Η κρίση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει τους φόβους για νέο άλμα στις τιμές του πετρελαίου που κινούνται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων μηνών και τους επενδυτές να προεξοφλούν αυξημένο κίνδυνο διαταραχής της παγκόσμιας προσφοράς.
Το Brent διαπραγματεύεται πάνω από τα 71–72 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό West Texas Intermediate (WTI) κινείται κοντά στα 66–67 δολάρια, καταγράφοντας σημαντική άνοδο μέσα σε λίγες εβδομάδες. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την ανοδική κίνηση διαδραματίζουν τα μεγάλα hedge funds.
Σύμφωνα με στοιχεία του ICE Futures Europe, οι διαχειριστές κεφαλαίων αύξησαν τις καθαρές θέσεις αγοράς (net-long) στο Brent κατά 57.766 συμβόλαια, ανεβάζοντας το συνολικό τους ποντάρισμα σε υψηλό 22 μηνών. Αντίστοιχα, τα στοιχεία της Commodity Futures Trading Commission δείχνουν ότι οι ανοδικές θέσεις στο WTI έφτασαν σε υψηλό επτά μηνών.
Το μήνυμα των αγορών είναι σαφές: ο γεωπολιτικός κίνδυνος έχει επιστρέψει στο ταμπλό.
Η αναθέρμανση της έντασης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, μετά από μια σύντομη περίοδο αισιοδοξίας για διπλωματική αποκλιμάκωση, επανέφερε το λεγόμενο “risk premium” στις τιμές. Το Ιράν, ιδρυτικό μέλος του OPEC, παράγει περίπου 3,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περίπου 4% της παγκόσμιας παραγωγής.
Ακόμη σημαντικότερη είναι η γεωστρατηγική του θέση: ελέγχει τη βόρεια πλευρά των Στενών του Ορμούζ από τα οποία διέρχεται σχεδόν το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή ή περιορισμός της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να προκαλέσει σοκ προσφοράς με εκρηκτικές συνέπειες για τις τιμές.
Ήδη, ακόμη και η μερική και προσωρινή παρεμπόδιση της διέλευσης για στρατιωτικές ασκήσεις προκάλεσε άμεση αντίδραση της αγοράς, με άνοδο αρκετών δολαρίων ανά βαρέλι μέσα σε λίγες ημέρες.
Αναλυτές εκτιμούν ότι σε ένα ακραίο σενάριο πλήρους αποκλεισμού των Στενών, οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 100 δολάρια το βαρέλι. Ωστόσο, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θεωρείται χαμηλής πιθανότητας, καθώς θα στερούσε από την Τεχεράνη κρίσιμα έσοδα και θα προκαλούσε ισχυρή στρατιωτική αντίδραση.
Η αγορά, πάντως, δεν κινείται μόνο από τον φόβο. Τα αυξημένα αποθέματα στις Ηνωμένες Πολιτείες και η δυνατότητα παρέμβασης από το OPEC+ λειτουργούν ως αντίβαρο στις ανοδικές πιέσεις. Επιπλέον, η εμπειρία προηγούμενων κρίσεων –όπως οι επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία το 2019– έχει δείξει ότι οι αγορές συχνά προσαρμόζονται ταχύτερα απ’ όσο αρχικά φοβούνται οι επενδυτές.
Με τα hedge funds να έχουν υιοθετήσει την πιο επιθετική ανοδική στάση των τελευταίων σχεδόν δύο ετών, το πετρέλαιο μετατρέπεται ξανά σε βαρόμετρο γεωπολιτικού ρίσκου.