H Ελλάδα εξετάζει όλα τα όπλα που έχει στη φαρέτρα της ένα εκ των οποίων είναι η παρεμπόδιση των χρηματοδοτήσεων της χώρας από διεθνείς οργανισμούς.
Στην Αθήνα σχολιάζουν πως υπήρξε ομόθυμη αντίδραση από ευρωπαϊκούς θεσμούς και χώρες. Όπως τονίζουν από την κυβέρνηση ιδιαίτερη σημασία αποκτά η άμεση αντίδραση των προέδρων Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Επιτροπής και Κοινοβουλίου και η πρωτοφανής στήριξη από όλα τα 27 μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω της κοινής δήλωσης.
Ως προς τα επόμενα βήματα η Ελλάδα θα θέσει θέμα συνεπειών τόσο για τη Λιβύη όσο και για την Τουρκία τόσο ενώπιον της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και του ΟΗΕ. Εξίσου σημαντική είναι και η ενεργοποίηση – εκκίνηση συζητήσεων με την Αίγυπτο για επέκταση της συμφωνίας οριοθέτησης αποκλειστικής οικονομικής ζώνης.
Απέναντι δηλαδή στην κύρωση ήδη υφιστάμενης, έστω και άκυρης/ανεφάρμοστης, συμφωνίας θα υπάρξει συζήτηση για νέα ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία που θα καταλαμβάνει νέες θαλάσσιες ζώνες, σημειώνουν αρμόδιες πηγές.
Πίεση προς τη Λιβύη
Μεταξύ των ελληνικών σχεδιασμών βρίσκεται και η δυνατότητα αξιοποίησης της συμμετοχής της χώρας στους ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς, προκειμένου να ασκηθεί πίεση προς τη Λιβύη. Συγκεκριμένα, η ελληνική πλευρά εξετάζει πώς μπορεί να επηρεάσει τη στάση των διεθνών θεσμών απέναντι σε χρηματοδοτικές πρωτοβουλίες που αφορούν τη βορειοαφρικανική χώρα. Βέβαια, για την ώρα δεν έχει ανακοινωθεί μέχρι στιγμής κάποια συγκεκριμένη απόφαση για αναστολή κονδυλίων.
Το ενδεχόμενο αυτό άφησε ανοιχτό ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, ο οποίος, μιλώντας στο Mega News, υπογράμμισε ότι μέσα από την Ελλάδα περνούν τα χρηματοδοτικά πρωτόκολλα που αφορούν τη Λιβύη, καθώς και σημαντικές διεθνείς διαδικασίες για τη χώρα.
Εντωμεταξύ ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, σε συνέντευξή του στον Alpha 989, υπογράμμισε τη σημασία των χρηματοδοτικών εργαλείων που κατευθύνονται προς τη Λιβύη μέσω των διεθνών οργανισμών, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Αθήνα διαθέτει περιθώρια κινήσεων που μπορούν να αξιοποιηθούν στο επόμενο στάδιο.
Τι εξετάζει η Αθήνα για Λιβύη – Τουρκία
Ένα από τα σενάρια που είναι η επανεξέταση της ελληνικής στάσης απέναντι σε πρωτοβουλίες οικονομικής ενίσχυσης και διεθνούς υποστήριξης της Λιβύης. Μια τέτοια επιλογή θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετη πίεση στις τοπικές αρχές, κυρίως εάν υποστηριχθεί και από άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Είναι ξεκάθαρο πως η Αθήνα δεν διαθέτει αυτομάτως δικαίωμα μονομερούς διακοπής κάθε χρηματοδότησης που κατευθύνεται προς τη Λιβύη, καθώς οι σχετικές αποφάσεις εξαρτώνται από τους κανόνες και τις διαδικασίες κάθε οργανισμού. Όμως, η συμμετοχή της στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ της παρέχει δυνατότητες διπλωματικής παρέμβασης.
Στο ίδιο πνεύμα, η Αθήνα μπορεί να αξιοποιήσει τη θέση της ως κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις σχέσεις της Τουρκίας με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης υπενθύμισε ότι η ευρωπαϊκή πορεία της Άγκυρας περνά και από την Ελλάδα, ενώ ο Παύλος Μαρινάκης επικαλέστηκε το παράδειγμα του ευρωπαϊκού προγράμματος αμυντικής χρηματοδότησης SAFE και την ελληνική απαίτηση για άρση της τουρκικής απειλής πολέμου, του γνωστού casus belli.
Ξεκινούν συζητήσεις
Τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπάντρ Αμπντελαττί είχε χθες ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στη στρατηγική εταιρική σχέση Ελλάδας-Αιγύπτου και στις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι δύο υπουργοί Εξωτερικών απέρριψαν κατηγορηματικά την κύρωση, από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, του Μνημονίου Τουρκίας–Λιβύης του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, υπογραμμίζοντας τη σημασία του Διεθνούς Δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της UNCLOS. Ακόμα, συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις με στόχο την επέκταση του γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής της Συμφωνίας του 2020 για την οριοθέτηση ΑΟΖ, σε πλήρη συμμόρφωση με το Διεθνές Δίκαιο και την UNCLOS.
Ο παράγοντας του Μεταναστευτικού
Σε κάθε περίπτωση υπάρχει ένας παράγοντας που πρέπει να σταθμίσει η Ελλάδα πριν από την οποιαδήποτε απόφαση για αντίποινα στην Λιβύη. Και αυτός δεν είναι άλλος από το Μεταναστευτικό. Είναι γνωστό πως η Λιβύη αποτελεί βασικό σημείο αναχώρησης μεταναστών με κατεύθυνση την Ελλάδα και τις ακτές της Κρήτης.
Οποιαδήποτε απόφαση επηρεάζει την οικονομική υποστήριξη της χώρας ή τη συνεργασία με τις λιβυκές αρχές θα πρέπει συνεπώς να εξεταστεί προσεκτικά και υπό το πρίσμα του Μεταναστευτικού. Επίσης, όσον αφορά τις διμερείς σχέσεις Ελλάδας και Λιβύης είναι εύλογο η Ελλάδα να επιθυμεί να διατηρηθούν ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας και με τις δύο πλευρές της δοκιμαζόμενης από εσωτερική κρίση Λιβύης.
Καταδικάζει η ΕΕ
Την έντονη αντίθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Λιβύης εξέφρασε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Σε κοινή τους δήλωση, η πρόεδρος της Κομισιόν και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τονίζουν ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι «άκυρη και ανίσχυρη».
Παράλληλα, επαναλμβάνουν τη στήριξη της ΕΕ προς την Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς και την αντίθεσή τους σε οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση στη Λιβύη. Η δήλωση της Φον ντερ Λάιεν: «Εκφράζουμε βαθιά τη λύπη μας για την κύρωση τη Λιβυκή Βουλή της λεγόμενης Λιβυο-Τουρκικής Συμφωνίας Αρχών για την οριοθέτηση των θαλάσσιων δικαιοδοσιών στο Μεσόγειο.
Θυμίζουμε ότι η θέση της ΕΕ σε αυτό το ζήτημα διατυπώθηκε ξεκάθαρα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2019 και παραμένει αμετάβλητη. Η συμφωνία αυτή παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη και ανίσχυρη.
Επαναβεβαιώνουμε την αλληλεγγύη μας προς την Ελλάδα και την Κύπρο. Επαναλαμβάνουμε τη γνωστή θέση της ΕΕ κατά οποιασδήποτε εξωτερικής παρέμβασης στη Λιβύη». Είχε προηγηθεί η έντονη αντίδραση της Αθήνας στην απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών.
Παράνομο, άκυρο
Η Αθήνα απέρριψε την απόφαση ξεκαθαρίζοντας ότι η εξέλιξη αυτή δεν μεταβάλλει τον «παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα» του και προαναγγέλλοντας τις ενδεδειγμένες ενέργειες για τη διασφάλιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Σε ανακοίνωσή του, το Υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε το μνημόνιο «ψευδεπίγραφο» και σημείωσε ότι αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα κρατών της περιοχής. «Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις», αναφέρει το ΥΠΕΞ, επισημαίνοντας ότι Τουρκία και Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για την επιχειρούμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών.
Παράλληλα, η Αθήνα επαναλαμβάνει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραγνωρίζει τα ελληνικά νησιά και τα δικαιώματά τους σε θαλάσσιες ζώνες, όπως αυτά απορρέουν από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και το διεθνές εθιμικό δίκαιο.
Το υπουργείο Εξωτερικών αντιπαρέβαλε στην τουρκολιβυκή συμφωνία τις συμφωνίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών που έχει συνάψει η Ελλάδα με την Αίγυπτο και την Ιταλία, τονίζοντας ότι αυτές καταδεικνύουν τον σεβασμό της χώρας στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και στα κυριαρχικά δικαιώματα των γειτονικών κρατών. Η Αθήνα κάλεσε τη λιβυκή πλευρά «να απόσχει από κάθε ενέργεια που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο».
Τέλος, το ΥΠΕΞ γνωστοποίησε ότι η Ελλάδα έχει ήδη ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της για την απόφαση της λιβυκής Βουλής, διαμηνύοντας ότι «θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων».