Η κίνηση των ΗΠΑ έχει πυροδοτήσει εικασίες ότι η ηγεσία του Ιράν ενδέχεται να καταφύγει σε άλλο μέσο. Η απόφαση να αποκλείσει ή να κλείσει ουσιαστικά τα Στενά του Ορμούζ στη ναυτιλία μπορεί να είναι θέμα ωρών και είναι ένα από τα πιο ισχυρά αντίμετρα στα χέρια της Τεχεράνης.
Αν το Ιράν καταφέρει να εμποδίσει την πρόσβαση των γιγαντιαίων δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο στην Κίνα, την Ευρώπη και άλλες μεγάλες ενεργειακές αγορές, οι τιμές του πετρελαίου θα εκτοξευθούν στα ύψη και ενδέχεται να αποσταθεροποιήσουν την παγκόσμια οικονομία, τονίζει το Bloomberg.
Ο πορθμός είναι ζωτικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου. Σύμφωνα με στοιχεία της Bloomberg, το 2024 τα δεξαμενόπλοια θα μεταφέρουν περίπου 16,5 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων ημερησίως από τη Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, το Κουβέιτ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ιράν μέσω του στενού. Είναι επίσης ζωτικής σημασίας για το υγροποιημένο φυσικό αέριο, ή LNG, με περισσότερο από το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εφοδιασμού
Πού βρίσκονται;
Τα Στενά του Ορμούζ είναι θαλάσσιος διάδρομος που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό, με το Ιράν στα βόρεια και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ομάν στα νότια. Έχει μήκος πάνω από 150 χλμ. και πλάτος περίπου 35 χλμ.
Στο στενότερο σημείο του, με τις ναυτιλιακές διαδρομές σε κάθε κατεύθυνση να έχουν πλάτος μόλις δύο μίλια. Το μικρό βάθος του το καθιστά ευάλωτο σε νάρκες, ενώ η εγγύτητα με την ξηρά —ιδίως με το Ιράν— εκθέτει τα πλοία σε επιθέσεις από πυραύλους που εκτοξεύονται από την ακτή ή σε αναχαίτιση από περιπολικά σκάφη και ελικόπτερα.
Μπορεί το Ιράν;
Το Ιράν δεν θα έχει νομική εξουσία να διατάξει τη διακοπή της κυκλοφορίας μέσω του Ορμούζ, οπότε θα πρέπει να το επιτύχει με τη χρήση βίας ή την απειλή βίας.
Εάν ο ναυτικός του στόλος προσπαθούσε να εμποδίσει την είσοδο στο στενό, πιθανότατα θα αντιμετώπιζε την έντονη αντίδραση του 5ου Στόλου των ΗΠΑ και άλλων δυτικών ναυτικών δυνάμεων που περιπολούν στην περιοχή. Ωστόσο, θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές διαταραχές χωρίς να αποπλεύσει ούτε ένα ιρανικό πολεμικό πλοίο. Μια επιλογή θα ήταν να παρενοχλήσει τα πλοία με μικρά, γρήγορα περιπολικά σκάφη.
Ή θα μπορούσε να εξαπολύσει drones και να πυροδοτήσει πυραύλους προς τα πλοία από παράκτιες ή εσωτερικές περιοχές. Αυτό θα μπορούσε να καταστήσει πολύ επικίνδυνη τη διέλευση των εμπορικών πλοίων.
Πότε έχει διαταράξει;
Το Ιράν χρησιμοποιεί εδώ και δεκαετίες την παρενόχληση πλοίων στον Κόλπο για να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του για τις κυρώσεις που του έχουν επιβληθεί ή ως μέσο πίεσης σε διαμάχες. Μεταξύ άλλων, τον Μάιο του 2022, το Ιράν κατέσχεσε δύο ελληνικά δεξαμενόπλοια και τα κράτησε για έξι μήνες, πιθανώς ως αντίδραση στην κατάσχεση ιρανικού πετρελαίου από ελληνικές και αμερικανικές αρχές σε άλλο πλοίο. Το φορτίο τελικά αποδεσμεύθηκε και τα ελληνικά δεξαμενόπλοια απελευθερώθηκαν.
Ο πόλεμος αρχίζει αμέσως τώρα
Στον απόηχο των αμερικανικών βομβαρδισμών, η ιρανική κρατική τηλεόραση (IRIB) προαναγγέλλει ανταποδοτικά πλήγματα, υπογραμμίζοντας πως κάθε πολίτης ή στρατιωτική δύναμη των ΗΠΑ στην περιοχή της Μέσης Ανατολής είναι πλέον «θεμιτός στόχος».
«Ο πόλεμος αρχίζει τώρα», δήλωσε το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, ο κύριος κλάδος του στρατού της Τεχεράνης, κατά τη διάρκεια της νύχτας της Κυριακής, μετά το χτύπημα των αμερικανικών δυνάμεων σε τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν. Άμεσα ξεκίνησαν τα αντίποινα της Τεχεράνης:
Σύμφωνα με τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις στο στόχαστρο μπήκαν εγκαταστάσεις στο Ισραήλ, μεταξύ των οποίων το διεθνές αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν, κοντά στο Τελ Αβίβ. Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε πως εκτοξεύθηκαν 30 πύραυλοι. Σύμφωνα με πληροφορίες, τουλάχιστον 16 τραυματίες έχουν νοσηλευτεί μετά τα πυραυλικά πυρά από το Ιράν, ενώ η δημόσια τηλεόραση μετέδωσε εικόνες με σοβαρές ζημιές στο κεντρικό του Ισραήλ.
Στον απόηχο των αμερικανικών βομβαρδισμών, η ιρανική κρατική τηλεόραση (IRIB) προαναγγέλλει ανταποδοτικά πλήγματα, υπογραμμίζοντας πως κάθε πολίτης ή στρατιωτική δύναμη των ΗΠΑ στην περιοχή της Μέσης Ανατολής είναι πλέον «θεμιτός στόχος». Μεταδόθηκε χάρτης με τις αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στη Μέση Ανατολή. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ «αποφάσισαν να τινάξουν στον αέρα» τη διπλωματία εξαπολύοντας επιθέσεις εναντίον των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων.