Οι στάχτες από τις τελευταίες καταστροφικές πυρκαγιές δεν αφήνουν πίσω τους μόνο ένα τεράστιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Αφήνουν και μια σειρά από δύσκολα ερωτήματα που απαιτούν ξεκάθαρες απαντήσεις από την Πολιτεία, τους αρμόδιους φορείς, αλλά και όσους είχαν την ευθύνη να διασφαλίσουν ότι η χώρα θα ήταν καλύτερα προετοιμασμένη.
Χιλιάδες στρέμματα δασικών εκτάσεων έγιναν αποκαΐδια, σπίτια και περιουσίες παραδόθηκαν στις φλόγες, καλλιέργειες καταστράφηκαν και ο τραγικός απολογισμός έφτασε στους πέντε νεκρούς. Ανάμεσά τους άνθρωποι που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της μάχης με τη φωτιά, επιχειρώντας να προστατεύσουν ζωές και περιουσίες.
Όμως, πέρα από το μέγεθος της καταστροφής, ένα ερώτημα επιστρέφει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση: είχε η Ελλάδα τα απαραίτητα εργαλεία για να προλάβει την τραγωδία και αν ναι, γιατί δεν χρησιμοποιήθηκαν αποτελεσματικά;
Το σύστημα των 200 εκατ. ευρώ που υποσχόταν «μάτια» πάνω από τις φωτιές
Μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης η χώρα επένδυσε περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ για την απόκτηση ενός προηγμένου συστήματος θερμικών μικροδορυφόρων, με στόχο την άμεση ανίχνευση δασικών πυρκαγιών.
Η τεχνολογία αυτή παρουσιάστηκε ως ένα σημαντικό βήμα εκσυγχρονισμού της πολιτικής προστασίας. Οι μικροδορυφόροι διαθέτουν δυνατότητα εντοπισμού θερμικών ανωμαλιών ακόμη και μέσα από καπνό και σύννεφα, προσφέροντας τη δυνατότητα ταχείας αντίδρασης πριν μια μικρή εστία εξελιχθεί σε ανεξέλεγκτη πυρκαγιά.
Ωστόσο, μετά τις τελευταίες καταστροφές, η κοινωνία ζητά απαντήσεις:
Το σύστημα λειτουργεί πραγματικά;
Και αν λειτουργεί, γιατί οι πρώτες εστίες δεν εντοπίστηκαν εγκαίρως ώστε να υπάρξει άμεση επέμβαση;
Γιατί μια φωτιά που ξεκινά σε περιορισμένη έκταση καταλήγει μέσα σε λίγες ώρες να απειλεί ολόκληρες περιοχές;
Και στην περίπτωση που υπάρχουν τεχνικά προβλήματα ή δυσλειτουργίες, ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη; Ο αρμόδιος κρατικός μηχανισμός, η πολιτική ηγεσία ή η εταιρεία που ανέλαβε την προμήθεια και την εγκατάσταση του συστήματος;
Τα 100 drones των 4,2 εκατ. ευρώ και το ερώτημα της επιχειρησιακής αξιοποίησης
Στο ίδιο πλαίσιο εκσυγχρονισμού, η Ελλάδα προμηθεύτηκε 100 μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV), συνολικής αξίας 4,2 εκατομμυρίων ευρώ.
Τα συγκεκριμένα drones διαθέτουν θερμικές κάμερες, οπτικά συστήματα υψηλής ανάλυσης, δυνατότητα μεγάλου zoom, GPS, τηλεμετρία και προηγμένα συστήματα εντοπισμού.
Η θεωρητική αποστολή τους ήταν ξεκάθαρη: συνεχής επιτήρηση των δασικών περιοχών, άμεσος εντοπισμός εστιών και καλύτερος συντονισμός των δυνάμεων κατάσβεσης.
Όμως η πραγματικότητα των τελευταίων ημερών γεννά νέα ερωτήματα:
Πού βρίσκονταν αυτά τα drones όταν οι πυρκαγιές εξαπλώνονταν;
Χρησιμοποιήθηκαν στις κρίσιμες ώρες της πρώτης επέμβασης;
Υπήρχε ο απαραίτητος συντονισμός ανάμεσα στα κέντρα επιχειρήσεων, την Πυροσβεστική, τις Περιφέρειες και τις εθελοντικές ομάδες;
Και κυρίως: υπήρχε το κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό ώστε αυτά τα συστήματα να αξιοποιηθούν στο μέγιστο δυνατό επίπεδο;
Όταν η τεχνολογία υπάρχει αλλά η πρόληψη αποτυγχάνει
Η μεγάλη συζήτηση που ανοίγει πλέον δεν αφορά μόνο το πόσα μέσα διαθέτει η χώρα, αλλά το αν αυτά τα μέσα λειτουργούν πραγματικά όταν χρειάζονται.
Γιατί η σύγχρονη αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών δεν κρίνεται μόνο από τον αριθμό των πυροσβεστικών οχημάτων ή των εναέριων μέσων που σπεύδουν μετά την εκδήλωση μιας πυρκαγιάς.
Κρίνεται κυρίως από το αν υπάρχει έγκαιρη προειδοποίηση. Από το αν η πρώτη σπίθα εντοπίζεται πριν γίνει πύρινο μέτωπο. Από το αν ο μηχανισμός μπορεί να αντιδράσει στα πρώτα κρίσιμα λεπτά.
Οι επικριτές της διαχείρισης των τελευταίων πυρκαγιών υποστηρίζουν ότι με σωστή αξιοποίηση της τεχνολογίας, καλύτερο συντονισμό και πραγματική επιχειρησιακή ετοιμότητα, η έκταση των καταστροφών θα μπορούσε να ήταν σημαντικά μικρότερη.
Το πιο οδυνηρό ερώτημα, όμως, παραμένει:
Αν τα συστήματα που πληρώθηκαν ακριβά είχαν χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά, θα μπορούσαν να είχαν σωθεί ανθρώπινες ζωές;
Αυτό είναι το ερώτημα που πλέον ζητά απάντηση. Και δεν αφορά μόνο την αποκατάσταση των καμένων εκτάσεων, αλλά την ίδια την αξιοπιστία του μηχανισμού προστασίας της χώρας απέναντι στις επόμενες κρίσεις.
με πληροφορίες από radar.gr / photo/ orangepress