Νέα σχέδια στρατιωτικών επιθέσεων κατά του Ιράν φέρεται να έχει καταρτίσει ο αμερικανικός στρατός, συμπεριλαμβάνοντας ακόμη και τη χρήση της ισχυρότερης μη πυρηνικής βόμβας των ΗΠΑ, γνωστής ως «μητέρα όλων των βομβών» (MOAB). Σύμφωνα με δημοσίευμα του CNN, τα σενάρια που εξετάζονται προβλέπουν πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές και πυρηνικές εγκαταστάσεις, εφόσον ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αποφασίσει την επανέναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων, είτε πριν είτε μετά τις ενδιάμεσες εκλογές.
Το αμερικανικό δίκτυο, επικαλούμενο πολλούς αξιωματούχους που έχουν γνώση των σχετικών συζητήσεων, αναφέρει ότι τα στρατιωτικά επιτελεία επεξεργάζονται εναλλακτικές επιλογές για την αντιμετώπιση στόχων που δεν έχουν καταστραφεί μέχρι σήμερα. Η ενδεχόμενη χρήση της βόμβας GBU-43/B θα αποτελούσε σημαντική κλιμάκωση της σύγκρουσης, χωρίς ωστόσο να υπάρχει βεβαιότητα ότι θα μπορούσε να οδηγήσει στην επίτευξη των στρατηγικών επιδιώξεων της Ουάσινγκτον.
Την ίδια στιγμή, εντείνονται οι πιέσεις προς τον Τραμπ για τον τερματισμό ενός πολέμου που, σύμφωνα με το CNN, έχει γίνει ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Οι Ρεπουμπλικανοί ανησυχούν για τις πιθανές πολιτικές συνέπειες ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, ενώ δεν διαφαίνεται συμφωνία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, παρά τους περισσότερους από έξι μήνες αμερικανικών βομβαρδισμών.
Παράλληλα, ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρονται να εκφράζουν ιδιωτικά αμφιβολίες για το κατά πόσο ο Λευκός Οίκος διαθέτει συγκεκριμένη στρατηγική που θα μπορούσε να οδηγήσει σε οριστικό τέλος του πολέμου.
Τα σχέδια για το Pickaxe Mountain
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το CNN, ο Τραμπ έχει ζητήσει την κατάρτιση πρόσθετων σχεδίων για επιθέσεις εναντίον ιρανικών στόχων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ενεργειακές υποδομές και η πιθανή χρήση της MOAB. Μία από τις πηγές του δικτύου ανέφερε ότι οι νέες επιχειρήσεις θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν πριν από την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή ευθύνης της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM).
Το σενάριο που περιγράφεται περιλαμβάνει το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων, ακολουθούμενων από ανακοίνωση του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ έχουν κερδίσει τον πόλεμο και από ταχεία αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή.
Μια δεύτερη πηγή ανέφερε ότι τα στρατιωτικά σχέδια για την προσβολή πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν προβλέπουν επίσης ρητά τη δυνατότητα χρήσης της MOAB. Μεταξύ των στόχων που εξετάζονται βρίσκεται το Pickaxe Mountain, μια εγκατάσταση για την οποία οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εκτιμούν ότι φιλοξενεί εξαρτήματα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα απειλήσει με πλήγμα στην περιοχή, επιμένοντας ότι βασικός στόχος της πολιτικής του είναι να αποτρέψει την απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα της MOAB απέναντι σε εγκαταστάσεις που βρίσκονται βαθιά κάτω από την επιφάνεια του εδάφους αποτελεί αντικείμενο προβληματισμού ακόμη και μεταξύ Αμερικανών αξιωματούχων.
Γιατί αμφισβητείται η αποτελεσματικότητα της βόμβας
Η GBU-43/B MOAB είναι η μεγαλύτερη μη πυρηνική βόμβα στο αμερικανικό οπλοστάσιο. Καθοδηγείται μέσω GPS και έχει σχεδιαστεί ώστε να προκαλεί εκτεταμένες καταστροφές στην επιφάνεια, δημιουργώντας ένα ισχυρό ωστικό κύμα.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις πηγές του CNN, η συγκεκριμένη βόμβα ενδέχεται να μην μπορεί να διαπεράσει τα προστατευτικά στρώματα που περιβάλλουν βαθιά υπόγειες εγκαταστάσεις, όπως αυτές που πιστεύεται ότι υπάρχουν στο Pickaxe Mountain. Η περιοχή φέρεται να διαθέτει ισχυρή φυσική προστασία από στρώματα γρανίτη, γεγονός που δυσχεραίνει την καταστροφή εγκαταστάσεων σε μεγάλο βάθος.
Αμερικανός αξιωματούχος επισήμανε ότι οι στόχοι υψηλότερης προτεραιότητας, ιδίως όσοι βρίσκονται βαθιά κάτω από το έδαφος, απαιτούν όπλα με αυξημένη ικανότητα διείσδυσης. Παρότι η MOAB μπορεί να προκαλέσει καταστροφές σε έκταση που αντιστοιχεί σε εννέα οικοδομικά τετράγωνα, δεν έχει σχεδιαστεί ως βόμβα βαθιάς διείσδυσης.
Μία από τις πηγές που μίλησαν στο CNN χαρακτήρισε το όπλο ιδιαίτερα κατάλληλο για επιχειρήσεις ψυχολογικής πίεσης και για την ισοπέδωση μεγάλων εκτάσεων, επισημαίνοντας ότι οι δυνατότητές του είναι διαφορετικές από εκείνες μιας εξειδικευμένης πολεμικής κεφαλής για υπόγειους στόχους.
Επιπλέον, η χρήση της θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές απώλειες αμάχων, ιδιαίτερα εάν οι στόχοι βρίσκονται κοντά σε κατοικημένες περιοχές ή μη στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Η μεγάλη ακτίνα των καταστροφικών επιπτώσεων καθιστά το ζήτημα των παράπλευρων απωλειών σημαντικό παράγοντα στις σχετικές εκτιμήσεις.
Παρά τις επιφυλάξεις, ο Τραμπ θα μπορούσε να εξετάσει τη χρήση της MOAB ως μέσου ψυχολογικής πίεσης προς την ιρανική ηγεσία, η οποία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που μεταφέρει το αμερικανικό δίκτυο, δεν δείχνει διάθεση να υποχωρήσει στις διπλωματικές απαιτήσεις της Ουάσινγκτον.
Ωστόσο, αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι ένα τέτοιο πλήγμα δεν είναι πιθανό από μόνο του να αναγκάσει το Ιράν να παραδοθεί ή να εξασφαλίσει αποφασιστική στρατιωτική νίκη για τις ΗΠΑ. Θα μπορούσε, πάντως, να αποτελέσει μία ακόμη επιλογή κλιμάκωσης, χωρίς να απαιτηθεί άμεσα η επιστροφή σε επιχειρήσεις ευρείας κλίμακας.
Το ενδεχόμενο χερσαίας επιχείρησης και το κόστος
Στο πλαίσιο των συζητήσεων για τον τερματισμό του πολέμου, εξετάζονται διαφορετικά στρατιωτικά σενάρια. Σύμφωνα με το CNN, αρκετοί παράγοντες εντός της κυβέρνησης Τραμπ, αλλά και εξωτερικοί αναλυτές, θεωρούν ότι μια μεγάλη επιχείρηση με συμμετοχή χερσαίων δυνάμεων θα μπορούσε να αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για την έκβαση της σύγκρουσης.
Μια τέτοια επιλογή, ωστόσο, θα ενείχε τον κίνδυνο χιλιάδων απωλειών μεταξύ των Αμερικανών στρατιωτών. Παρότι το Πεντάγωνο εξετάζει διαφορετικές δυνατότητες, σύμφωνα με το δημοσίευμα δεν υπάρχει προς το παρόν υποστήριξη εντός της κυβέρνησης για μια τόσο εκτεταμένη στρατιωτική εμπλοκή.
Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός στις δημόσιες τοποθετήσεις του σε σχέση με στελέχη της κυβέρνησής του που έχουν χαρακτηρίσει τον πόλεμο ουσιαστικά κερδισμένο. Ο ίδιος αποφεύγει να δηλώσει ότι οι ΗΠΑ έχουν νικήσει, αναφέροντας ότι παραμένουν εκκρεμότητες στη χώρα.
Η MOAB και η πρώτη χρήση της από τον Τραμπ στο Αφγανιστάν
Η MOAB αναπτύχθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και συνδέθηκε εξαρχής με τη δυνατότητα πρόκλησης ισχυρού ψυχολογικού αντίκτυπου στον αντίπαλο. Η βόμβα εκρήγνυται πριν από την πρόσκρουσή της στο έδαφος, δημιουργώντας ένα τεράστιο ωστικό κύμα.
Κατά τις τελικές δοκιμές της το 2003, Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει στο CNN ότι το όπλο προοριζόταν, μεταξύ άλλων, για ψυχολογικές επιχειρήσεις. Η προσδοκία ήταν ότι το μέγεθος της έκρηξης θα μπορούσε να προκαλέσει φόβο στις αντίπαλες δυνάμεις και να τις οδηγήσει σε παράδοση ή σε άρνηση συνέχισης των μαχών.
Αρχικά, η MOAB σχεδιάστηκε για την αντιμετώπιση μεγάλων συγκεντρώσεων στρατευμάτων και στρατιωτικού εξοπλισμού, καθώς και οχυρωμένων εγκαταστάσεων στην επιφάνεια. Στη συνέχεια, οι πιθανές χρήσεις της επεκτάθηκαν και σε στόχους κάτω από σχετικά μαλακό έδαφος, όπως σπηλιές και σήραγγες.
Ο Τραμπ έγινε ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος που ενέκρινε τη χρήση της MOAB, όταν έδωσε το πράσινο φως για την επίθεση εναντίον θέσεων του ISIS στο Αφγανιστάν, τον Απρίλιο του 2017, κατά την πρώτη του θητεία.
Στόχος ήταν ένα δίκτυο οχυρωμένων υπόγειων σηράγγων που χρησιμοποιούσαν μαχητές της οργάνωσης για επιθέσεις εναντίον κυβερνητικών δυνάμεων. Σύμφωνα με τις αφγανικές αρχές, από το πλήγμα σκοτώθηκαν 36 μαχητές του ISIS, ενώ καταστράφηκαν τρεις υπόγειες σήραγγες, όπλα και πυρομαχικά. Οι ίδιες αρχές ανέφεραν ότι δεν υπήρξαν τραυματισμοί αμάχων.
Η απόφαση του 2017 είχε προκαλέσει έντονη συζήτηση, καθώς θεωρήθηκε μεταβολή σε σχέση με τις προεκλογικές διακηρύξεις του Τραμπ υπέρ μιας περισσότερο απομονωτικής εξωτερικής πολιτικής, με κεντρικό σύνθημα το «Πρώτα η Αμερική».
Μετά την επιχείρηση στο Αφγανιστάν, Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι δέχθηκαν ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο ήταν αναγκαία η χρήση μιας βόμβας βάρους περίπου 9,8 τόνων για τον συγκεκριμένο στόχο.