Δεν είναι μόνο τα Στενά του Ορμούζ που προκαλούν ανησυχία στις αγορές ενέργειας. Ένα δεύτερο, εξίσου κρίσιμο πέρασμα, το Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, γνωστό και ως «Πύλες των Δακρύων», βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο των εξελίξεων, με το Ιράν να απειλεί με κλιμάκωση σε περίπτωση που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δεν εκτονώσει την ένταση στη Μέση Ανατολή.
Ο πλανήτης βιώνει ήδη τις ισχυρότερες αναταράξεις στην ιστορία στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Ωστόσο, σύμφωνα με το Politico, ειδικοί προειδοποιούν ότι ένα πιθανό μπλοκάρισμα του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ – ενός από τα πιο πολυσύχναστα «σημεία στραγγαλισμού» στην Ερυθρά Θάλασσα – θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου έως και τα 150 δολάρια το βαρέλι.
Ο ρόλος των Χούτι
Το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τα Στενά του Ορμούζ, βρίσκεται στο νοτιοδυτικό άκρο της Υεμένης και αποτελεί βασική δίοδο για τη μεταφορά περίπου του 10% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Τους τελευταίους μήνες, μάλιστα, έχει μετατραπεί σε εναλλακτική διαδρομή, καθώς οι απειλές της Τεχεράνης έχουν περιορίσει τη λειτουργία του Ορμούζ.
Ιρανός στρατιωτικός αξιωματούχος προειδοποίησε τις προηγούμενες ημέρες ότι, σε περίπτωση νέων επιθέσεων από ΗΠΑ και Ισραήλ σε ενεργειακές υποδομές, η Τεχεράνη θα μπορούσε να κλιμακώσει την «ανασφάλεια» σε κρίσιμα περάσματα, συμπεριλαμβανομένου του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και της Ερυθράς Θάλασσας.
Το εν λόγω στενό έχει ήδη βρεθεί στο στόχαστρο των Χούτι, της φιλοϊρανικής οργάνωσης ανταρτών στην Υεμένη, η οποία στο παρελθόν έχει επιτεθεί σε πλοία χρησιμοποιώντας drones και πυραύλους, διαταράσσοντας τη διεθνή ναυτιλία.
«Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι τελικά οι Χούτι θα αναμειχθούν και θα κάνουν δύο πράγματα — πρώτον, θα μπλοκάρουν το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, και δεύτερον, θα προσπαθήσουν να εμποδίσουν τους Σαουδάραβες να έχουν δεξαμενόπλοια στο λιμάνι του Γιανμπού για τη μεταφορά πετρελαίου», δήλωσε ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, πρώην επικεφαλής ερευνητής για το Ιράν στις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις.
Παρά το γεγονός ότι πέρσι οι Χούτι συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός στο εν λόγω πέρασμα, ο ηγέτης τους προειδοποίησε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι «τα χέρια μας είναι στη σκανδάλη όσον αφορά στη στρατιωτική κλιμάκωση».
«Αν ο πόλεμος κλιμακωθεί, πρέπει να περιμένουμε ότι οι Χούτι θα εμπλακούν και θα ξαναρχίσουν τη ναυτική τους εκστρατεία», είπε ο Νόαμ Ρέινταν, ανώτερος ερευνητής στο Washington Institute for Near East Policy και ειδικός σε θέματα ενέργειας και ναυτικών κινδύνων στη Μέση Ανατολή.
Υπενθυμίζεται ότι οι Χούτι επιβράδυναν τη διεθνή ναυτιλία μέσω του Μπαμπ ελ Μαντέμπ από το 2023 έως το 2025. Παρά την εκεχειρία, η ομάδα δεν σταμάτησε ποτέ να απειλεί την περιοχή και θα μπορούσε να επιδιώξει να επαναλάβει την επιτυχία του Ιράν στο Ορμούζ, πρόσθεσε ο Ρέινταν. «Ανέστειλαν τις επιθέσεις πέρσι, αλλά η απειλή παραμένει», τόνισε.
Η ανησυχία είναι ήδη εμφανής στη διεθνή ναυτιλία, με κολοσσούς όπως η MSC -με έδρα την Ελβετία- και η Maersk -της Δανίας- να αποφεύγουν την περιοχή λόγω των αυξημένων κινδύνων επιθέσεων. Την ίδια ώρα, ο πρώην αξιωματούχος του Λευκού Οίκου Νέιτ Σουάνσον δηλώνει έκπληκτος που το Ιράν δεν έχει ήδη κινηθεί για το κλείσιμο του στενού, αποδίδοντάς το είτε σε «στρατηγική υπομονή», είτε σε «κάποιο είδος παράπλευρης συμφωνίας με τους Σαουδάραβες».
Το καθεστώς στο Ιράν
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν συνεχίζονται, καθώς η Τεχεράνη αναζητά διέξοδο από τη σύγκρουση, προειδοποιώντας ωστόσο ότι ο Τραμπ είναι έτοιμος να «εξαπολύσει την κόλαση», ξεκινώντας από ενεργειακές υποδομές. «Εάν το Ιράν δεν αποδεχτεί την πραγματικότητα, εάν δεν καταλάβει ότι έχει ηττηθεί στρατιωτικά και θα συνεχίσει να ηττάται, ο Πρόεδρος Τραμπ θα διασφαλίσει ότι θα χτυπηθεί σκληρότερα από ό,τι έχει χτυπηθεί ποτέ στο παρελθόν», δήλωσε η Λέβιτ.
Σε περίπτωση αποτυχίας ή ακόμα και καθυστέρησης των διαπραγματεύσεων, το κλείσιμο του στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ θα αποτελέσει έναν από τους ισχυρότερους μοχλούς πίεσης που διαθέτει η Τεχεράνη. Σύμφωνα με αναλυτές, μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να εμπλέξει άμεσα τους Χούτι στον πόλεμο, κλιμακώνοντας περαιτέρω την κρίση.
«Αν η κατάσταση κλιμακωθεί και ο Τραμπ επιτεθεί σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, οι Ιρανοί θα βρεθούν σε πολύ δύσκολη θέση», είπε ο Σιτρινόβιτς, προσθέτοντας ότι το κλείσιμο του στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ θα μπορούσε να αποτελέσει το επόμενο επίπεδο οικονομικής ζημίας από τη σύγκρουση.
«Το ιρανικό καθεστώς δεν είναι τόσο απελπισμένο για μια συμφωνία όσο φαίνεται να πιστεύει ο Τραμπ», είπε ο Σιτρινόβιτς. Το κλείσιμο του στενού θα αποτελούσε μια φυσική κλιμάκωση της ασύμμετρης προσέγγισης του Ιράν, η οποία επικεντρώνεται στη μέγιστη δυνατή αναταραχή, καθώς το Ιράν είναι ανίσχυρο μπροστά στην αεροπορική υπεροχή των ΗΠΑ.
Κρίσιμο πέρασμα
Το στενό συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Ινδικό Ωκεανό και αποτελεί το τέταρτο μεγαλύτερο σημείο συμφόρησης στη παγκόσμια ναυτιλία. Βρίσκεται μεταξύ της Υεμένης στα ανατολικά και του Τζιμπουτί και της Ερυθραίας στα δυτικά, ενώ το πλάτος του δεν ξεπερνά τα 20 μίλια στο ευρύτερο σημείο του.
Το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ είναι κρίσιμο πέρασμα για τη μεταφορά όχι μόνο πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και προϊόντων όπως ηλεκτρονικά είδη, ρούχα, έπιπλα, είδη οικιακής χρήσης και τρόφιμα (σιτάρι, καλαμπόκι, καφές), συνδέοντας αγορές σε Αφρική, Ευρώπη και Ασία, συμπεριλαμβανομένης της Μέσης Ανατολής.
Οι Χούτι έχουν αποφύγει να εμπλακούν στη σύγκρουση, αλλά αυτό θα μπορούσε να αλλάξει αν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ προχωρήσουν σε κλιμάκωση της έντασης, δήλωσε ο Γκρέγκορι Μπρου, αναλυτής για το Ιράν στην Eurasia Group.
«Αν οι Χούτι αποφασίσουν να βγουν από την απραξία και να συμμετάσχουν σε αυτόν τον πόλεμο — ακόμα και αν το κάνουν σε πολύ μικρή κλίμακα, εκτοξεύοντας μερικούς πυραύλους ή ορισμένα drones — τότε η εκφόρτωση των δεξαμενόπλοιων θα καταστεί αδύνατη, και αυτό θα μετατρέψει τη διαταραχή των 10 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα σε διαταραχή 15 έως 17 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα. Οι τιμές του αργού πετρελαίου θα εκτοξευθούν γρήγορα από τα τρέχοντα επίπεδα των 90 έως 100 δολαρίων το βαρέλι στα 150 δολάρια το βαρέλι», είπε ο Μπρου.