Οι πυρκαγιές και οι υψηλές θερμοκρασίες δεν είναι απειλητικές μόνο για το περιβάλλον. Επηρεάζουν αρνητικά και τον αγροτοδιατροφικό τομέα, καθώς πλήττουν και την παραγωγή αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων, ανεβάζοντας τις τιμές.
Η οικονομία πλήττεται από την κλιματική κρίση και τις συνέπειές της. Σε έρευνά του ο Guardian επισημαίνει ότι οι αγρότες σε όλη την Ευρώπη προειδοποιούν για μείωση στην παραγωγή τροφίμων και αύξηση των τιμών. Καλλιέργειες από το καλαμπόκι μέχρι τα λαχανικά πλήττονται από την ακραία ζέστη, την ξηρασία και τις πυρκαγιές.
Και μεταξύ των προϊόντων που επηρεάζονται είναι και το ελαιόλαδο, που ήδη έχει αυξηθεί η τιμή του τα προηγούμενα χρόνια. Οι ιστορικά υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν τους ελαιώνες.
Μειώνεται η συγκομιδή
Στη Γαλλία, η ένωση καλλιεργητών λαχανικών Légumes de France δήλωσε ότι χιλιάδες τόνοι προϊόντων αξίας δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ έχουν χαθεί. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται πράσινα φυλλώδη λαχανικά, καρότα, πράσα, σκόρδο, κρεμμύδια. Εκτιμούν ότι, ελλείψει βροχών, η παραγωγή μπορεί να πέσει στο μισό.
Επίσης, οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν περιορίσει την παραγωγή σταφυλιών για κρασί σε περιοχές γνωστές σε όλο τον κόσμο. Όπως η Σαμπάν, το Μπορντό και η Βουργουνδία. Κι ας μην βρέθηκαν αντιμέτωπες με πυρκαγιές. Στη Σαμπάν, οι παραγωγοί αναμένουν την πιο πρώιμη συγκομιδή που έχει σημειωθεί ποτέ. Επίσης, θα ξεκινήσει ένα μήνα νωρίτερα από το κανονικό. Η απόδοση των φυτών αναμένεται να είναι μειωμένη κατά 10%.
Μειώνεται η παραγωγή
Ανάλογη είναι η εικόνα και στην Ισπανία, όπου το υπουργείο Γεωργίας προβλέπει ότι η καλλιέργεια δημητριακών της χώρας για το 2026-27 θα μειωθεί από 24 εκατ. τόνους το 2025 σε 18,5 εκατομμύρια. Και η πρόβλεψη αυτή ήταν πριν από τις πυρκαγιές, στις οποίες καταστράφηκαν και καλλιέργειες. Και αυτό, παρά το γεγονός ότι οι αγρότες της Ισπανίας είναι πιο προσαρμοσμένοι σε θερμές και ξηρές συνθήκες.
Με ποικιλίες καλλιεργειών που μπορούν να αντεπεξέλθουν σε υψηλότερες θερμοκρασίες και προσεκτική διαχείριση του νερού για τις περιόδους ξηρασίας. Συνολικά, η ΕΕ έχει μειώσει τις προβλέψεις συγκομιδής για πολλά προϊόντα. Παράδειγμα, στα μαγειρικά έλαια κατά 7%. Στο καλαμπόκι σε κόκκους έχει μειωθεί κατά 6% σε σχέση με την προηγούμενη πρόβλεψη.
Ενώ οι προσδοκίες για τις πατάτες και τα φασόλια σόγιας έχουν μειωθεί κατά 3%. Βέβαια, υπάρχει στον αντίποδα η Ρουμανία, που βλέπει περισσότερες βροχοπτώσεις. Επίσης, στην Ιταλία η καλλιέργεια σιταριού αποδεικνύεται ανθεκτική.
Καλλιέργειες που έπληξαν οι πυρκαγιές
Ο οργανισμός γεωργικού εμπορίου ASAJA δήλωσε ότι οι άμεσες ζημιές από τις πυρκαγιές στην Ευρώπη έπληξαν οπωρώνες, αμπελώνες, γεωργικές εκτάσεις και θερμοκήπια. Τα προϊόντα που επηρεάστηκαν κυρίως ήταν εσπεριδοειδή, αβοκάντο, αμύγδαλα, αμπελώνες, λαχανικά και ελαιώνες. Λόγω της ξηρασίας και της ζέστης, επλήγη η παραγωγή ντομάτας και καλαμποκιού.
Εκπρόσωπος της Κομισιόν δήλωσε: «Ενώ οι απώλειες στην τοπική παραγωγή μπορεί να μειώσουν τον όγκο των εξαγωγών για ορισμένα προϊόντα», κύρια ανησυχία ήταν το «υψηλότερο κόστος παραγωγής» και όχι οι περιορισμοί στο διεθνές εμπόριο.
Νέα αύξηση τιμών στο ελαιόλαδο
Και το ελαιόλαδο, βασικό είδος διατροφής για όλη τη νότια Ευρώπη, αλλά και εξαγωγικό προϊόν με υψηλή αξία, αναμένεται να ακριβύνει κι άλλο. Οι παραγωγοί ελαιολάδου δήλωσαν ότι αναμένουν μια ακόμη αύξηση των τιμών φέτος, λόγω των προβλημάτων στην καλλιέργεια από την ακραία ζέστη, την ξηρασία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τις πυρκαγιές.
Πυρκαγιές στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Πορτογαλία έκαψαν ελαιώνες φέτος. Αλλού, ο καπνός και τα μικροσωματίδια έχουν επηρεάσει την παραγωγή. Επίσης, οι υψηλές θερμοκρασίες προκάλεσαν αύξηση των παρασίτων, των ασθενειών και των ισχυρών καταιγίδων. Επίσης, οι καιρικές συνθήκες επηρέασαν το μέγεθος των καρπών.
Έτσι, η τιμή του ελαιολάδου σε όλο τον κόσμο που είχε αρχίσει να ρυθμίζεται, μετά την κορύφωσή της πριν από δύο χρόνια, ανεβαίνει πάλι. Κυρίως στις χώρες που εισάγουν ελαιόλαδο. Σύμφωνα με τη Σάρα Βέιτσον, ιδρύτρια της ομάδας ελαιολάδου Citizens of Soil στη Βρετανία που μίλησε στον Guardian, «αν ο καιρός δεν τεθεί υπό έλεγχο σύντομα, θα πρέπει να αναμένουμε αύξηση των τιμών το φθινόπωρο. Γιατί θα υπάρχουν λιγότεροι βρώσιμοι καρποί για την παραγωγή ελαιόλαδου».
Απώλεια εισοδημάτων
Η κλιματική πίεση αντικατοπτρίζεται επίσης και στην κερδοφορία των αγροκτημάτων. Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν αποκαλύπτουν ότι το 45,8% των ελαιοκαλλιεργητών αναφέρουν ότι το εισόδημά τους ήταν χειρότερο από το προηγούμενο έτος, ποσοστό σχεδόν ίδιο με τον μέσο όρο όλων των αγροτών του δείγματος, αν και οι ελαιώνες κατατάσσονται τέταρτοι μεταξύ των τομέων με τη μεγαλύτερη οικονομική παρακμή.
Η Ιταλία και η Ελλάδα αναφέρουν πολύ υψηλότερα ποσοστά σοβαρών απωλειών (περίπου 40%) από την Ισπανία (21,1%). Όσον αφορά τις τιμές, το 54,2% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι δεν λαμβάνουν δίκαιη αποζημίωση για την παραγωγή τους. Αν και αυτό το ποσοστό είναι ελαφρώς υψηλότερο από τον συνολικό μέσο όρο (51,1%), η έκθεση δείχνει ότι, παγκοσμίως, η ελαιοκαλλιέργεια είναι μεταξύ των τομέων με τη χαμηλότερη σχετική δυσαρέσκεια με τις τιμές που λαμβάνονται.
Οι διαφορετικές όψεις στη Μεσόγειο
Η εικόνα αλλάζει όταν η ανάλυση επικεντρώνεται στις κύριες χώρες παραγωγής της Μεσογείου – Ισπανία, Ελλάδα, Ιταλία, Μαρόκο και Τυνησία. Σε αυτήν την ομάδα, το 64,4% των ελαιοκαλλιεργητών δηλώνουν ότι οι τιμές που λαμβάνουν είναι άδικες, ποσοστό υψηλότερο κατά 20 μονάδες από το 43,3% που καταγράφεται μεταξύ των παραγωγών στον υπόλοιπο κόσμο.
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι αυτή είναι η κύρια διαφορά μεταξύ των δύο περιοχών και είναι ο δείκτης που αντικατοπτρίζει καλύτερα την ιδιαίτερη κατάσταση των μεσογειακών ελαιώνων. Οι απώλειες παραγωγής είναι επίσης ελαφρώς υψηλότερες. Το 36,6% των μεσογειακών ελαιοκαλλιεργητών αναφέρουν ότι έχουν χάσει περισσότερο από το ένα τέταρτο της συγκομιδής τους τα τελευταία τρία χρόνια και το 86,2% ισχυρίζεται ότι έχει υποστεί κάποιο είδος απώλειας παραγωγής.
Η μελέτη δείχνει ότι, μεταξύ όλων των αγροτών που συμμετείχαν στην έρευνα, η Ιταλία και η Ελλάδα αναφέρουν πολύ υψηλότερα ποσοστά σοβαρών απωλειών (περίπου 40%) από την Ισπανία (21,1%), και η Ιταλία καταγράφει την πιο εκτεταμένη μείωση του εισοδήματος (62,2%) και τη μεγαλύτερη δυσαρέσκεια με τις τιμές (74,8%) από τις τρεις. Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το 51,3% του δείγματος ανέφερε χαμηλό επίπεδο οικονομικής ασφάλειας, ενώ το 46,4% δήλωσε ότι είχε κερδίσει λιγότερα από ό,τι το προηγούμενο έτος.