Μια συγκλονιστική εικόνα από το Αφγανιστάν, πέντε χρόνια μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, καταγράφει με τον πιο σκληρό τρόπο τη θέση των γυναικών στη χώρα.
Μια 18χρονη γυναίκα, με το πρόσωπό της καλυμμένο από νικάμπ και φορώντας γυαλιά ηλίου, στέκεται απέναντι από έναν υψηλόβαθμο αξιωματούχο των Ταλιμπάν. Έχει φτάσει ενώπιόν του για να ζητήσει κάτι που υπό άλλες συνθήκες θα θεωρούνταν αυτονόητο: να τερματίσει τον γάμο της με έναν άνδρα που, όπως καταγγέλλει, την κακοποιούσε και τη χτυπούσε επί μήνες.
«Αν υπήρχε οποιαδήποτε πιθανότητα να ζήσουμε μαζί, δεν θα βρισκόμουν εδώ. Έχω πάρει την απόφασή μου», του λέει.
Η συνάντηση καταγράφηκε από το BBC για εκτενές ρεπορτάζ σχετικά με τη ζωή υπό το καθεστώς των Ταλιμπάν.
BBC, uzun süren görüşmeler sonunda Afganistan'da Taliban'ın bazı üst düzey yöneticilerinin günlük yaşamına tanıklık etme izni aldı, ülkenin şeriat kurallarıyla nasıl yönetildiğine şahit oldu. https://t.co/mLLetEef7D pic.twitter.com/jeJUJPB58W
— BBC News Türkçe (@bbcturkce) August 24, 2026
«Η τιμή και η αξιοπρέπειά μου έχουν ήδη καταστραφεί»
Απέναντι από τη νεαρή γυναίκα βρίσκεται ο Αμπντουλάχ Σαρχάντι, πρώην στρατιωτικός διοικητής των Ταλιμπάν και σήμερα υψηλόβαθμο κυβερνητικό στέλεχος.
Αντί να αποδεχθεί άμεσα το αίτημά της, επιχειρεί να την πείσει να παραμείνει στον γάμο της.
«Ποιος θα με παντρευτεί αφού πάρω διαζύγιο;», φέρεται να τη ρωτά, υποστηρίζοντας ότι θα χρειαστεί να κάνει πολλούς συμβιβασμούς για να μη χάσει την «αξιοπρέπεια» και την «τιμή» της.
Η απάντηση της 18χρονης, που το BBC αποκαλεί «Τούμπα» για λόγους προστασίας της ταυτότητάς της, είναι αποστομωτική:
«Κύριε κυβερνήτη, η τιμή και η αξιοπρέπειά μου έχουν ήδη καταστραφεί».
Ο σύζυγος ζητά τετραπλάσια χρήματα για το διαζύγιο
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο σύζυγος της νεαρής ζητά ως προϋπόθεση για να συναινέσει στο διαζύγιο ποσό τετραπλάσιο από εκείνο που είχε δοθεί κατά τον γάμο.
Η οικογένεια της 18χρονης αρνείται να καταβάλει τα χρήματα και ο πατέρας της δηλώνει αποφασισμένος να προσφύγει στη Δικαιοσύνη.
Η υπόθεση αναδεικνύει, σύμφωνα με το BBC, τις τεράστιες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στο αφγανικό δικαστικό σύστημα, όπου η έκδοση διαζυγίου χωρίς τη συναίνεση του συζύγου παραμένει εξαιρετικά δύσκολη.
Ο Σαρχάντι προτείνει ως προσωρινή λύση να δοθεί στη γυναίκα ξεχωριστό δωμάτιο και να προειδοποιηθεί ο σύζυγός της ότι θα αντιμετωπίσει φυλάκιση εάν την ξαναχτυπήσει.
«Οι γυναίκες είναι ανεγκέφαλες»
Η στάση του αξιωματούχου απέναντι στη νεαρή γυναίκα προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση όταν, σύμφωνα με το BBC, αργότερα σχολιάζει την υπόθεση ενώπιον ανδρών αξιωματούχων, σωματοφυλάκων και πρεσβυτέρων.
Ο ίδιος φέρεται να χαρακτηρίζει τις γυναίκες «ανεγκέφαλες» και «κατώτερες σε νοημοσύνη», προκαλώντας γέλια στους παρευρισκόμενους.
Η σκηνή αποτυπώνει ένα από τα βασικά ζητήματα που αναδεικνύει το ρεπορτάζ: τη βαθιά ανισότητα που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τη ζωή των γυναικών στο Αφγανιστάν.
Από κρατούμενος στο Γκουαντάναμο, κυβερνήτης των Ταλιμπάν
Η προσωπική διαδρομή του Σαρχάντι είναι επίσης ενδεικτική της πορείας αρκετών στελεχών που βρίσκονται σήμερα στην εξουσία.
Υπήρξε διοικητής των Ταλιμπάν κατά την πρώτη περίοδο διακυβέρνησής τους τη δεκαετία του 1990. Μετά την ανατροπή του καθεστώτος το 2001 παραδόθηκε στις αμερικανικές δυνάμεις και κρατήθηκε για χρόνια στο Γκουαντάναμο, προτού απελευθερωθεί.
Μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021 ανέλαβε κυβερνητικές θέσεις, αρχικά στην επαρχία Μπαμιγιάν και στη συνέχεια στην Τζοουζτζάν. Πρόσφατα ανέλαβε καθήκοντα υποδιοικητή στρατιωτικού σώματος στην Κουντούζ.
Μιλώντας στο BBC, μάλιστα, δεν εξέφρασε μεταμέλεια για την καταστροφή των γιγαντιαίων αγαλμάτων του Βούδα στο Μπαμιγιάν το 2001.
«Τα κατέστρεψα με τα ίδια μου τα χέρια», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι οι ενέργειες των Ταλιμπάν υπαγορεύονται από τη δική τους ερμηνεία του θρησκευτικού νόμου.
Από τις επιθέσεις αυτοκτονίας στη διοίκηση των φυλακών
Το BBC συνάντησε στην Καμπούλ και τον Χαμπιμπουλάχ Μπαντρ, ο οποίος παραδέχθηκε ότι κατά το παρελθόν είχε την ευθύνη για επιχειρήσεις βομβιστών αυτοκτονίας στην αφγανική πρωτεύουσα.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι επιχειρήσεις στόχευαν αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις, ενώ απέφυγε να αναφερθεί σε συγκεκριμένες επιθέσεις και απώλειες αμάχων.
Σήμερα, ο Μπαντρ έχει περάσει από την ένοπλη δράση στη διοίκηση του καθεστώτος. Έχει αναλάβει θέση υποδιοικητή των φυλακών σε ολόκληρο το Αφγανιστάν και έφτασε να διοικεί τη φυλακή όπου ο ίδιος είχε κρατηθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση.
Η σιωπή όταν τέθηκε το θέμα της εκπαίδευσης των κοριτσιών
Σε εκδήλωση προς τιμήν του Μπαντρ, ένας άνδρας τόλμησε να θέσει δημόσια το ζήτημα της εκπαίδευσης των κοριτσιών.
«Αν τα σχολεία και η εκπαίδευση ήταν ανοιχτά για όλους, θα ήταν σπουδαίο έργο για το Αφγανιστάν», ανέφερε.
Η παρέμβαση προκάλεσε αμηχανία και, σύμφωνα με το BBC, το μικρόφωνο απομακρύνθηκε λίγο αργότερα.
Ο ίδιος δήλωσε στη συνέχεια ότι επιχείρησε να μιλήσει περισσότερο, όμως δεν του επετράπη.
Οι γυναίκες αποκλεισμένες από την εκπαίδευση και την εργασία
Πέντε χρόνια μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν, οι γυναίκες στο Αφγανιστάν εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αυστηρούς περιορισμούς.
Έχουν αποκλειστεί από μεγάλο μέρος της αγοράς εργασίας, δεν μπορούν να φοιτήσουν σε πανεπιστήμια και αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς στις μετακινήσεις και στην πρόσβαση σε δημόσιους χώρους.
Το BBC έθεσε τα ζητήματα στον εκπρόσωπο της κυβέρνησης των Ταλιμπάν, Ζαμπιχουλάχ Μουτζαχίντ, ο οποίος αποκάλυψε μάλιστα ότι το πραγματικό του όνομα είναι Ταχίρ Σαχ Σεντίκι.
Όταν ρωτήθηκε γιατί οι αρχικές υποσχέσεις για τη συμμετοχή των γυναικών στην κοινωνία και την εκπαίδευση δεν υλοποιήθηκαν, απάντησε ότι όλα πρέπει να εξετάζονται «μέσα από το πρίσμα της σαρία».
Για την εκπαίδευση των γυναικών υποστήριξε ότι το ζήτημα παραμένει υπό συζήτηση και ότι αναζητείται λύση που θα βασίζεται στη δική τους ερμηνεία της σαρία.
Η ιστορία της 18χρονης, αλλά και οι μαρτυρίες που κατέγραψε το BBC, φωτίζουν τις αντιφάσεις και τους σκληρούς περιορισμούς που εξακολουθούν να καθορίζουν την καθημερινότητα εκατομμυρίων Αφγανών, ιδιαίτερα των γυναικών.