών.