H συμφωνία Mercosur – Ευρωπαϊκής Ένωσης, που συνδέει την Ευρώπη με τις χώρες της Νότιας Αμερικής (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη), είναι μία από τις μεγαλύτερες εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ, η οποία υπεγράφη τυπικά το 2019 μετά από περίπου 20 χρόνια διαπραγματεύσεων.
Στόχος της συμφωνίας είναι η ενίσχυση του εμπορίου και των επενδύσεων μέσω μείωσης δασμών, ποσοστώσεων και αρχών για περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα. Ωστόσο, η εφαρμογή της πλήρους συμφωνίας εξαρτάται από την κύρωση από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις για τις επιπτώσεις στον αγροτικό τομέα, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα.
Τι προβλέπει η συμφωνία
- Μείωση δασμών και άνοιγμα αγορών
Η ΕΕ θα μειώσει ή θα καταργήσει δασμούς σε προϊόντα από τις χώρες Mercosur, όπως μοσχάρι, χοιρινό, ζάχαρη, καφέ και σόγια. Αντίστοιχα, οι χώρες Mercosur θα μειώσουν δασμούς σε ευρωπαϊκά προϊόντα, όπως αυτοκίνητα, μηχανήματα και ορισμένα αγροτικά προϊόντα (τυριά, κρασιά, ελαιόλαδο), αλλά υπό ποσοστώσεις (quota). - Προστασία ευαίσθητων προϊόντων
Ορισμένα προϊόντα, όπως το ευρωπαϊκό βόειο κρέας και τα γαλακτοκομικά, υπόκεινται σε ποσοστώσεις για να περιοριστεί η εισαγωγή φθηνών προϊόντων σε μεγάλες ποσότητες. Για παράδειγμα, η συμφωνία προβλέπει εξαγωγές 99.000 τόνων βόειου κρέατος προς την ΕΕ – μόλις το 1,6% της παραγωγής της Ένωσης. - Υπηρεσίες και δημόσιες συμβάσεις
Προβλέπεται ανταγωνιστική πρόσβαση σε δημόσιες συμβάσεις στις χώρες Mercosur, χωρίς πλήρη απελευθέρωση της αγοράς. - Περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα
Η συμφωνία περιλαμβάνει αναφορές σε διεθνή περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα, αλλά αυτά δεν είναι δεσμευτικά, γεγονός που περιορίζει την πρακτική εφαρμογή τους.
Γιατί αντιδρούν οι αγρότες
Οι Έλληνες αγρότες εκφράζουν έντονη ανησυχία. Όπως τονίζουν, η συμφωνία μπορεί να πλημμυρίσει την αγορά με φθηνότερα προϊόντα και να προκαλέσει ανυπολόγιστη ζημιά στα εισοδήματά τους:
- Η Ελλάδα εισήγαγε το 2024 από τις χώρες Mercosur αγροτικά προϊόντα αξίας 452,1 εκατ. ευρώ, ενώ οι εξαγωγές προς τις ίδιες χώρες ήταν μόλις 34,5 εκατ. ευρώ.
- Οι εισαγωγές περιλαμβάνουν βόειο κρέας, πουλερικά, σόγια, καλαμπόκι, ζάχαρη και ρύζι – προϊόντα που αυξάνουν το κόστος στην εγχώρια κτηνοτροφία και εντείνουν την εξάρτηση από τρίτες χώρες.
- Ιδιαίτερη ανησυχία υπάρχει για τις γενετικά τροποποιημένες ποικιλίες και τη χρήση φυτοφαρμάκων στις χώρες Mercosur, που δεν επιτρέπονται στην ΕΕ.
- Ο αγροτικός τομέας στην Ελλάδα απασχολεί περίπου 400.000 άτομα – ποσοστό 10%-11,5% του εργατικού δυναμικού, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (4,2%).
Οι αγρότες αμφισβητούν αν οι προβλεπόμενες δικλίδες ασφαλείας θα εφαρμοστούν εγκαίρως, ώστε να αποφευχθεί μη αναστρέψιμη ζημιά. Η Ελλάδα, ήδη με εμπορικό ισοζύγιο αγροτικών προϊόντων 1 προς 13 εις βάρος της, ξεκινά από μειονεκτική θέση.
Eυκαιρίες και προκλήσεις
Η συμφωνία μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες για ελληνικές εξαγωγές και προστασία ΠΟΠ προϊόντων, αλλά ταυτόχρονα φέρνει σημαντικές προκλήσεις:
- Πίεση στις τιμές για κτηνοτροφικά προϊόντα και γαλακτοκομικά.
- Εισαγωγή φθηνών πρώτων υλών που ανταγωνίζονται την εγχώρια παραγωγή.
- Περιβαλλοντική ανισορροπία λόγω διαφοράς στα πρότυπα παραγωγής.
- Καθυστέρηση στην πλήρη προστασία ΠΟΠ προϊόντων, με κίνδυνο απομιμήσεων σε αγορές της Λατινικής Αμερικής.
Η Ελλάδα θα πρέπει να διασφαλίσει την προστασία των ευαίσθητων προϊόντων, να παρακολουθεί τις τιμές και να στηρίξει τον αγροτικό τομέα ώστε να αντεπεξέλθει στον ανταγωνισμό.
Οι 5 κίνδυνοι για την Ελλάδα
- Εισαγωγές φθηνών προϊόντων: Βόειο κρέας, πουλερικά, σόγια, καλαμπόκι και ζάχαρη πιέζουν την εγχώρια παραγωγή.
- Πιθανή μείωση εισοδημάτων: Οι Έλληνες αγρότες φοβούνται ανυπολόγιστες ζημιές από χαμηλότερες τιμές.
- Προστασία ΠΟΠ/ΠΓΕ: Φέτα, ελαιόλαδο, κρόκος Κοζάνης, μαστίχα Χίου προστατεύονται, αλλά η πλήρης εφαρμογή απαιτεί επταετία.
- Εξάρτηση από τρίτες χώρες: Οι εισαγωγές ζωοτροφών και βασικών πρώτων υλών ενισχύουν την εξάρτηση της ελληνικής κτηνοτροφίας από χώρες εκτός ΕΕ.
- Περιβαλλοντικές ανισότητες: Τα προϊόντα Mercosur δεν υπόκεινται στα ίδια περιβαλλοντικά και υγειονομικά πρότυπα, δημιουργώντας δυνητικά αθέμιτο ανταγωνισμό.
Δημοσιονομική στήριξη
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προχωρήσει σε μια σειρά από στοχευμένα μέτρα για να προστατεύσει τον αγροτικό τομέα της ΕΕ από τις πιέσεις που μπορεί να φέρει η συμφωνία Mercosur. Τα μέτρα αυτά συνδυάζουν οικονομική στήριξη, μηχανισμούς παρέμβασης στις αγορές και ενίσχυση ελέγχων, με στόχο την ελαχιστοποίηση των αρνητικών επιπτώσεων στις εγχώριες αγορές και την προστασία των ευαίσθητων προϊόντων.
1. Unity Safety Net – Ασφαλιστική δικλείδα 6,3 δισ. ευρώ
Στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, έχει ενεργοποιηθεί το Unity Safety Net, ύψους 6,3 δισ. ευρώ, το οποίο λειτουργεί ως γρήγορος μηχανισμός παρέμβασης σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς. Ο μηχανισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση αιφνίδιων αυξήσεων εισαγωγών ή απότομων πτώσεων τιμών, διασφαλίζοντας ότι οι παραγωγοί δεν θα υποστούν άμεση οικονομική ζημιά από την εισαγωγή μεγάλων ποσοτήτων φθηνών προϊόντων από τις χώρες Mercosur.
2. Άμεση παρέμβαση αγοράς – 21 ημέρες
Σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς, η Επιτροπή μπορεί να παρέμβει εντός 21 ημερών. Αυτό περιλαμβάνει:
- Ενεργοποίηση προσωρινών δασμών ή περιορισμών στις εισαγωγές.
- Έρευνα για αύξηση εισαγωγών άνω του 8% ή όταν οι τιμές είναι 10% χαμηλότερες από την εγχώρια αγορά.
- Εφαρμογή ποσοστώσεων ή αναστολής εφαρμογής της συμφωνίας για ευαίσθητα προϊόντα (λεμόνια, πορτοκάλια, κρέας, αυγά, μέλι, ρύζι κ.ά.).
Με αυτό τον τρόπο, οι ευρωπαϊκές αγορές αποκτούν μηχανισμό γρήγορης αντίδρασης ώστε να μην πληγεί η εγχώρια παραγωγή από απότομες εισαγωγές.
3. Ενίσχυση φυτοϋγειονομικών και υγειονομικών ελέγχων
Τα μέτρα περιλαμβάνουν επίσης αυστηρότερη παρακολούθηση ανά κράτος-μέλος και ενίσχυση των φυτοϋγειονομικών και υγειονομικών ελέγχων. Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι τα εισαγόμενα προϊόντα πληρούν τα ίδια πρότυπα που ισχύουν για τα ευρωπαϊκά, περιορίζοντας τον κίνδυνο αθέμιτου ανταγωνισμού και κινδύνων για την υγεία των καταναλωτών.
4. Πρόσθετοι πόροι για άμεση στήριξη – 45 δισ. ευρώ
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προώθησε την διάθεση περίπου 45 δισ. ευρώ από την αναθεώρηση του επταετούς προϋπολογισμού για την άμεση στήριξη των αγροτών. Πρόκειται για σημαντικό ποσοστό των διαθέσιμων πόρων που μπορούν να αξιοποιηθούν από τα κράτη-μέλη μέσω εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης, δίνοντας τη δυνατότητα για:
- Κάλυψη ζημιών λόγω διαταραχών της αγοράς.
- Στήριξη επενδύσεων και βελτίωση υποδομών σε αγροτικές περιοχές.
- Ενίσχυση μικρών και μεσαίων παραγωγών για να ανταποκριθούν στις νέες συνθήκες ανταγωνισμού.
5. Στήριξη αγροτικών περιοχών – τουλάχιστον 10% των πόρων
Σύμφωνα με τα μέτρα, τουλάχιστον το 10% των πόρων κάθε εθνικού και περιφερειακού σχεδίου προορίζεται για την ενίσχυση αγροτικών περιοχών, καλύπτοντας ανάγκες σε υποδομές, εκπαίδευση παραγωγών και βελτίωση παραγωγικών διαδικασιών.
6. Εφαρμογή στην Ελλάδα
Στην ελληνική πραγματικότητα, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι τα μέτρα αυτά αποτελούν σημαντική προστασία για τους παραγωγούς, ενισχύοντας την Κοινή Αγροτική Πολιτική έως το 2034. Το ελληνικό Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης επισημαίνει ότι οι δικλίδες ασφαλείας, οι ποσοστώσεις και η δημοσιονομική στήριξη θα δώσουν την απαραίτητη ασφάλεια για την αντιμετώπιση πιθανών διαταραχών στην αγορά και για την προστασία των προϊόντων ΠΟΠ/ΠΓΕ.
Eιδικές μεταβατικές ρυθμίσεις
Pεριλαμβάνει προστασία για 20 ελληνικές γεωγραφικές ενδείξεις, με ειδικές μεταβατικές ρυθμίσεις. Για τη φέτα προβλέπεται μεταβατική περίοδος επτά ετών για υφιστάμενους χρήστες της ονομασίας, βάσει της ρήτρας «grandfathering». Οι υπόλοιπες ονομασίες που θα προστατευθούν είναι το Ούζο, το Τσίπουρο, οι οίνοι Ρετσίνα Αττικής, Αμύνταιο, Νεμέα, Νάουσα, Μαντινεία, Σαντορίνη και Σάμος, τα ελαιόλαδα Καλαμάτα, Σητεία, Λυγουριό Ασκληπείου και Κολυμβάρι Χανίων, καθώς και η Μαστίχα Χίου, ο Κρόκος Κοζάνης, η ελιά Καλαμάτας, η Κονσερβοελιά Αμφίσσης, η Κεφαλογραβιέρα, το Μανούρι και η Κορινθιακή Σταφίδα Βοστίτσα.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι ελληνικές εξαγωγές προς τις χώρες της Mercosur ανέρχονται σήμερα σε περίπου 34 εκατ. ευρώ. Η μείωση των δασμών εκτιμάται ότι θα μπορούσε να δώσει τη δυνατότητα σε ελληνικές επιχειρήσεις να αυξήσουν τις αποστολές τους, ενισχύοντας το μερίδιό τους στις συγκεκριμένες αγορές.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το ελαιόλαδο, προϊόν που αναμένεται να ωφεληθεί άμεσα από τη συμφωνία, καθώς οι χώρες της Mercosur – Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη και Ουρουγουάη – δεν διαθέτουν σημαντική εγχώρια παραγωγή, ενώ σήμερα επιβάλλουν δασμούς στο προϊόν. Η κατάργηση των δασμών αναμένεται να ενισχύσει την ελκυστικότητα του ελληνικού ελαιολάδου στις εν λόγω αγορές.
Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν
Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε ο ο υπουργός Εξωτερικών της Αργεντινής,Πάμπλο Κίρνο, οι υπογραφές θα πέσουν στις 17 Ιανουαρίου στην Παραγουάη. Στη δήλωσή της, η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κάνει λόγο για τη δημιουργία μιας κοινής αγοράς 700 εκατομμυρίων ανθρώπων, η οποία θα «ανοίξει» μεγάλες επιχειρηματικές ευκαιρίες για τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις εξαγωγές.
Παράλληλα, επισημαίνει πως η συμφωνία θα ωφελήσει και τους αγρότες, παρουσιάζοντας νέες ευκαιρίες, με πιθανή αύξηση 50% στις εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων της ΕΕ προς την περιοχή της Λατινικής Αμερικής και προστασία των υψηλής ποιότητας παραδοσιακών προϊόντων τροφίμων και ποτών της ΕΕ από απομιμήσεις.
Αναλυτικά, η δήλωση της προέδρου της Κομισιόν:
Η Επιτροπή χαιρετίζει την απόφαση του Συμβουλίου να εγκρίνει την υπογραφή της Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης ΕΕ-Mercosur.
Χαιρετίζουμε επίσης την ταχεία απόφαση του Συμβουλίου να ενισχύσει περαιτέρω στοιχεία του Κανονισμού Διασφάλισης της Mercosur. Η Επιτροπή θα συντονιστεί τώρα με τους εταίρους μας στη Mercosur για να οργανώσει την τελετή υπογραφής το συντομότερο δυνατό.
Η Επιτροπή πιστεύει ακράδαντα στη γεωστρατηγική σημασία αυτής της συμφωνίας για την παγκόσμια θέση της Ευρώπης. Θα εδραιώσει την εμπορική και πολιτική μας παρουσία στη Λατινική Αμερική και θα παράσχει μια πλατφόρμα βασισμένη σε κανόνες και εμπιστοσύνη για να βοηθήσει στην πλοήγηση στο σημερινό ταραχώδες γεωπολιτικό τοπίο.
Η συμφωνία αυτή παρέχει επίσης μια ισχυρή ώθηση στη στρατηγική διαφοροποίησης του εμπορίου της ΕΕ με ομοϊδεάτες εμπορικούς εταίρους. Επιτρέποντας στις εταιρείες της ΕΕ να εξοικονομούν περισσότερα από 4 δισεκατομμύρια ευρώ σε εξαγωγικούς δασμούς ετησίως, θα αυξήσει την παγκόσμια ανταγωνιστικότητά μας. Θα ενισχύσει επίσης την οικονομική μας ασφάλεια διασφαλίζοντας και διαφοροποιώντας τις αλυσίδες εφοδιασμού μας, συμπεριλαμβανομένου του τομέα των κρίσιμων πρώτων υλών.
Θα δημιουργήσει τεράστιες επιχειρηματικές ευκαιρίες, ανοίγοντας ευκαιρίες εξαγωγών αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ όχι μόνο για τις 30.000 επιχειρήσεις που ήδη εξάγουν στην περιοχή της Λατινικής Αμερικής, αλλά και για τις πολλές εταιρείες για τις οποίες η συμφωνία θα προσφέρει τη δυνατότητα νέων εξαγωγών, υποστηρίζοντας έτσι εκατοντάδες χιλιάδες ευρωπαϊκές θέσεις εργασίας.
Για τους αγρότες της ΕΕ, η συμφωνία παρουσιάζει νέες ευκαιρίες, με πιθανή αύξηση 50% στις εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων της ΕΕ προς την περιοχή, και προστασία των υψηλής ποιότητας παραδοσιακών (ΓΕ) προϊόντων τροφίμων και ποτών της ΕΕ από απομιμήσεις.
Απαντώντας στις ανησυχίες των αγροτών της ΕΕ και των κρατών μελών, η συμφωνία παρέχει επίσης ένα πρωτοφανές σύνολο μέτρων για την προστασία των ευαίσθητων αγροδιατροφικών τομέων, συμπεριλαμβανομένων:
• πολύ περιορισμένων ποσοστώσεων εισαγωγής σε ευαίσθητα προϊόντα, που θα εφαρμόζονται σταδιακά.
• των ισχυρότερων ποτέ εγγυήσεων έναντι οποιασδήποτε αύξησης των εισαγωγών που προκαλεί ζημία στους παραγωγούς της ΕΕ.
Παράλληλα, η Επιτροπή έχει θεσπίσει μια σειρά μέτρων για την υποστήριξη της ανταγωνιστικότητας των αγροτών στην παγκόσμια σκηνή:
• ενισχυμένων ελέγχων και ελέγχων εισαγωγών για τη διασφάλιση της αυστηρής και αποτελεσματικής εφαρμογής των προτύπων υγείας και ασφάλειας των τροφίμων της ΕΕ.
• συγκεκριμένη δέσμευση για την επίτευξη της ευθυγράμμισης των προτύπων παραγωγής.
• όλα υποστηριζόμενα από ένα δίχτυ ασφαλείας 6,3 δισεκατομμυρίων ευρώ.
• Η εταιρική σχέση ΕΕ-Mercosur θα αποτελέσει ακρογωνιαίο λίθο του δικτύου ομοϊδεατών και αξιόπιστων εταίρων της ΕΕ. Η ΕΕ και η Λατινική Αμερική μοιράζονται βαθιούς πολιτιστικούς και πολιτικούς δεσμούς και τηρούν τις δημοκρατικές αξίες και το κράτος δικαίου.
• Η συμφωνία με τις χώρες της Mercosur θα ενισχύσει τις οικονομικές, διπλωματικές και γεωπολιτικές μας σχέσεις και θα επιτρέψει τη δημιουργία της μεγαλύτερης εμπορικής ζώνης στον κόσμο. Είναι μια συμφωνία τεράστιας σημασίας, ειδικά στο τρέχον γεωπολιτικό πλαίσιο.
• Θα μειώσει τους δασμούς της Mercosur για τις εταιρείες της ΕΕ, υποστηρίζοντας μια εκτιμώμενη αύξηση 39% στις ετήσιες εξαγωγές προς τη Mercosur (περίπου 49 δισεκατομμύρια ευρώ).
• Η Επιτροπή διασφάλισε ότι πρόκειται για μια ισορροπημένη συμφωνία και ότι όλες οι ανησυχίες της ΕΕ αντιμετωπίστηκαν πλήρως, ιδίως προτείνοντας πρόσθετα μέτρα και εργαλεία για την παροχή εγγυήσεων για τους ευαίσθητους αγροδιατροφικούς τομείς της ΕΕ.
• Από την ολοκλήρωση των πολιτικών διαπραγματεύσεων με τη Mercosur τον Δεκέμβριο του 2024, η Επιτροπή έχει συνεργαστεί εντατικά με τους Ευρωπαίους αγρότες, τους καταναλωτές, τα κράτη μέλη και τους ευρωβουλευτές και έχει ενεργήσει αποφασιστικά ανταποκρινόμενη σε όλα τα αιτήματα προκειμένου να στηρίξει την ανταγωνιστικότητα των αγροτών της ΕΕ:
– Ισχυρές, νομικά δεσμευτικές διασφαλίσεις για την προστασία των ευαίσθητων ευρωπαϊκών προϊόντων από οποιαδήποτε επιβλαβή αύξηση των εισαγωγών από τη Mercosur.
– Ενισχυμένοι έλεγχοι στα τρόφιμα, τα ζωικά και φυτικά προϊόντα που εισέρχονται στην ΕΕ – αυξάνοντας τον αριθμό των ελέγχων και των ελέγχων σε τρίτες χώρες και ενισχύοντας τους ελέγχους στα σύνορα της ΕΕ. Αυτή η πρωτοβουλία θα ανταποκριθεί στις προσδοκίες των πολιτών της ΕΕ ότι τα τρόφιμα που εισάγονται στην ΕΕ εξακολουθούν να είναι επαρκώς ασφαλή και υγιεινά, υποστηρίζοντας παράλληλα την επισιτιστική ασφάλεια.
– Στο πλαίσιο του νέου ΠΔΠ, η πρόταση για ένα ισχυρό δίχτυ ασφαλείας (6,3 δισεκατομμύρια ευρώ) για την υποστήριξη των αγροτών στην απίθανη περίπτωση που η συμφωνία έχει αρνητικό αντίκτυπο στις αγροτικές αγορές της ΕΕ.
Πώς ψήφισαν οι Έλληνες ευρωβουλευτές
Από τους Έλληνες ευρωβουλευτές τα μέτρα προστασίας ψήφισαν οι ευρωβουλευτές της ΝΔ, ενώ οι υπόλοιποι Έλληνες ευρωβουλευτές ψήφισαν κατά. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι Ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ είναι οι μόνοι από την ομάδα των Σοσιαλιστών που δεν ψήφισαν. Όπως χαρακτηριστικά, αναφέρουν πηγές του ΥΠΑΑΤ «…δηλαδή οι σοσιαλιστές συνάδελφοί τους από την Ισπανία, τη Γαλλία, τη Ρουμανία, την Ιταλία, την Πολωνία, χώρες με ισχυρή αγροτική παραγωγή που είναι ευρύτατα εκτεθειμένες στον ανταγωνισμό, δεν ενδιαφέρονται για τους αγρότες και οι μόνοι που ενδιαφέρονται ήταν οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ;».
Επίσης, η ομάδα του ECR στο οποίο ανήκουν οι ευρωβουλευτές του κ. Βελόπουλου τάχθηκε υπέρ και επιχειρηματολόγησε μάλιστα υπέρ της Συμφωνίας και των μέτρων.Οι ελληνικές εξαγωγές γεωργικών προϊόντων διατροφής στη Mercosur είναι μικρές, ανέρχονται μόλις σε 34,3 εκατομμύρια ευρώ και με τη συμφωνία μπορούν να αυξηθούν σημαντικά καθώς τα ελληνικά προϊόντα θα μπουν σε νέα αγορά 270 εκατομμυρίων πολιτών σε Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη κλπ.
Προστασία των προϊόντων
Όπως αναφέρει το ΥΠΑΑΤ, η συμφωνία προστατεύει από απομιμήσεις 344 διακριτά προϊόντα τροφίμων και ποτών συνολικά στην Ε.Ε, από τα οποία τα 21 είναι ελληνικά. Συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων, προστατεύονται προϊόντα όπως η φέτα, το ελαιόλαδο και η ελιά Καλαμάτας, Κορινθιακή σταφίδα, κρόκος Κοζάνης, μανούρι, κεφαλογραβιέρα, μαστίχα Χίου, ελαιόλαδο Σητείας και Λυγουριού, κρασί Μαντινείας, Νάουσας, Νεμέας, Σαντορίνης, Σάμου, Αμύνταιου, η ρετσίνα, το τσίπουρο κλπ.
Η προστασία αυτή θα βοηθήσει στην πώληση περισσότερων ελληνικών προϊόντων και σε υψηλότερες τιμές, καθώς η τιμή πώλησης των προϊόντων που προστατεύονται από Γεωγραφική Ένδειξη είναι 2 και 3 φορές υψηλότερη από αυτή των κανονικών προϊόντων. Σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς θα ληφθούν σημαντικά μέτρα για την προστασία των συμφερόντων των Ελλήνων αγροτών.
Συγκεκριμένα, η συμφωνία περιλαμβάνει ρήτρα διασφάλισης για την προστασία των αγροτών της ΕΕ από οποιαδήποτε αιφνίδια αύξηση των εισαγωγών. Αυτή είναι η πρώτη φορά που ένα τέτοιο μέτρο περιλαμβάνεται σε συμφωνία της ΕΕ, ακόμη και για προϊόντα που ήδη υπόκεινται σε ποσόστωση.
Επιπλέον, θα τεθεί μέγιστο όριο (ποσόστωση) στην ποσότητα των αγροδιατροφικών προϊόντων που εισάγονται από τη Mercosur και επωφελούνται από χαμηλότερους δασμούς για βοδινό κρέας, χοιρινό και πουλερικά. Σε ό,τι αφορά την ασφάλεια των τροφίμων, τα υψηλά πρότυπα της ΕΕ που προστατεύουν τους πολίτες της ΕΕ δεν θα τεθούν σε κίνδυνο με κανέναν τρόπο: Όλα τα προϊόντα της Mercosur πρέπει να συμμορφώνονται με τους αυστηρούς κανονισμούς της ΕΕ για την ασφάλεια τροφίμων.
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Ανταποκρινόμενοι στις ανησυχίες των Ελλήνων και Ευρωπαίων γεωργών σχετικά με τον δυνητικό αντίκτυπο της συμφωνίας στις γεωργικές αγορές, θεσπίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σαφείς διαδικασίες, αυστηρά χρονοδιαγράμματα, αντικειμενικά κριτήρια και ένα ισχυρό επιχειρησιακό πλαίσιο που διασφαλίζουν τη σταθερότητα της αγοράς και παρέχουν αξιόπιστη προστασία από αιφνίδιες διαταραχές.
Τα μέτρα προστασίας των παραγωγών που ψηφίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι τα εξής:
- Υποχρέωση αμοιβαιότητας, που σημαίνει ότι τα εισαγόμενα προϊόντα πρέπει να πληρούν τα ευρωπαϊκά περιβαλλοντικά, υγειονομικά και φυτό-υγειονομικά πρότυπα προκειμένου να εισαχθούν στην Ε.Ε. Ήδη η Ε.Ε. προχωράει σε πλήρη αναμόρφωση των Τελωνείων ώστε να γίνεται πιο αυστηρός έλεγχος για το τι εισάγεται στην Ευρώπη.
- Ψηφίστηκε ισχυρή νομική προστασίας όλων των προϊόντων με Γεωγραφική Ένδειξη, όπως η φέτα. Κρασιά όπως η Σαντορίνη, η Νεμέα, η Νάουσα και αποστάγματα (Ούζο, Τσίπουρο) παύουν να είναι «γενικές ονομασίες» και αποκτούν νομική θωράκιση. Η Συμφωνία προβλέπει την μείωση ή κατάργηση των υψηλών δασμών σε προϊόντα που πλέον γίνονται πιο ανταγωνιστικά σε μεγάλες αγορές
- Υπάρχει κατάλογος 14 ευαίσθητων για την Ε.Ε. προϊόντων αγροδιατροφικών προϊόντων (εσπεριδοειδή, ελαιόλαδο, τυριά, ακτινίδια, ροδάκινα, αυγά, κρέας, ρύζι, μέλι μεταξύ αυτών) στα οποία προβλέπεται ειδική προστασία. Οι παραγωγοί θα προστατεύονται από αθέμιτο ανταγωνισμό, διαταραχές της αγοράς και αιφνίδιες αυξήσεις των εισαγωγών, μέσω ποσοστώσεων και ελέγχων. Συγκεκριμένα, προβλέπονται μηχανισμοί διασφάλισης, εάν διαπιστωθεί αύξηση του όγκου των εισαγωγών άνω του 5% ετησίως ή μείωση άνω του 5% ετησίως της μέσης τιμής εισαγωγής ενός δεδομένου προϊόντος. Τέτοιοι μηχανισμοί είναι η επαναφορά των δασμών και ο περιορισμός ή η αναστολή των εισαγωγών.
Όπως σημειώνει το ΥΠΑΑΤ, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανακοίνωσε ότι κινητοποιούνται άμεσα πόροι 45 δισ. ευρώ προς τον πρωτογενή τομέα, στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Πρόκειται, όπως χαρακτηριστικά έχει αναφέρει ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης για ένα ουσιαστικό βήμα στήριξης των Ελλήνων και Ευρωπαίων αγροτών. Για μια πρόταση που δείχνει ότι η φωνή της Ελλάδας στην Ευρώπη ακούγεται πιο δυνατά και πιο καθαρά.
Εξαγωγές υπηρεσιών
Η Ελλάδα και οι χώρες της Mercosur εξάγουν πολλές υπηρεσίες η μία στην άλλη. Οι ελληνικές εξαγωγές υπηρεσιών προς τη Mercosur ανέρχονται σε 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Το 2023, οι κύριες εξαγωγές υπηρεσιών περιελάμβαναν: μεταφορές: 1,5 δισ. ευρώ, τουρισμό 67 εκατομμύρια ευρώ και πολιτισμό 2 εκατ. ευρώ.
Η συμφωνία ΕΕ – Mercosur θα διευρύνει περαιτέρω την αγορά υπηρεσιών της Mercosur σε τομείς όπως Χρηματοοικονομικές και ταχυδρομικές υπηρεσίες, ταχυμεταφορές, τηλεπικοινωνίες, μεταφορές, ψηφιακό εμπόριο και περιβάλλον. Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur θα το αλλάξει αυτό προσφέροντας περισσότερες ευκαιρίες για τις μικρές επιχειρήσεις καθώς μεταξύ άλλων θα μειώσει το κόστος καταργώντας τους δασμούς και απλοποιώντας τις τελωνειακές διαδικασίες ενώ θα ελαφρύνει το διοικητικό βάρος διευκολύνοντας την πιστοποίηση προϊόντων για τοπικές πωλήσεις.