Σε μια περίοδο αυξανόμενων γεωπολιτικών και οικονομικών προκλήσεων, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισαν να επιταχύνουν τις διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της περιόδου 2028-2034, συνολικού ύψους περίπου δύο τρισεκατομμυρίων ευρώ. Στόχος είναι να διαμορφωθεί μια πρώτη πολιτική συμφωνία έως τον Οκτώβριο, ανοίγοντας τον δρόμο για την οριστικοποίηση του προϋπολογισμού μέσα στο 2026.
Οι συνομιλίες διεξάγονται σε κλίμα έντονης αντιπαράθεσης μεταξύ των κρατών-μελών. Οι χώρες που παραδοσιακά τάσσονται υπέρ της δημοσιονομικής πειθαρχίας, όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, επιμένουν στον περιορισμό των δαπανών, εκφράζοντας επιφυλάξεις απέναντι σε σημαντικές αυξήσεις του κοινοτικού προϋπολογισμού. Αντίθετα, οι χώρες του Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης ζητούν τη διατήρηση ισχυρής χρηματοδότησης για τη γεωργία και τις πολιτικές συνοχής, θεωρώντας ότι αποτελούν βασικά εργαλεία ανάπτυξης και μείωσης των περιφερειακών ανισοτήτων.
Η συζήτηση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από την ανάγκη ενίσχυσης των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων. Πολλές κυβερνήσεις φοβούνται ότι η αυξημένη χρηματοδότηση της άμυνας θα απορροφήσει πόρους που μέχρι σήμερα κατευθύνονταν σε αγροτικές και περιφερειακές πολιτικές.
Παράλληλα, ανοιχτό παραμένει το κρίσιμο ζήτημα των εσόδων της Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί νέες πηγές χρηματοδότησης, μεταξύ των οποίων έσοδα από το σύστημα εμπορίας ρύπων, τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα και φορολογικές επιβαρύνσεις σε συγκεκριμένους τομείς της οικονομίας. Από την πλευρά του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά ακόμη πιο φιλόδοξες παρεμβάσεις, προτείνοντας νέες εισφορές που θα αφορούν τις ψηφιακές υπηρεσίες, τα κρυπτονομίσματα και τα τυχερά παιχνίδια.
Ένα ακόμη σημείο τριβής αφορά το μέλλον του κοινού ευρωπαϊκού χρέους που δημιουργήθηκε για τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης. Ορισμένα κράτη, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Γαλλία και η Ιταλία, υποστηρίζουν την αναχρηματοδότηση μέρους του χρέους μέσω νέων εκδόσεων ομολόγων. Ωστόσο, η πρόταση συναντά ισχυρές αντιδράσεις από χώρες που απορρίπτουν την προοπτική μονιμοποίησης του κοινού δανεισμού.
Το επόμενο καθοριστικό βήμα αναμένεται το φθινόπωρο, όταν η ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ θα παρουσιάσει νέο συμβιβαστικό κείμενο. Η επιτυχία ή η αποτυχία αυτής της προσπάθειας θα κρίνει αν η Ευρώπη θα μπορέσει να αποκτήσει έγκαιρα έναν προϋπολογισμό προσαρμοσμένο στις νέες προκλήσεις ή αν οι διαπραγματεύσεις θα παραταθούν σε μια περίοδο αυξημένης πολιτικής αβεβαιότητας λόγω των επερχόμενων εκλογικών αναμετρήσεων σε σημαντικά κράτη-μέλη.