Μια Ευρωπαϊκή Ένωση λιγότερο εξαρτημένη από τρίτες χώρες και περισσότερο αυτάρκης σε οικονομία, ενέργεια, άμυνα, τεχνολογία και κρίσιμες πρώτες ύλες παρουσίασε η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην ετήσια ομιλία της για την «Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Μιλώντας στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, παρουσία του πρωθυπουργού του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ, η φον ντερ Λάιεν έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη η Ευρώπη να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο στις στρατηγικές της επιλογές, περιορίζοντας τις εξαρτήσεις της και ενισχύοντας την παραγωγική, ενεργειακή, τεχνολογική και αμυντική της βάση. Η ίδια χαρακτήρισε τη σημερινή συγκυρία ταυτόχρονα περίοδο μεγάλων δυνατοτήτων αλλά και αυξημένης αβεβαιότητας.
Η ατζέντα που παρουσίασε περιλαμβάνει ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς, μείωση της γραφειοκρατίας, ενεργειακή ανεξαρτησία, ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, περιορισμό εξαρτήσεων από την Κίνα, επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και αυστηρότερους κανόνες για την προστασία των ανηλίκων στα social media.
Η οικονομία στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας
Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας παρουσιάστηκε ως πρώτη προτεραιότητα. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης της Ενιαίας Αγοράς, η επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων, η μείωση των διοικητικών βαρών και η διευκόλυνση των επενδύσεων.
Η πρόεδρος της Επιτροπής υποστήριξε ότι η Ευρώπη διαθέτει μεγάλη ενιαία αγορά, ισχυρή βιομηχανία και υπηρεσίες, σημαντικές αποταμιεύσεις και ισχυρό νόμισμα, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα κατακερματισμού κεφαλαίων, δικτύων και αγορών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε στον οδικό χάρτη «Μία Ευρώπη, Μία Αγορά», υποστηρίζοντας ότι η ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς πρέπει να επιταχυνθεί.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις πιέσεις που προκαλούν οι υψηλές τιμές ενέργειας και το κόστος δανεισμού, σημειώνοντας ότι απαιτούνται δημοσιονομικές επιλογές που θα διατηρούν τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών χωρίς να περιορίζονται οι επενδύσεις.
🇪🇺 EU Commission President von der Leyen:
"If I look at Europe today, I would say the state of our union is the strongest it has ever been.
The state of our union can also feel as precarious as it has ever been.
These two statements may seem incompatible, but they are both…
— Mario Nawfal (@MarioNawfal) September 16, 2026
Ενεργειακή ανεξαρτησία με περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια
Ιδιαίτερη θέση στην ομιλία κατέλαβε η ενεργειακή αυτονομία της Ευρώπης.
Η φον ντερ Λάιεν έθεσε ως στόχο την αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2040, με αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών, της πυρηνικής ενέργειας, του βιομεθανίου και άλλων τεχνολογιών.
Σύμφωνα με την πρόεδρο της Κομισιόν, η μεγαλύτερη χρήση εγχώριας καθαρής ενέργειας θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά το κόστος εισαγωγών ορυκτών καυσίμων, ενώ παράλληλα απαιτούνται νέα δίκτυα, αποθήκευση ενέργειας και ταχύτερες συνδέσεις.
Η ίδια σημείωσε ότι ήδη έχουν εγκατασταθεί περισσότερα από 80 GW νέας ισχύος από ανανεώσιμες πηγές, ενώ πολύ μεγαλύτερη δυναμικότητα παραμένει προς σύνδεση με το ευρωπαϊκό δίκτυο.
Από τις ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις στις επενδύσεις – Η αναφορά στην Ελλάδα
Η πρόεδρος της Επιτροπής έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στην ανάγκη να διοχετευθούν οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις σε παραγωγικές επενδύσεις.
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, αλλά και στην ανάγκη περαιτέρω απλοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος και αντιμετώπισης του κατακερματισμού της ευρωπαϊκής αγοράς κεφαλαίων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα είχε η αναφορά της στην ICEYE, την εταιρεία διαστημικής τεχνολογίας με παρουσία και στη χώρα μας. Η φον ντερ Λάιεν χρησιμοποίησε την εταιρεία ως παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, οι ιδιωτικές επενδύσεις και η τεχνολογική καινοτομία μπορούν να δημιουργήσουν επιχειρήσεις διεθνούς εμβέλειας.
Κλιματική κρίση, πυρκαγιές και νερό στο επίκεντρο
Η κλιματική αλλαγή αποτέλεσε ένα ακόμη μεγάλο κεφάλαιο της ομιλίας.
Η φον ντερ Λάιεν έκανε ιδιαίτερη αναφορά στις πυρκαγιές, τους καύσωνες, την υποχώρηση των παγετώνων και τη λειψυδρία, περιγράφοντας το φετινό καλοκαίρι ως προειδοποίηση για τις πιέσεις που αναμένεται να ενταθούν.
Σημείωσε ότι περίπου 660.000 εκτάρια κάηκαν, ενώ έκανε λόγο και για σημαντικές απώλειες στην αγροτική παραγωγή και για τις επιπτώσεις των υψηλών θερμοκρασιών στη δημόσια υγεία.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Ελλάδα και στον Δανό πιλότο πυροσβεστικού ελικοπτέρου Rune Kyndal, ο οποίος έχασε τη ζωή του σε δυστύχημα κατά τη διάρκεια επιχείρησης κατάσβεσης πυρκαγιάς στην Ψάθα. Οι γονείς του βρέθηκαν στην αίθουσα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατά την ομιλία.
Παράλληλα, η πρόεδρος της Κομισιόν προανήγγειλε νέο πλαίσιο για την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή, με τον εντοπισμό των πιο ευάλωτων περιοχών της Ευρώπης.
Στο μέτωπο της λειψυδρίας, ανακοίνωσε νέα πρωτοβουλία για το νερό, επισημαίνοντας ότι σημαντικές ποσότητες χάνονται από τα ευρωπαϊκά δίκτυα εξαιτίας διαρροών.
Η Ευρώπη θέλει μεγαλύτερο ρόλο στην άμυνα και την ασφάλεια
Η στρατηγική αυτονομία επεκτάθηκε στην άμυνα και την ασφάλεια.
Η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται νέους μηχανισμούς για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών, κυβερνοεπιθέσεων, σαμποτάζ και περιστατικών με drones, προτείνοντας ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο αντίδρασης σε περιστατικά που μπορεί να μην αποτελούν ένοπλη επίθεση, αλλά να απειλούν την ασφάλεια κρατών-μελών.
Στο ίδιο πλαίσιο τάχθηκε υπέρ της δημιουργίας Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας, ενώ πρότεινε έναν μηχανισμό έκτακτης ευρωπαϊκής διαβούλευσης, ώστε όταν ένα κράτος-μέλος αντιμετωπίζει σοβαρή απειλή να ενεργοποιείται συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση.
Παράλληλα, έθεσε στο τραπέζι στενότερη συνεργασία στον τομέα της άμυνας με τον Καναδά, τη Νορβηγία, την Ουκρανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο Καναδάς ως «συνδεδεμένο μέλος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές προτάσεις της ομιλίας αφορούσε τον Καναδά.
Παρουσία του πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ, η φον ντερ Λάιεν πρότεινε ο Καναδάς να γίνει το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρουσιάζοντας την πρόταση ως επόμενο βήμα στη στρατηγική σχέση των δύο πλευρών.
Η ίδια επικαλέστηκε τους ιστορικούς και πολιτικούς δεσμούς Ευρώπης και Καναδά, αλλά και την ενίσχυση του εμπορίου μετά τη συμφωνία CETA.
Η πρόεδρος της Επιτροπής υπογράμμισε ότι οι δύο πλευρές συνεργάζονται ήδη σε ζητήματα όπως η Ουκρανία, η άμυνα, οι κρίσιμες πρώτες ύλες, οι εφοδιαστικές αλυσίδες, η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική αλλαγή.
Μετανάστευση: επιστροφές, Frontex και εξωτερικά σύνορα
Σημαντικό μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε και στη μετανάστευση και την προστασία των εξωτερικών συνόρων.
Η φον ντερ Λάιεν ζήτησε πλήρη εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, ενίσχυση της Frontex, ταχύτερες επιστροφές όσων δεν δικαιούνται να παραμείνουν στην ΕΕ, αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των διακινητών και ανάπτυξη ασφαλών και νόμιμων οδών μετανάστευσης.
Αναφέρθηκε επίσης στη Θέουτα, υπογραμμίζοντας ότι τα εξωτερικά σύνορα ενός κράτους-μέλους αποτελούν και ευρωπαϊκά σύνορα.
AI: Η Ευρώπη θέλει να περάσει από την ασφάλεια στην εφαρμογή
Η τεχνητή νοημοσύνη εντάχθηκε στον πυρήνα της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής.
Η κατεύθυνση που παρουσιάστηκε αφορά τόσο την ασφάλεια και τους κανόνες γύρω από την AI όσο και την αξιοποίηση της τεχνολογίας στην πραγματική οικονομία, με στόχο η Ευρώπη να ενισχύσει τη θέση της σε έναν τομέα που εξελίσσεται με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς.
Η τεχνολογική αυτονομία συνδέεται έτσι άμεσα με την οικονομία, τη βιομηχανία, την άμυνα και την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.
Νέοι περιορισμοί στα social media για παιδιά
Από τις πιο συγκεκριμένες ανακοινώσεις της φετινής ομιλίας ήταν αυτή που αφορά την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η φον ντερ Λάιεν παρουσίασε την κατεύθυνση του EU KIDS ACT, με πρόταση για απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 13 ετών και περιορισμό των προσωπικών λογαριασμών για ηλικίες κάτω των 15. Για τις ηλικίες 13-14 προβλέπονται λογαριασμοί που θα δημιουργούνται και θα εποπτεύονται από γονείς ή κηδεμόνες, με περιορισμένες λειτουργίες και χρονικά όρια.
Για τους εφήβους έως τα 18 έτη, η κατεύθυνση που παρουσιάστηκε προβλέπει μεγαλύτερη ευθύνη των πλατφορμών για ασφαλή σχεδιασμό και προστασία των ανηλίκων.
Η νέα ατζέντα δείχνει ότι η Κομισιόν επιχειρεί να συνδέσει την ευρωπαϊκή αυτονομία σε ένα ενιαίο πλαίσιο: ισχυρότερη οικονομία, περισσότερη ενεργειακή ανεξαρτησία, επενδύσεις στην τεχνολογία, ενίσχυση της άμυνας, έλεγχο των στρατηγικών εξαρτήσεων και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στις κλιματικές και γεωπολιτικές πιέσεις.
Το βασικό μήνυμα της φον ντερ Λάιεν ήταν ότι η Ευρώπη καλείται να αποκτήσει μεγαλύτερη δυνατότητα να καθορίζει η ίδια τις στρατηγικές επιλογές της, σε έναν κόσμο όπου οι οικονομικές, ενεργειακές, τεχνολογικές και γεωπολιτικές εξαρτήσεις γίνονται ολοένα πιο κρίσιμες.