Οι άδειες ή ημιάδειες αίθουσες, οι συγχωνεύσεις τμημάτων και η συνεχιζόμενη μείωση των μαθητών αποτελούν ανησυχητικά σημάδια μιας βαθύτερης κοινωνικής και οικονομικής κρίσης, η οποία, αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα, θα επηρεάσει κάθε πτυχή της ζωής στην Ελλάδα.
Κάθε άδεια ή ημιάδεια σχολική αίθουσα δεν είναι απλώς μια εικόνα αριθμών, αλλά ένδειξη μιας βαθύτερης δημογραφικής κρίσης, με προεκτάσεις στην κοινωνία, την οικονομία και το μέλλον των νέων γενεών
Την κατάσταση-sos που έχει προκαλέσει το δημογραφικό στα σχολεία, αποτυπώνει η απόφαση της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Ηπείρου να μην ανοίξουν τον Σεπτέμβριο συνολικά 38 σχολεία της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Όπως αναφέρει η ΕΡΤ, πρόκειται για 25 Νηπιαγωγεία και 13 Δημοτικά σχολεία και στους 4 νομούς της Περιφέρειας που θα παραμείνουν κλειστά λόγω έλλειψης μαθητών, καθώς δεν συγκεντρώνουν τον επαρκή αριθμό μαθητών, ή δεν έχουν καθόλου μαθητές.
Οι εισηγήσεις που οδήγησαν στην απόφαση έγιναν από τις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης των τεσσάρων Νομών της Ηπείρου.
Τα 71.181 «πρωτάκια» της σχολικής περιόδου 2025-2026, δηλαδή τα παιδιά που ξεκινούν το εκπαιδευτικό τους δρομολόγιο από την Α’ τάξη του δημοτικού σχολείου, είναι τα πλέον ολιγάριθμα στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας.
Οι 71.181 μαθητές της φετινής Α’ Δημοτικού είναι παιδιά που γεννήθηκαν το 2019 (εντός και εκτός Ελλάδος), σε μια αναλογία ημεδαπών και αλλοδαπών περί το 9 προς 1. Ομως, εάν ανατρέξει κάποιος στα επίσημα στοιχεία για τον ελληνικό πληθυσμό, τη συγκεκριμένη χρονιά (2019) είχαν καταγραφεί 83.756 γεννήσεις. Αρα, κάπου ανάμεσα στο Ληξιαρχείο και την ηλεκτρονική πλατφόρμα εγγραφής στην Α’ Δημοτικού 12.575 παιδιά έχασαν τον δρόμο για το σχολείο. Σε ποσοστιαία βάση η διαρροή αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 15%.
Αν επιχειρηθεί λοιπόν μια προβολή στο μέλλον βάσει αυτής της αναλογίας -έστω κι αν είναι εντελώς θεωρητική και αυθαίρετη-, το σχολικό έτος 2030-2031 τα «πρωτάκια» είναι αμφίβολο εάν θα μετρώνται σε 60.000 παιδιά. Διότι εκείνη τη χρονιά θα έχει έρθει η σειρά των γεννηθέντων το 2024 να ενταχθούν στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Και το 2024 οι γεννήσεις στην Ελλάδα δεν ξεπέρασαν καν τις 70.000 – για την ακρίβεια, έμειναν στις 69.675.
SOS στο Ηράκλειο
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα ο Διευθυντής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ηρακλείου υπάρχει σταδιακή μείωση κατά περίπου 1.200 μαθητές την τελευταία δεκαετία κάτι που ισοδυναμεί περίπου με 50 λιγότερα τμήματα ή 6 ή 7 λιγότερα σχολεία, με τον ίδιο να κάνει λόγο για μια «βαθιά δημογραφική και κοινωνική μεταβολή». Πιο συγκεκριμένα ο συνολικός αριθμός των μαθητών/τριών τη σχολική χρονιά 2015-2026 ήταν 25.709 ενώ τη φετινή σχολική χρονιά 2025-2026 24.511.
Η μείωση αυτή αποδίδεται κυρίως:
- στη χαμηλή γεννητικότητα,
- στη μετανάστευση νέων οικογενειών προς το εξωτερικό ή μεγάλα αστικά κέντρα,
- καθώς και στις αυξανόμενες δυσκολίες για τα νέα ζευγάρια να δημιουργήσουν οικογένεια.
«Από τη μεριά μας, ως διεύθυνση πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να δημιουργούμε τις καλύτερες συνθήκες σε σχέση με την παραμονή των παιδιών στο σχολείο, να λειτουργούν τα σχολεία από την πρώτη μέρα κανονικά, να είναι ανοιχτά όλα τα σχολεία ακόμα και στην ύπαιθρο, να δίνουμε κίνητρα και να διευκολύνουμε τους συναδέλφους να παραμένουν στα σχολεία της υπαίθρου, κάτι που κάνουμε, ωστόσο θα πρέπει να λάβει μέτρα και η πολιτεία», σημείωσε ο κ. Μπελαδάκης.
Στην Πελοπόννησο
Φέτος, το κατώφλι των σχολείων της Περιφέρειας θα περάσουν λιγότερα «πρωτάκια». Σύμφωνα με τα στοιχεία της Περιφερειακής Διεύθυνσης Πελοποννήσου, οι μαθητές και οι μαθήτριες της Α΄ Δημοτικού για τη σχολική χρονιά 2024-2025 ανήλθαν σε 4.124, ενώ την προηγούμενη χρονιά ήταν 4.323. Η μεγαλύτερη μείωση εντοπίζεται στην Αρκαδία, ενώ στη Μεσσηνία τα «πρωτάκια» μειώθηκαν από 1.232 το 2023-2024 σε 1.163 το 2024-2025. Στην Πελοπόννησο, ο αριθμός των μαθητών μειώνεται σταθερά.
Την τελευταία πενταετία, από το 2019-2020 έως το 2024-2025, η συνολική μείωση φτάνει τους 3.869 μαθητές, δηλαδή περίπου 5,4%. Για τη φετινή χρονιά, με τις εγγραφές να μην έχουν ολοκληρωθεί, ο αριθμός προσδιορίζεται περίπου στις 59.000, με εκτιμώμενη αύξηση κατά 10.000 μόλις ολοκληρωθεί η διαδικασία. Τα τελευταία χρόνια έχουν κλείσει περίπου 30 σχολεία στην Περιφέρεια, ενώ φέτος 3-4 είτε δεν έχουν μαθητές είτε έχουν πολύ λίγους.
Στη Μεσσηνία, η μείωση είναι πιο ήπια. Από τη σχολική περίοδο 2020-2021 έως σήμερα, οι μαθητές μειώθηκαν κατά 978. Κάθε άδεια ή ημιάδεια σχολική αίθουσα δεν είναι απλώς μια εικόνα αριθμών, αλλά ένδειξη μιας βαθύτερης δημογραφικής κρίσης, με προεκτάσεις στην κοινωνία, την οικονομία και το μέλλον των νέων γενεών.
.