Την ώρα που ο Κυριάκος Μητσοτάκης αρνείται μετ’ επιτάσεως την οποιαδήποτε συζήτηση περί μείωσης του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά, χρησιμοποιώντας το αφήγημα ότι κάτι τέτοιο δήθεν δεν θα «περάσει» στις τιμές, η κυβέρνηση της Ισπανίας επεκτείνει τη «συνταγή Σάντσεθ» και στο ελαιόλαδο.
Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ θα επαναφέρει τον «μηδενικό» ΦΠΑ στο ελαιόλαδο «από τον Ιούλιο», ενσωματώνοντάς τον «μόνιμα στην ομάδα των ειδών πρώτης ανάγκης», εξήγησε το υπουργείο. «Είναι ένα εξαιρετικό νέο για όλους τους Ισπανούς», σχολίασε η εκπρόσωπος της κυβέρνησης Πιλάρ Αλεγρία, σε συνέντευξη στο τηλεοπτικό δίκτυο Antena 3.
Εκτός από το να «ανακουφίσει το πορτοφόλι των Ισπανών», συνέχισε, ο μηδενισμός του ΦΠΑ στο ελαιόλαδο θα επιτρέψει να «υποστηρίξουμε τον κλάδο της ελαιοπαραγωγής και να συνεχίσουμε να ενθαρρύνουμε την κατανάλωση ενός προϊόντος τόσο σημαντικού για τη χώρα μας».
Το μέτρο αυτό, που θα εγκριθεί την Τρίτη, 25 Ιουνίου, στη διάρκεια του επόμενου υπουργικού συμβουλίου, θα επιτρέψει στο ελαιόλαδο να επωφεληθεί με «δομικό» τρόπο του υπερμειωμένου ΦΠΑ στα είδη πρώτης ανάγκης, διευκρίνισε το υπουργείο Οικονομικών. Τα είδη πρώτης ανάγκης, στα οποία περιλαμβάνονται το ψωμί, τα φρούτα και τα λαχανικά, επιβαρύνονται κανονικά με ΦΠΑ 4% στην Ισπανία. Όμως σε περίοδο υψηλού πληθωρισμού, όπως η τωρινή, το ποσοστό αυτό μπορεί να πέσει στο 0%.
Η κυβέρνηση είχε ήδη μειώσει τον ΦΠΑ στο ελαιόλαδο από το 10% στο 5% το 2023 στο πλαίσιο των μέτρων κατά της αύξησης των τιμών των τροφίμων. Όμως το μέτρο αυτό δεν ανέκοψε την άνοδο της τιμής του ελαιολάδου.Η Ισπανία, που προμηθεύει σχεδόν το 50% του συνόλου του ελαιολάδου παγκοσμίως, είναι μαζί με την Ελλάδα οι πρώτες χώρες στην κατανάλωση αυτού του προϊόντος, με σχεδόν 14 λίτρα να αντιστοιχούν σε κάθε πολίτη ετησίως, σύμφωνα με το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιοκομίας (COI).
Όμως, σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής (INE), η τιμή του εκτοξεύθηκε τελευταία: έτσι, το ελαιόλαδο ήταν τον περασμένο μήνα 63% πιο ακριβό απ’ ό,τι τον Μάιο του 2023 και τρεις φορές ακριβότερο απ’ ό,τι τον Ιανουάριο του 2021.
Το φαινόμενο αυτό εξηγείται από την πτώση της παραγωγής στην Ισπανία το 2022-2023 και το 2023-2024, λόγω ακραίων καυσώνων και ανομβρίας, από τους οποίους υπέφερε κυρίως η Ανδαλουσία (νότια), η κυριότερη περιφέρεια παραγωγής ελαιολάδου. Ως αποτέλεσμα, το 2022-2023 η ισπανική παραγωγή έφθασε τους 660.000 τόνους, έναντι 1,48 εκατ. τόνων το 2021-2022. Το 2023-2024 δεν αναμένεται να ξεπεράσει τους 850.000 τόνους, σύμφωνα με το υπουργείο Γεωργίας.
Να σημειωθεί πως ξηρασία που σάρωσε την Ευρώπη το 2022, έπληξε με σφοδρότητα τη μεγαλύτερη ελαιοπαραγωγό χώρα στον κόσμο, την Ισπανία, η οποία έχασε σχεδόν το 90% της παραγωγής της, προκαλώντας «τσουνάμι» ελλείψεων στην αγορά.
Ωστόσο το κενό της ισπανική παραγωγής, δεν καλύφθηκε επαρκώς με συνέπεια οι τιμές να αρχίσουν να «τσιμπούν». Την περίοδο 2023-2024 η κλιματική κρίση χτύπησε δημιουργώντας έντονο πρόβλημα λειψυδρίας στις περισσότερες περιοχές της χώρας, περιορίζοντας την παραγωγή. Αποτέλεσμα αυτού, η τιμή να ακολουθήσει ξέφρενη πορεία προς τα πάνω.