Ο διοικητής της ΤτΕ, Γιάννης Στουρνάρας είχε αναφερθεί εκτενώς στις επιπτώσεις ενός εμπορικού πολέμου σε ομιλία που απεύθυνε πρόσφατα στη Γενική Συνέλευση του Συνδέσμου Εταιρειών Συμβούλων Μάνατζμεντ Ελλάδος (ΣΕΣΜΑ), λέγοντας πως οι συνέπειες «θα είναι αρνητικές για όλες τις εμπλεκόμενες οικονομίες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ».
Κάτι που είπε επιβεβαιώνουν και τα πρόσφατα στοιχεία. «Ο εμπορικός προστατευτισμός», τόνισε, «τείνει να προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις, με τις πληγείσες χώρες να ανταποδίδουν με αντίμετρα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε κλιμάκωση της κρίσης και επιβράδυνση του παγκόσμιου εμπορίου, με σοβαρές συνέπειες για την οικονομική δραστηριότητα και την ανάπτυξη».
Όπως εξήγησε, «η παραγωγή, μεταποίηση και διάθεση προϊόντων γίνεται μέσα από παγκόσμιες αλυσίδες αξίας, οι οποίες έχουν αυξήσει την αλληλεξάρτηση των εθνικών οικονομιών μεταξύ τους», με αποτέλεσμα η επιβολή δασμών στις εισαγωγές από μια χώρα θα επηρεάσει και τις άλλες χώρες που συμμετέχουν στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας ακόμη και χωρίς της επιβολή αντίμετρων. Τελικά, σημείωσε, οι έμμεσες επιδράσεις θα λειτουργήσουν πολλαπλασιαστικά και θα επηρεάσουν την παγκόσμια οικονομία και όχι μόνο τις χώρες στις οποίες επιβάλλονται δασμοί.
Η Ευρώπη είναι ευάλωτη
Υπό το πρίσμα αυτό, ανέφερε, «οι χώρες οι οποίες θα επηρεαστούν περισσότερο από έναν εμπορικό πόλεμο θα είναι καταρχήν χώρες όπως το Μεξικό και ο Καναδάς λόγω της υψηλής εξάρτησης των εξαγωγών τους από τις ΗΠΑ, αλλά και οικονομίες με σχετικά χαμηλά ποσοστά εξαγωγών προς τις ΗΠΑ αλλά υψηλό βαθμό εξάρτησης από το παγκόσμιο εμπόριο». Όσον αφορά στην Ευρώπη, ο κ. Στουρνάρας σημείωσε ότι ως οικονομία με υψηλό βαθμό εξωστρέφειας, είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε μια τέτοια εξέλιξη ενώ «η Ελλάδα, αν και έχει μικρότερη εξάρτηση από τις ΗΠΑ, ενδέχεται να επηρεαστεί έμμεσα, καθώς μια συνολική επιβράδυνση του παγκόσμιου εμπορίου μπορεί να μειώσει τη ζήτηση για ελληνικά προϊόντα και να περιορίσει τις προοπτικές ανάπτυξης». Ο διοικητής της ΤτΕ έβαλε και τη διάσταση των επενδύσεων, επισημαίνοντας πως «η αυξημένη αβεβαιότητα στις αγορές λειτουργεί αποτρεπτικά για τις επενδύσεις καθώς οι επιχειρήσεις αποφεύγουν να αναλάβουν ρίσκο σε ένα ασταθές περιβάλλον».
Πόσο θα κοστίσει
Ο κ. Στουρνάρας αναφέρθηκε και στις επιπτώσεις ενός εμπορικού πολέμου. Αν και όπως έσπευσε να πει, είναι «μια εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία, καθώς εξαρτάται από παράγοντες όπως η διάρκεια και η ένταση των μέτρων και αντίμετρων». Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), σημείωσε, «η αρνητική επίπτωση των μέχρι σήμερα εξαγγελθέντων μέτρων στο ΑΕΠ της Ευρωζώνης θα είναι περίπου 0,4%, λαμβάνοντας υπόψη ότι η μείωση της παγκόσμιας ζήτησης αντισταθμίζεται εν μέρει από την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών προϊόντων λόγω των πληθωριστικών πιέσεων στις ΗΠΑ» ενώ «σύμφωνα όμως με αναλύσεις διεθνών επενδυτικών τραπεζών (Goldman Sachs, ABN AMRO, κ.λπ.), οι αρνητικές επιπτώσεις στο ΑΕΠ της Ευρωζώνης εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν την μία ποσοστιαία μονάδα».
Οι επιπτώσεις στις εξαγωγές
Όσον αφορά την Ελλάδα, υπογράμμισε ο κ. Στουρνάρας, «οι επιπτώσεις αναμένεται να είναι ηπιότερες συγκριτικά με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς το ποσοστό των ελληνικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ παραμένει χαμηλό (περίπου 4% των συνολικών εξαγωγών, έναντι 8,5% στην Ευρωζώνη)». Προστατευτικά -σε ένα βαθμό- σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα, λειτουργεί το γεγονός πως «η συμμετοχή της ελληνικής οικονομίας στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας είναι σχετικά περιορισμένη. Σε κάθε περίπτωση, ανέφερε, «αν η επιβράδυνση του διεθνούς εμπορίου επηρεάσει βασικές ευρωπαϊκές αγορές, η ζήτηση για ελληνικά προϊόντα μπορεί να μειωθεί, πλήττοντας τις εξαγωγές. Επιπλέον, η γενικότερη αβεβαιότητα στις αγορές μπορεί να περιορίσει τις ξένες άμεσες επενδύσεις, καθυστερώντας τη δυναμική ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας».
Ανησυχία για τον τουρισμό
Ανησυχία εκφράζουν παράγοντες του ελληνικού τουρισμού από τις ενδεχόμενες επιπτώσεις των δασμών που επέβαλε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στην ταξιδιωτική βιομηχανία. Αν και μέχρις στιγμής δεν υπάρχει κάποια καταγραφή για άμεσες επιπτώσεις στο ρυθμό αύξησης των κρατήσεων προς Ελλάδα από τους Αμερικανούς τουρίστες, ο οποίος κινείται αυξητικά κατά 20% περίπου σε σχέση με πέρυσι, εντούτοις έκδηλη είναι η αβεβαιότητα σχετικά με το τι μέλει γενέσθαι. Αυτό που φοβούνται όλοι είναι πόσο θα επηρεάσει τη ζήτηση για ταξίδια, η διαμόρφωση ενός υφεσιακού κλίματος στην αμερικανική και την διεθνή οικονομία λόγω του «πολέμου των δασμών». Σημειώνεται ότι σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ η χώρα μας βρίσκεται στην 13η θέση προτίμησης για ταξίδια στο εξωτερικό τους επόμενους 12 μήνες για την αγορά των ΗΠΑ.
Επίσης σύμφωνα με την ίδια μελέτη από τους Αμερικανούς που δήλωσαν ότι ενδιαφέρονται να ταξιδέψουν στην Ελλάδα τους επόμενους 12 μήνες:
➢ Το 43,9% ενδιαφέρεται να ταξιδέψει και στην Ισπανία. Ωστόσο από τους Αμερικανούς που δήλωσαν ότι ενδιαφέρονται να ταξιδέψουν στην Ισπανία τους επόμενους 12 μήνες, μόλις το 35% δήλωσαν ότι ενδιαφέρονται να ταξιδέψουν στην Ελλάδα τους επόμενους 12 μήνες.
➢ το 67,4% ενδιαφέρεται να ταξιδέψει και στην Ιταλία. Ωστόσο από τους Αμερικανούς που δήλωσαν ότι ενδιαφέρονται να ταξιδέψουν στην Ιταλία τους επόμενους 12 μήνες, μόλις το 32,8% δήλωσαν ότι ενδιαφέρονται να ταξιδέψουν στην Ελλάδα τους επόμενους 12 μήνες.
➢ το 44,1% ενδιαφέρεται να ταξιδέψει και στην Γαλλία. Ωστόσο από τους Αμερικανούς που δήλωσαν ότι ενδιαφέρονται να ταξιδέψουν στην Γαλλία τους επόμενους 12 μήνες, μόλις το 26,9% δήλωσαν ότι ενδιαφέρονται να ταξιδέψουν στην Ελλάδα τους επόμενους 12 μήνες.
➢ το 23,6% ενδιαφέρεται να ταξιδέψει και στην Πορτογαλία. Ωστόσο από τους Αμερικανούς που δήλωσαν ότι ενδιαφέρονται να ταξιδέψουν στην Πορτογαλία τους επόμενους 12 μήνες, το 39,5% δήλωσαν ότι ενδιαφέρονται να ταξιδέψουν στην Ελλάδα τους επόμενους 12 μήνες. Να σημειωθεί το 2024 συνολικά 1.481.000 Αμερικανοί επισκέφθηκαν την Ελλάδα ενώ οι δαπάνες των Αμερικανών τουριστών είναι εξίσου σημαντικές. Το 2024, οι εισπράξεις από τις ΗΠΑ σημείωσαν αύξηση 13,3% σε σύγκριση με το 2023, αγγίζοντας τα 1,5 δισ. ευρώ.