Ο Ινδός ποταμός αποτελεί ένα από τα παραδείγματα διενέξεων μεταξύ κρατών και στην περίπτωση αυτή ανάμεσα σε Ινδία και Πακιστάν.
Θα μπορεί η Ινδία να διακόψει τη ροή του Ινδού ποταμού και δύο παραποτάμων του προς το Πακιστάν; Αυτό είναι το κρίσιμο ερώτημα που απασχολεί πολλούς, αφού η Ινδία ανέστειλε μια σημαντική συνθήκη που διέπει την κατανομή των υδάτων έξι ποταμών στη λεκάνη του Ινδού μεταξύ των δύο χωρών, ως αντίποινα για την τρομακτική επίθεση ενόπλων κατά τουριστών στο -υπό ινδική διοίκηση- Κασμίρ την περασμένη Τρίτη.
Η Συνθήκη για τα νερά του Ινδού (IWT) υπεγράφη το 1960, «επέζησε» δύο πολέμων μεταξύ των πυρηνικών αντιπάλων και θεωρήθηκε ως παράδειγμα διασυνοριακής διαχείρισης των υδάτων.
Η αναστολή της αποτελεί ένα από τα πολλά μέτρα που έχει λάβει η Ινδία κατά του Πακιστάν, κατηγορώντας το ότι υποστηρίζει τη διασυνοριακή τρομοκρατία – μια κατηγορία που το Ισλαμαμπάντ αρνείται κατηγορηματικά.
Από την πλευρά του, το Πακιστάν ανταπέδωσε με δικά του μέτρα και υπογράμμισε ότι η διακοπή της ροής του νερού «θα θεωρηθεί πράξη πολέμου».
Η συνθήκη παραχώρησε στην Ινδία τους τρεις ανατολικούς ποταμούς -τον Ravi, τον Beas και τον Sutlej- της λεκάνης του Ινδού, ενώ το 80% των τριών δυτικών ποταμών -του Indus, του Jhelum και του Chenab- δόθηκαν στο Πακιστάν.
Οι διαφωνίες έχουν αναζωπυρωθεί στο παρελθόν, με το Πακιστάν να αντιτίθεται σε ορισμένα από τα υδροηλεκτρικά έργα της Ινδίας και τα έργα υποδομής νερού, υποστηρίζοντας ότι θα μείωναν τις ροές των ποταμών και θα παραβίαζαν τη συνθήκη.
Μάλιστα, όπως αναφέρει το BBC, πάνω από το 80% της γεωργίας του Πακιστάν και περίπου το ένα τρίτο της υδροηλεκτρικής του ενέργειας εξαρτώνται από το νερό της λεκάνης του Ινδού.
Η Ινδία, εν τω μεταξύ, πιέζει ώστε να αναθεωρηθεί και να τροποποιηθεί η συνθήκη, επικαλούμενη τις μεταβαλλόμενες ανάγκες -από την άρδευση και το πόσιμο νερό έως την υδροηλεκτρική ενέργεια- υπό το πρίσμα παραγόντων όπως η κλιματική αλλαγή.
Με την πάροδο των ετών, το Πακιστάν και η Ινδία ακολούθησαν ανταγωνιστικές νομικές οδούς στο πλαίσιο της συνθήκης για την οποία μεσολάβησε η Παγκόσμια Τράπεζα.
Όμως αυτή είναι η πρώτη φορά που κάποια από τις δύο πλευρές ανακοινώνει αναστολή – δηλαδή η Ινδία, γεγονός που της δίνει ένα γεωγραφικό πλεονέκτημα.
Αλλά τι σημαίνει πραγματικά η αναστολή της εν λόγω συνθήκης; Θα μπορούσε η Ινδία να συγκρατήσει ή να εκτρέψει τα νερά της λεκάνης του Ινδού, στερώντας από το Πακιστάν τη σανίδα σωτηρίας του; Και είναι σε θέση να πετύχει κάτι τέτοιο;
Οι ειδικοί λένε ότι είναι σχεδόν αδύνατο για την Ινδία να συγκρατήσει δεκάδες δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού από τους δυτικούς ποταμούς κατά τις περιόδους υψηλής ροής. Δεν διαθέτει ούτε τις τεράστιες υποδομές αποθήκευσης, ούτε τα εκτεταμένα κανάλια που απαιτούνται για την εκτροπή τέτοιων ποσοτήτων νερού.
«Οι υποδομές που διαθέτει η Ινδία είναι ως επί το πλείστον υδροηλεκτρικά εργοστάσια που λειτουργούν σε ποτάμια και δεν χρειάζονται μαζική αποθήκευση», δήλωσε ο Himanshu Thakkar, περιφερειακός εμπειρογνώμονας σε θέματα υδάτινων πόρων του Δικτύου της Νότιας Ασίας για τα φράγματα και τα ποτάμια.
Τα εν λόγω υδροηλεκτρικά εργοστάσια χρησιμοποιούν τη δύναμη του τρεχούμενου νερού για να περιστρέφουν τουρμπίνες και να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια, χωρίς να συγκρατούν μεγάλες ποσότητες νερού.
Ινδοί εμπειρογνώμονες λένε ότι η ανεπαρκής υποδομή έχει εμποδίσει την Ινδία να αξιοποιήσει πλήρως ακόμη και το μερίδιο 20% που της αναλογεί από τα ύδατα των ποταμών Jhelum, Chenab και Indus βάσει της συνθήκης – ένας βασικός λόγος για τον οποίο υποστηρίζουν την κατασκευή δομών αποθήκευσης, στην οποία το Πακιστάν αντιτίθεται επικαλούμενο τις διατάξεις της συνθήκης.
Οι ειδικοί λένε ότι η Ινδία μπορεί τώρα να τροποποιήσει τις υπάρχουσες υποδομές ή να κατασκευάσει νέες για να συγκρατήσει ή να εκτρέψει περισσότερο νερό, χωρίς να ενημερώσει το Πακιστάν.