Μια νέα αντίληψη για την άμυνα της χώρας, που ξεπερνά τα παραδοσιακά όρια και εκτείνεται από τη θάλασσα και τη στεριά έως τον αέρα, τον κυβερνοχώρο και το διάστημα, προωθεί ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας.
Στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης βρίσκεται η «Ασπίδα του Αχιλλέα», ένα σχέδιο που εντάσσεται στην «Ατζέντα 2030» και επιχειρεί να αλλάξει όχι μόνο τα μέσα που διαθέτουν οι Ένοπλες Δυνάμεις, αλλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο αυτά αξιοποιούνται και συνεργάζονται μεταξύ τους.
Η βασική φιλοσοφία είναι ότι ένα σύγχρονο οπλικό σύστημα δεν μπορεί πλέον να λειτουργεί απομονωμένο. Πλοία, αεροσκάφη, χερσαία μέσα, αυτόνομα συστήματα και δορυφορικές υποδομές καλούνται να λειτουργούν ως τμήματα ενός ενιαίου δικτύου, όπου η πληροφορία μετατρέπεται άμεσα σε επιχειρησιακή δυνατότητα.
Πέντε επίπεδα για μια ενιαία «ασπίδα»
Η ονομασία του σχεδίου παραπέμπει στην ασπίδα του ομηρικού Αχιλλέα, η οποία περιγράφεται ως κατασκευασμένη από πέντε επάλληλα στρώματα.
Αντίστοιχα, η σύγχρονη ελληνική «Ασπίδα» οργανώνεται σε πέντε διαφορετικά πεδία: θάλασσα, στεριά, αέρα, κυβερνοχώρο και διάστημα.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί μια δικτυοκεντρική αρχιτεκτονική στην οποία όλα τα διαθέσιμα μέσα θα μπορούν να ανταλλάσσουν πληροφορίες και να λειτουργούν συντονισμένα.
Στην καρδιά αυτής της προσπάθειας βρίσκεται ένα ενοποιημένο σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου (Command & Control). Το σύστημα θα έχει τη δυνατότητα να συγκεντρώνει και να αξιολογεί δεδομένα, να ιεραρχεί τις απειλές και να υποδεικνύει τον καταλληλότερο τρόπο αντιμετώπισής τους.
Έτσι, η εικόνα του επιχειρησιακού πεδίου δεν θα διαμορφώνεται από μεμονωμένες πληροφορίες, αλλά θα μετατρέπεται σε μια κοινή και συνολική εικόνα για τις Ένοπλες Δυνάμεις.
Από το Αιγαίο σε ένα ευρύτερο πεδίο αποτροπής
Η συγκεκριμένη φιλοσοφία αλλάζει παράλληλα και τον ρόλο των βασικών οπλικών συστημάτων της χώρας.
Όπως έχει επισημάνει ο Νίκος Δένδιας, τα νέα πλοία του Πολεμικού Ναυτικού, αλλά και τα αεροσκάφη 4,5 και 5ης γενιάς, δεν προορίζονται να λειτουργούν αποκλειστικά στο πλαίσιο της άμυνας του Αιγαίου.
Μέσω της διασύνδεσής τους με την ευρύτερη αρχιτεκτονική της «Ασπίδας του Αχιλλέα», μπορούν να αποκτήσουν ευρύτερο αποτρεπτικό ρόλο, λειτουργώντας ως κρίκοι ενός συνολικού συστήματος και όχι ως ανεξάρτητες μονάδες.
Το διάστημα μπαίνει στον πυρήνα της άμυνας
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η διάσταση του διαστήματος.
Η Ελλάδα εντάσσει στις αμυντικές της δυνατότητες τις ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες, με έναν από τους δύο κόμβους του ευρωπαϊκού προγράμματος GOVSATCOM για ασφαλείς κυβερνητικές δορυφορικές επικοινωνίες να εγκαθίσταται στη χώρα.
Παράλληλα, η Ελλάδα έχει αποκτήσει στόλο μικροδορυφόρων και προετοιμάζεται για την ανάπτυξη του πρώτου μεγάλου γεωστατικού δορυφόρου της.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη στρατηγική σημασία των δορυφορικών επικοινωνιών, οι οποίες αποτελούν πλέον κρίσιμο κομμάτι της σύγχρονης αμυντικής αρχιτεκτονικής.
Ο Δένδιας συνδέει τις συγκεκριμένες δυνατότητες και με την ενίσχυση του γεωπολιτικού ρόλου της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, χαρακτηρίζοντας τη χώρα «πυλώνα ασφάλειας και σταθερότητας».
Στο επίκεντρο και η ελληνική αμυντική βιομηχανία
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν αφορά μόνο την επιχειρησιακή λειτουργία των Ενόπλων Δυνάμεων. Συνδέεται άμεσα και με τον στόχο της «Ατζέντας 2030» για τη δημιουργία ενός σύγχρονου οικοσυστήματος αμυντικής καινοτομίας και την ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας σε ποσοστό τουλάχιστον 25% σε όλα τα εξοπλιστικά προγράμματα.
Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη μεταφορά τεχνογνωσίας και παραγωγικής δραστηριότητας στην Ελλάδα, αλλά και στην πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα των συστημάτων.
Η επιδίωξη είναι να αλλάξει ο ρόλος της εγχώριας βιομηχανίας. Αντί να περιορίζεται στην υποστήριξη ή στη χρήση λύσεων που σχεδιάζονται και παράγονται στο εξωτερικό, στόχος είναι να αποκτήσει ενεργότερη συμμετοχή στον σχεδιασμό, την παραγωγή και την εξέλιξη των αμυντικών δυνατοτήτων.
Μια διαφορετική αντίληψη για την αποτροπή
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» παρουσιάζεται, επομένως, ως κάτι περισσότερο από ένα ακόμη εξοπλιστικό πρόγραμμα.
Η λογική της βασίζεται στη σύνδεση διαφορετικών μέσων, τεχνολογιών και επιχειρησιακών πεδίων σε ένα ενιαίο σύστημα. Από τα πλοία και τα μαχητικά αεροσκάφη έως τους δορυφόρους και τον κυβερνοχώρο, το ζητούμενο είναι η δημιουργία μιας κοινής αρχιτεκτονικής όπου η πληροφορία θα μετατρέπεται ταχύτερα σε απόφαση και η απόφαση σε επιχειρησιακή δράση.
Αυτή είναι, σύμφωνα με τον Νίκο Δένδια, η νέα προσέγγιση που επιχειρεί να εισαγάγει η «Ατζέντα 2030» στην ελληνική άμυνα: όχι απλώς περισσότερα ή νεότερα οπλικά συστήματα, αλλά διαφορετικός τρόπος αξιοποίησης και διασύνδεσής τους, με στόχο μια συνολική και πολυεπίπεδη αποτρεπτική ικανότητα.